I OW 34/25

I OW 34/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 22 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 132 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody M. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą M. a Prezydentem Miasta T. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M.S. o waloryzację odszkodowania postanawia wskazać Prezydenta Miasta T. jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
PISMEM Z 18 LUTEGO 2025 R. WOJEWODA M. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU KOMPETENCYJNEGO ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA T. W SPRAWIE WSKAZANIE ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU M. S., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O WALORYZACJĘ ODSZKODOWANIA.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że decyzją z 1 czerwca 2022 r. Wojewoda M. zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa drogi krajowej nr [...] na odcinku od km [..] do km [..] w m. T., gmina m. T.., powiat m. T., woj. M. w ramach inwestycji pn. Rozbudowa drogi krajowej nr [...] do drogi krajowej nr [..] w mieście T. – etap [..]".
Decyzją z 20 stycznia 2023 r. Wojewoda M. ustalił na rzecz zainteresowanej odszkodowanie za nieruchomość przejętą na cele realizacji wskazanej powyżej inwestycji drogowej, zobowiązując Prezydenta Miasta T. do wypłaty należnego odszkodowania.
Decyzją z 19 grudnia 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Pismem z 30 grudnia 2024 r. zainteresowana wystąpiła do Prezydenta Miasta T. o waloryzację ustalonego odszkodowania, który przekazał złożony wniosek do Wojewody M.
W ocenie wnioskodawcy w tak ustalonym stanie faktycznym zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145, z późn. zm.), dalej: u.g.n., organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o waloryzację odszkodowania jest Prezydent Miasta T.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta T. wniósł o wskazanie Wojewody M. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że waloryzacja odszkodowania w rozpoznawanej sprawie powinna nastąpić nie na podstawie art. 132 ust. 3 u.g.n., ale na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 311), dalej: specustawa drogowa, w związku z czym w sprawie właściwy jest organ, który ustalił odszkodowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między jednostką samorządu terytorialnego a organem administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572). Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.
Odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w sprawie zostało ustalone na podstawie specustawy drogowej. Zgodnie z art. 18 ust. 3 tej ustawy, odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Przepisy powyższej ustawy nie wskazują natomiast organu właściwego do dokonania waloryzacji. W tej sytuacji należy odwołać się do art. 23 specustawy drogowej, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dla ustalenia organu właściwego do waloryzacji wypłacanego odszkodowania ma zatem zastosowanie przepis art. 132 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2025 r., sygn. akt I OW 228/24). Nie jest przy tym prawidłowe stanowisko Prezydenta Miasta T., zgodnie z którym brak wskazania w art. 18 ust. 3 specustawy drogowej organu właściwego do wydania decyzji waloryzującej ustalone odszkodowanie powoduje, że organem właściwym staje się organ, który je ustalił. Odnotować bowiem należy, że treść przepisu art. 18 ust. 3 specustawy drogowej dotyczy jedynie sposobu waloryzacji odszkodowania i z jego treści nie można wyciągać wniosków w zakresie właściwości organu dokonującego waloryzacji odszkodowania. Właściwość ta wynika bowiem z odesłania w sprawach nieuregulowanych, a zatem także co do właściwości organu, do właściwych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z powyższych względów na podstawie art. 18 w zw. z art. 23 specustawy drogowej w zw. z art. 132 ust. 3 u.g.n. organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta T. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.