I OW 34/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA wskazał Prezydenta Miasta T. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o waloryzację odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod inwestycję drogową.
Wojewoda M. wystąpił do NSA o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Prezydentem Miasta T. w sprawie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną pod inwestycję drogową nieruchomość. Wojewoda uważał się za niewłaściwego, wskazując na Prezydenta Miasta T. jako organ właściwy do waloryzacji na podstawie u.g.n. Prezydent Miasta T. uważał się za niewłaściwego, twierdząc, że waloryzacja powinna nastąpić na podstawie specustawy drogowej przez organ, który ustalił odszkodowanie. NSA, analizując przepisy, wskazał Prezydenta Miasta T. jako organ właściwy do waloryzacji odszkodowania.
Spór kompetencyjny dotyczył ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o waloryzację odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod inwestycję drogową. Wojewoda M., który ustalił odszkodowanie, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu z Prezydentem Miasta T. Wojewoda uważał, że zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), organem właściwym do waloryzacji jest organ zobowiązany do wypłaty odszkodowania, czyli Prezydent Miasta T. Prezydent Miasta T. natomiast twierdził, że waloryzacja powinna być przeprowadzona na podstawie specustawy drogowej przez organ, który ustalił odszkodowanie, a ponieważ specustawa nie wskazuje organu właściwego do waloryzacji, sprawa powinna wrócić do Wojewody. NSA, powołując się na art. 15 § 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) oraz art. 22 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), stwierdził, że spór ma charakter negatywny, gdyż żaden z organów nie uważa się za właściwy. Sąd podkreślił, że odszkodowanie zostało ustalone na podstawie specustawy drogowej, która w art. 18 ust. 3 stanowi, że podlega ono waloryzacji na dzień wypłaty. Ponieważ specustawa nie reguluje kwestii organu właściwego do waloryzacji, NSA odwołał się do art. 23 specustawy, który nakazuje stosowanie przepisów u.g.n. w sprawach nieuregulowanych. W związku z tym, zastosowanie znalazł art. 132 ust. 3 u.g.n., który wskazuje jako właściwy organ zobowiązany do zapłaty odszkodowania. NSA odrzucił argumentację Prezydenta Miasta T., że brak wskazania organu w specustawie czyni właściwym organ ustalający odszkodowanie, podkreślając, że właściwość organu wynika z odesłania do przepisów u.g.n. W konsekwencji, NSA wskazał Prezydenta Miasta T. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o waloryzację odszkodowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o waloryzację odszkodowania jest organ zobowiązany do wypłaty tego odszkodowania, zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który ma zastosowanie na mocy odesłania zawartego w art. 23 specustawy drogowej.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że mimo iż odszkodowanie zostało ustalone na podstawie specustawy drogowej, to w kwestii organu właściwego do waloryzacji, w braku regulacji w specustawie, należy stosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 132 ust. 3 u.g.n., waloryzacji dokonuje organ zobowiązany do zapłaty odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 132 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten określa organ właściwy do dokonania waloryzacji odszkodowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 22 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
specustawa drogowa art. 18 § ust. 3
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Przepis ten stanowi o waloryzacji odszkodowania, ale nie wskazuje organu właściwego do jej przeprowadzenia.
specustawa drogowa art. 23
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Przepis ten stanowi odesłanie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w sprawach nieuregulowanych w specustawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwość organu do waloryzacji odszkodowania ustalonego na podstawie specustawy drogowej wynika z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, na mocy odesłania zawartego w art. 23 specustawy.
Odrzucone argumenty
Prezydent Miasta T. argumentował, że brak wskazania w specustawie drogowej organu właściwego do waloryzacji czyni właściwym organ, który ustalił odszkodowanie.
Godne uwagi sformułowania
W tej sytuacji należy odwołać się do art. 23 specustawy drogowej, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie jest przy tym prawidłowe stanowisko Prezydenta Miasta T., zgodnie z którym brak wskazania w art. 18 ust. 3 specustawy drogowej organu właściwego do wydania decyzji waloryzującej ustalone odszkodowanie powoduje, że organem właściwym staje się organ, który je ustalił.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
członek
Marek Stojanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie organu właściwego do waloryzacji odszkodowań w sprawach wywłaszczeniowych, w szczególności przy stosowaniu specustawy drogowej i odesłania do przepisów u.g.n."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporu kompetencyjnego i interpretacji przepisów dotyczących waloryzacji odszkodowań w kontekście wywłaszczeń pod inwestycje drogowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z waloryzacją odszkodowań za wywłaszczenia, co jest istotne dla prawników zajmujących się nieruchomościami i inwestycjami.
“Kto odpowiada za waloryzację odszkodowania za wywłaszczoną działkę? NSA rozstrzyga spór kompetencyjny.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 34/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-06-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Rudnicka Marek Stojanowski Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 22 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 1145 art. 132 ust. 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody M. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą M. a Prezydentem Miasta T. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M.S. o waloryzację odszkodowania postanawia wskazać Prezydenta Miasta T. jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie PISMEM Z 18 LUTEGO 2025 R. WOJEWODA M. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU KOMPETENCYJNEGO ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA T. W SPRAWIE WSKAZANIE ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU M. S., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O WALORYZACJĘ ODSZKODOWANIA. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że decyzją z 1 czerwca 2022 r. Wojewoda M. zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa drogi krajowej nr [...] na odcinku od km [..] do km [..] w m. T., gmina m. T.., powiat m. T., woj. M. w ramach inwestycji pn. Rozbudowa drogi krajowej nr [...] do drogi krajowej nr [..] w mieście T. – etap [..]". Decyzją z 20 stycznia 2023 r. Wojewoda M. ustalił na rzecz zainteresowanej odszkodowanie za nieruchomość przejętą na cele realizacji wskazanej powyżej inwestycji drogowej, zobowiązując Prezydenta Miasta T. do wypłaty należnego odszkodowania. Decyzją z 19 grudnia 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Pismem z 30 grudnia 2024 r. zainteresowana wystąpiła do Prezydenta Miasta T. o waloryzację ustalonego odszkodowania, który przekazał złożony wniosek do Wojewody M. W ocenie wnioskodawcy w tak ustalonym stanie faktycznym zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145, z późn. zm.), dalej: u.g.n., organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o waloryzację odszkodowania jest Prezydent Miasta T. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta T. wniósł o wskazanie Wojewody M. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że waloryzacja odszkodowania w rozpoznawanej sprawie powinna nastąpić nie na podstawie art. 132 ust. 3 u.g.n., ale na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 311), dalej: specustawa drogowa, w związku z czym w sprawie właściwy jest organ, który ustalił odszkodowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między jednostką samorządu terytorialnego a organem administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572). Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w sprawie zostało ustalone na podstawie specustawy drogowej. Zgodnie z art. 18 ust. 3 tej ustawy, odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Przepisy powyższej ustawy nie wskazują natomiast organu właściwego do dokonania waloryzacji. W tej sytuacji należy odwołać się do art. 23 specustawy drogowej, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dla ustalenia organu właściwego do waloryzacji wypłacanego odszkodowania ma zatem zastosowanie przepis art. 132 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2025 r., sygn. akt I OW 228/24). Nie jest przy tym prawidłowe stanowisko Prezydenta Miasta T., zgodnie z którym brak wskazania w art. 18 ust. 3 specustawy drogowej organu właściwego do wydania decyzji waloryzującej ustalone odszkodowanie powoduje, że organem właściwym staje się organ, który je ustalił. Odnotować bowiem należy, że treść przepisu art. 18 ust. 3 specustawy drogowej dotyczy jedynie sposobu waloryzacji odszkodowania i z jego treści nie można wyciągać wniosków w zakresie właściwości organu dokonującego waloryzacji odszkodowania. Właściwość ta wynika bowiem z odesłania w sprawach nieuregulowanych, a zatem także co do właściwości organu, do właściwych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z powyższych względów na podstawie art. 18 w zw. z art. 23 specustawy drogowej w zw. z art. 132 ust. 3 u.g.n. organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta T. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI