I OW 244/25
Podsumowanie
NSA rozstrzygnął spór o właściwość, wskazując Burmistrza Gminy Żychlin jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej, uznając wnioskodawcę za osobę bezdomną.
Sprawa dotyczyła wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Warszawy a Burmistrzem Gminy Żychlin w sprawie wniosku K.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Prezydent Warszawy uważał, że właściwy jest Burmistrz Żychlina, wskazując na bezdomność wnioskodawcy. Burmistrz Żychlina kwestionował tę właściwość, twierdząc, że wnioskodawca ma centrum życiowe w Warszawie i nie jest osobą bezdomną. NSA uznał wnioskodawcę za osobę bezdomną zgodnie z definicją ustawy o pomocy społecznej i wskazał Burmistrza Gminy Żychlin jako organ właściwy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył wniosek Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem Gminy Żychlin. Spór dotyczył ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku K.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Prezydent Warszawy, reprezentowany przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Wola, twierdził, że właściwy jest Burmistrz Gminy Żychlin, powołując się na art. 102 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (u.p.s.) i uznając wnioskodawcę za osobę bezdomną. Burmistrz Gminy Żychlin, reprezentowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Żychlinie, kwestionował tę właściwość, wskazując, że wnioskodawca ma centrum życiowe w Warszawie i nie można go uznać za osobę bezdomną. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdził negatywny spór o właściwość. Następnie, odwołując się do art. 101 u.p.s. regulującego właściwość miejscową w sprawach pomocy społecznej, Sąd zbadał definicję osoby bezdomnej zawartą w art. 6 pkt 8 u.p.s. Ustalono, że wnioskodawca nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym (jego okres najmu zakończył się, przebywa w szpitalu, a pod wskazanym adresem znajduje się nieczynna szkoła) i nie jest zameldowany na pobyt stały (ostatnie zameldowanie było w Żychlinie do 28 lipca 2024 r.). W związku z tym, NSA uznał wnioskodawcę za osobę bezdomną w rozumieniu ustawy i na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. wskazał Burmistrza Gminy Żychlin jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organem właściwym miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że wnioskodawca spełnia definicję osoby bezdomnej (nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym i nie jest zameldowany na pobyt stały, a ostatnie zameldowanie było w Żychlinie). W związku z tym zastosowanie znalazł przepis art. 101 ust. 2 u.p.s., wskazujący na właściwość gminy ostatniego miejsca zameldowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych.
k.p.a. art. 22 § § 1 pkt. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny.
u.p.s. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
u.p.s. art. 101 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.
u.p.s. art. 6 § pkt. 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Definicja osoby bezdomnej: osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 101 § ust. 2a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawca jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., co uzasadnia zastosowanie art. 101 ust. 2 u.p.s. i wskazanie gminy ostatniego miejsca zameldowania jako właściwej. Wnioskodawca nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym i nie jest zameldowany na pobyt stały, a jego ostatnie miejsce zameldowania było w Żychlinie.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawca ma centrum życiowe w Warszawie i nie można go uznać za osobę bezdomną (argument Burmistrza Gminy Żychlin).
Godne uwagi sformułowania
Niewątpliwie zatem żeby ustalić, czy zainteresowanego można uznać za osobę bezdomną niezbędne jest określenie, czy zamieszkuje on w lokalu mieszkalnym i czy jest zameldowany na pobyt stały. Tym samym nie budzi wątpliwości, że zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., a zatem zastosowanie w sprawie znajduje art. 101 ust. 2 u.p.s.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Marek Stojanowski
członek
Marian Wolanin
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organu w sprawach o umieszczenie w domu pomocy społecznej, w szczególności w kontekście definicji osoby bezdomnej i jej miejsca zamieszkania/zameldowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów o pomocy społecznej; może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach niebędących sporami o właściwość.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania właściwości organu w sprawach socjalnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.
“Kto odpowiada za umieszczenie w DPS? NSA rozstrzyga spór o właściwość.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I OW 244/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2026-02-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-12-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący/ Marek Stojanowski Marian Wolanin /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Burmistrz Miasta i Gminy Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt. 4 i § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy a Burmistrzem Gminy Żychlin w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Gminy Żychlin jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie PISMEM 9 GRUDNIA 2025 R. ZASTĘPCA DYREKTORA OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ DZIELNICY WOLA M.ST. WARSZAWY, DZIAŁAJĄCY W IMIENIU PREZYDENTA MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY (DALEJ: "WNIOSKODAWCA"), ZŁOŻYŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ Z BURMISTRZEM GMINY ŻYCHLIN W PRZEDMIOCIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPOZNANIA WNIOSKU K. K. (DALEJ: ZAINTERESOWANY) O UMIESZCZENIE W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że właściwy do rozpoznania sprawy jest Burmistrz Gminy Żychlin. Zainteresowany, w ocenie wnioskodawcy, jest osobą bezdomną, a zatem w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 102 ust. 2 u.p.s. W odpowiedzi na wniosek Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Żychlinie, działający w imieniu Burmistrza Gminy Żychlin, wskazał że miejscem zamieszkania zainteresowanego jest ul. [...] w Warszawie, gdzie znajduje się jego centrum życiowe. Od 20 lat nie mieszka on na terenie gminy Żychlin. Ponadto, brak jest dowodów, aby uznać że zainteresowany jest osobą bezdomną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Sprawa, w której zaistniał spór o właściwość należy do spraw z zakresu pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1214), dalej: u.p.s., reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Art. 101 ust. 2a u.p.s. przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. W przedmiotowej sprawie należy ustalić, czy zainteresowany jest osobą bezdomną. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). Niewątpliwe zatem żeby ustalić, czy zainteresowanego można uznać za osobę bezdomną niezbędne jest określenie, czy zamieszkuje on w lokalu mieszkalnym i czy jest zameldowany na pobyt stały. Z akt sprawy wynika, że zainteresowany nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym – obecnie przebywa w szpitalu, zaś okres najmu mieszkania, które wynajmował uległ zakończeniu 28 stycznia 2000 r. Pod adresem, który wskazywał w deklaracjach ZUS (ul. [...]), nie ma budynku mieszkalnego – znajduje się tam budynek nieczynnej szkoły, wyłączonej z użytkowania. Z akt sprawy wynika również, że zainteresowany nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały, zaś jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały – w okresie od 16 grudnia 1981 r. do 28 lipca 2024 r. – był Żychlin. Tym samym nie budzi wątpliwości, że zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., a zatem zastosowanie w sprawie znajduje art. 101 ust. 2 u.p.s. – na podstawie którego organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Gminy Żychlin. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę