I OW 216/25

I OW 216/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.4, art.15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy C. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy C. a Wójtem Gminy C1 w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.O. w sprawie wydania decyzji o ustalenie odpłatności za pobyt K.P. w Domu Pomocy Społecznej [...] postanawia: wskazać Wójta Gminy C. jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
PISMEM Z 22 PAŹDZIERNIKA 2025 R. KIEROWNIK GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W C. DZIAŁAJĄCY W IMIENIU WÓJTA GMINY C. (DALEJ: "WNIOSKODAWCA"), ZŁOŻYŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ Z WÓJTEM GMINY C.1 W PRZEDMIOCIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPOZNANIA WNIOSKU K.O. W SPRAWIE WYDANIA DECYZJI O USTALENIE ODPŁATNOŚCI ZA POBYT K.P. (DALEJ: ZAINTERESOWANY) W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ [...].
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania art. 101 ust. 6 w.p.s. z uwagi, na to że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. kierująca zainteresowanego do Domu Pomocy Społecznej [...] w Z. przestała obowiązywać w momencie uzyskania przez zainteresowanego pełnoletności, gdyż dotyczyła ona jego osoby gdy był osobą nieletnią. Uzyskanie przez opiekuna prawnego 1 kwietnia 2025 r. zezwolenia Sądu Rejonowego w M. na umieszczenie zainteresowanego w Domu Pomocy Społecznej [...] w Z. pozwala dopiero w tym momencie opiekunowi prawnemu na zainicjowanie procedury o skierowanie zainteresowanego do ww. placówki a po uzyskaniu decyzji o skierowaniu powinno nastąpić wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. Z związku z powyższym ustalenie organu właściwego w sprawie powinno nastąpić na podstawie art. 101 ust 1 u.p.s. w zw. z art. 27 k.c. tj. miejsca zamieszkania opiekuna.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy C.1 w wskazał, że właściwy w sprawie rozpoznania ww. wniosku jest Wójt Gminy C., na podstawie art. 101 ust. 6 u.p.s. Decyzja SKO o skierowaniu zainteresowanego do domu pomocy społecznej nie została wydana na czas określony, nie wyeliminowano jej z obiegu prawnego, a tym samym nie przestała obowiązywać. Ponadto zainteresowany po uzyskaniu pełnoletności 23 marca 2024 r. został niemal natychmiast ubezwłasnowolniony całkowicie i w sposób nieprzerwany przebywa w Domu Pomocy Społecznej [...] w Z. Ponadto nawet jeśli ww. decyzja miałaby charakter czasowy, to w orzecznictwie wskazuje się, że jeżeli decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej została wydana jedynie na okres czasowy a małoletni pomimo upływu tego terminu cały czas faktycznie przebywał i przebywa w tym samym domu pomocy społecznej, a fakt ten został zalegalizowany i wydano orzeczenie o umieszczeniu zainteresowanego w domu pomocy społecznej to zbędnym byłoby formalne orzekanie o ponownym skierowaniu podopiecznego do wspomnianej placówki (na stałe), skoro osoba ta cały czas już w niej mieszka.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem żaden z organów administracji publicznej w nim uczestniczący nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy. Spór powstał na tle właściwości miejscowej jednostek, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 9 lit. a i § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych – Dz. U. Nr 198 poz. 1925). Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.
Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz.1214; dalej u.p.s.) reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Z kolei zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy
społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 u.p.s., zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Przepis ten przypisuje istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, która zachowuje znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóki pozostaje w obrocie prawnym. Zakłada zatem, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu (zob. postanowienie NSA: z 15 czerwca 2012 r., I OW 56/12, LEX nr 1332353; z 13 kwietnia 2018 r., I OW 260/17, LEX nr 2479714).
Do Domu Pomocy Społecznej [...] w Z. małoletni został skierowany na mocy 2 punktu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z 29 września 2025 r., nr SKO.420.126.2020 r. Wbrew twierdzeniom organu wnioskującego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powyższa decyzja nie została usunięta z obrotu prawnego. Fakt, że małoletni ukończył 18 lat, nie powoduje nieważności decyzji po dacie jego 18 urodzin. Decyzja ta nie została także uchylona. W związku z czym organ, który wydał decyzję w powyższym przedmiocie pozostaje właściwy w sprawach zainteresowanego należących do obszaru pomocy społecznej.
W konsekwencji uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 6 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku K.O. w sprawie wydania decyzji o ustalenie odpłatności za pobyt zainteresowanego w ww. placówce jest Wójt Gminy C.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.