I OW 2/26

I OW 2/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art.4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta C. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta C. a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej dalszej wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz K. K. postanawia: wskazać Wójta Gminy S. jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
PISMEM Z 31 GRUDNIA 2025 R. PREZYDENT MIASTA C. (DALEJ: WNIOSKODAWCA) ZASTĘPOWANY PRZEZ PEŁNOMOCNIKA, ZŁOŻYŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ Z WÓJTEM GMINY S. W PRZEDMIOCIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPOZNANIA SPRAWY DOTYCZĄCEJ DALSZEJ WYPŁATY ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO NA RZECZ K.K. (DALEJ: ZAINTERESOWANY).
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że właściwy do rozpoznania sprawy jest Wójt Gminy S., bowiem miejscem zamieszkania zainteresowanego, zgodnie z art. 26 § 2 k.c., jest miejsce zamieszkania ojca, u którego ten stale przebywa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.
Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1208), dalej – u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym. W odniesieniu do spraw z zakresu świadczeń rodzinnych właściwość rzeczowa organu została określona w art. 20 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych prowadzi organ właściwy. Organem tym stosownie do art. 3 pkt 11 u.ś.r. jest organ wykonawczy gminy (odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent miasta), właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.
Z kolei w myśl art. 25 ust. 5 u.ś.r. w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano świadczenia rodzinne, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję wraz z aktami sprawy organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania w celu jej dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję bez konieczności wydawania kolejnej decyzji oraz jest właściwy do jej uchylenia, zmiany oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
Zgodnie z art. 26 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, dalej: "k.c."), jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. Postanowieniem Sądu Okręgowego w G. z 23 września 2025 r., sygn. akt XII C 383/25 przywrócono władzę rodzicielską nad K.K. oraz D.K. obojgu rodzicom. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że miejscem zamieszkania zainteresowanego – jest miejsce zamieszkania jego ojca – P.K., tj. N., bowiem z akt sprawy wynika, że zainteresowany stale u niego przebywa. Stosownie do art. 25 ust. 5 u.ś.r. organem właściwym w przedmiocie dalszej realizacji decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego oraz orzekania co do tej decyzji jest Wójt Gminy S.
W opisanej sytuacji zgodnie z art. 20 ust. 2 u.ś.r. i art. 25 ust. 5 u.ś.r. w zw. z art. 26 § 2 k.c. organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy S. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia