I OW 173/25

I OW 173/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Pismem z 26 sierpnia 2025 r. Wójt Gminy M. (dalej: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku B. Ł. (dalej: "zainteresowana") w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego
Wnioskodawca podniósł, że z uwagi na miejsce zamieszkania zainteresowanej organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy.
Sprawa administracyjna dotyczy świadczenia z pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach dotyczących pomocy społecznej reguluje art. 101 ups. Zgodnie z powyższym przepisem co do zasady właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu (ust. 2a.). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Nadto, dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki (ust. 6).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że postanowieniem z 27 czerwca 2025r. sygn. akt I OW 75/25 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.Ł. o ustalenie prawa do świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej w formie udzielenia schronienia w schronisku dla bezdomnych, wskazał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organ właściwy w sprawie. Wprawdzie niniejsza sprawa dotyczy innego świadczenia z pomocy społecznej, a zatem w sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej i tak zaistniały spór może podlegać rozpoznaniu, jednakże z akt sprawy wynika, że ani stan faktyczny ani stan prawny co do właściwości organów nie uległy zmianie od czasu wydania postanowienia z 27 czerwca 2025 r. W takich realiach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko wyrażone w postanowieniu z 27 czerwca 2025 r. sygn. akt I OW 75/25 bez konieczności powtarzania podniesionej tam argumentacji.
W tej sytuacji na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa w zw. z art. 4 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.