I OW 121/26

I OW 121/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-06-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art.58 § 1 pkt 6 w zw. z art.15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art.193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 4 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Raciąż o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Raciąż a Wójtem Gminy Zawidz w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków A. T. w sprawie ustalenia prawa do świadczeń pielęgnacyjnych na podopiecznych postanawia 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Wójtowi Gminy Raciąż z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 25 czerwca 2026 r. Wójt Gminy Raciąż zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Wójtem Gminy Zawidz w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków A. T., pełniącej funkcję Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej "[...]" w K., z 20.1.2026 r. o ustalenie prawa do świadczeń pielęgnacyjnych na podopiecznych przez wskazanie Wójta Gminy Zawidz jako organu właściwego miejscowo i rzeczowo. W uzasadnieniu wskazał, że zainteresowanym w niniejszej sprawie jest dyrektor placówki, a zatem konkretna osoba fizyczna pełniąca określoną funkcję. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie posługuje się w tym kontekście konstrukcją przyznania świadczenia samej jednostce organizacyjnej (placówce), lecz konkretnej osobie, na której ciążą indywidualne obowiązki związane z pieczą. Jak wynika z samych wniosków, osoba ta – A. T. – wskazała, jako swoje miejsce zamieszkania, miejscowość Z., położoną na terenie Gminy Zawidz (k. 3-4 akt sądowych).
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Zawidz wniósł o odrzucenie wniosku jako bezprzedmiotowego z uwagi na to, że postępowanie prowadzone przez Wójta Gminy Zawidz w sprawie rozpoznania złożonych w dniu 20.1.2026 r. siedemnastu wniosków przez Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej "[...]" w K. o przyznanie świadczeń pielęgnacyjnych na zasadach obowiązujących od 1.1.2024 r. na osoby w wieku do ukończenia 18 roku życia już się nie toczy, gdyż ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 6.5.2026 r. znak SKO.4103.80.2026 postępowanie to zostało zakończone umorzeniem, co wyklucza istnienie negatywnego sporu kompetencyjnego o właściwość w tej sprawie pomiędzy Wójtem Gminy Raciąż a Wójtem Gminy Zawidz, ewentualnie - z ostrożności procesowej - o rozstrzygnięcie sporu przez wskazanie Wójta Gminy Raciąż jako organu właściwego miejscowo i rzeczowo do rozpoznania wniosków o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożonych przez Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej "[...]". W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 6.5.2026 r. nie została zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego i w związku z tym jest ostateczna. W konsekwencji, wniosek Wójta Gminy Raciąż o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powinien zostać odrzucony jako bezprzedmiotowy. Ewentualnie, za "osobę ubiegającą się o świadczenie rodzinne" należy uznać dyrektora placówki jako reprezentanta instytucji pieczy zastępczej, a nie osobę fizyczną piastującą aktualnie funkcję dyrektora w jej prywatnym charakterze. Właściwość miejscową organu określa zatem położenie placówki (K., gm. Raciąż), jako miejsca prowadzenia działalności opiekuńczej nad dziećmi, a nie miejsce zamieszkania osoby pełniącej funkcję dyrektora (k. 17-19 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa.
W tej sprawie decyzją z 17.3.2026 r. nr GOPS.5211.61.2026 Wójt Gminy Zawidz rozpoznał wnioski A. T., pełniącej funkcję Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej "[...]" w K., z 20.1.2026 r. o ustalenie prawa do świadczeń pielęgnacyjnych na podopiecznych, odmawiając przyznania tych świadczeń (k. 11-13 akt administracyjnych). Na skutek odwołania Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej "[...]" w K. od decyzji z 17.3.2026 r. nr GOPS.5211.61.2026, decyzją z 6.5.2026 r. nr SKO.4103.80.2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszoinstancyjne w całości. Zdaniem Kolegium, decyzja I instancji była dotknięta wadą nieważności z powodu jej wydania z naruszeniem przepisów o właściwości (k. 3-10 akt administracyjnych). Nie zmienia to faktu, że postępowanie administracyjne, zainicjowane wnioskami A. T., pełniącej funkcję Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej "[...]" w K., z 20.1.2026 r. zostało zakończone decyzją ostateczną, która nie została zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tym samym, wobec umorzenia przez Kolegium postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskami zainteresowanej z 20.1.2026 r. wniosek Wójta Gminy Raciąż o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Wójtem Gminy Zawidz odnośnie do wniosków zainteresowanej z 20.1.2026 r. jest niedopuszczalny. Skoro postępowanie w sprawie zainicjowanej wnioskami A. T., pełniącej funkcję Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej "[...]" w K., z 20.1.2026 r. zostało umorzone, a więc sprawa administracyjna się nie toczy, to nie istnieje spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Raciąż a Wójtem Gminy Zawidz w tej sprawie. Wnioski A. T., pełniącej funkcję Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej "[...]" w K., z 20.1.2026 r., które zainicjowały postępowanie umorzone przez Kolegium decyzją z 6.5.2026 r. są podmiotowo i przedmiotowo tymi samymi wnioskami, które stanowią oś sporu o właściwość zainicjowanego wnioskiem Wójta Gminy Raciąż z 25.6.2026 r.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. art. 64 § 3 w zw. z art. 15 § 2 w zw. z art. 193 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jeżeli z innych przyczyn wniesienie wniosku jest niedopuszczalne. Przyczyną niedopuszczalności wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w tej sprawie jest umorzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku postępowania administracyjnego zainicjowanego tymi samymi wnioskami A. T., pełniącej funkcję Dyrektora Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej "[...]" w K., z 20.1.2026 r., które są przyczyną skierowania przez Wójta Gminy Raciąż wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 193 ppsa, postanowił jak w sentencji.
O zwrocie wpisu orzeczono w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.