I OW 104/26

I OW 104/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-05-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Skiba
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 639
art. 101 ust. 7
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § , art. 58 § 1 pkt 6 i § 3, art. 64 § 3, art. 193, art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (sprawozdawca) Sędziowie NSA Marian Wolanin del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Ostrzeszów o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Ostrzeszów a Burmistrzem Miasta i Gminy Międzybórz przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia sprawy N.P. reprezentowanej przez opiekuna prawnego M.P. o dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej postanawia 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Burmistrzowi Miasta i Gminy Ostrzeszów z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Uzasadnienie
PISMEM Z 19 MAJA 2026 R. BURMISTRZA MIASTA I GMINY OSTRZESZÓW WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA I GMINY MIĘDZYBÓRZ W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA SPRAWY N.P., DALEJ: ZAINTERESOWANA, REPREZENTOWANEJ PRZEZ OPIEKUNA PRAWNEGO M. P., DALEJ: OPIEKUN ZAINTERESOWANEJ, O DOFINANSOWANIE POBYTU W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że decyzją z 4 sierpnia 2020 r. zainteresowana została skierowana przez organ Gminy Międzybórz do Domu Pomocy Społecznej w K. Postanowieniem z 9 sierpnia 2021 r. ustanowiono dla ubezwłasnowolnionej zainteresowanej opiekuna prawnego w osobie M.P. Postanowieniem z 19 stycznia 2026 r. dotychczasowy opiekun prawny został zwolniony z wykonywanej funkcji, a nowym opiekunem ustanowiono M.P. Zmiana opiekuna prawnego spowodowała, że Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Ostrzeszowie uznał się niewłaściwym do ponoszenia opłat za pobyt zainteresowanej w domu pomocy społecznej.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Międzybórz wniósł o wskazanie Gminy Międzybórz jako właściwej do dalszego prowadzenia postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że spór w sprawie dotyczy kwestii odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w związku ze zmianą opiekuna prawnego. Zaznaczył, że zmiana opiekuna prawnego na innego posiadającego miejsce zamieszkania w innej gminie powoduje, że dochodzi do zmiany gminy zobowiązanej do ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691), dalej: k.p.a. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że aby mógł zaistnieć spór o właściwość w rozumieniu art. 4 p.p.s.a., sprawa zawisła przed organami administracji publicznej musi mieć charakter sprawy administracyjnej, tj. sprawy przekazanej do rozstrzygania organom administracji publicznej w formie władczej i w drodze aktu o charakterze indywidualnym. W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna dotyczy wyłącznie gminy, która powinna pokrywać koszty pobytu zainteresowanej w domu pomocy społecznej. Rozliczenia tego rodzaju dokonywane są na podstawie art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639) nie przybierają formy decyzji administracyjnej ani żadnego innego aktu indywidualnego z zakresu administracji publicznej. Spory wynikłe na tym tle stanowią sprawę cywilną, a nie administracyjną (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OW 10/24 i powołane tam orzecznictwo).
Rozpoznawana sprawa nie ma zatem charakteru sporu o właściwość, który może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy, nie istnieje bowiem sprawa administracyjna, która miałaby podlegać rozstrzygnięciu, a wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jako dotyczący sprawy cywilnej, a nie administracyjnej, nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie całego uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.