I OSK 924/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego matce niepełnoletniego syna za okres od 1 lutego 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. Organy administracji oraz Sąd I instancji uznały, że wniosek o świadczenie został złożony po upływie trzymiesięcznego terminu, liczonego od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Tychach (12 lutego 2021 r.), który ostatecznie przesądził o niepełnosprawności dziecka. Skarżąca kasacyjnie podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z przepisami Konstytucji RP dotyczącymi równości wobec prawa i pomocy rodzinom w trudnej sytuacji. Kwestionowała również naruszenie przepisów postępowania przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że termin wskazany w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest terminem materialnoprawnym, którego uchybienie skutkuje wygaśnięciem prawa do świadczenia za okres wsteczny. Sąd odrzucił argumentację skarżącej dotyczącą naruszenia zasad konstytucyjnych, wskazując, że przepisy ustaw materialnych obowiązują, dopóki Trybunał Konstytucyjny nie orzeknie o ich niezgodności z Konstytucją. Podkreślono również, że wniosek z dnia 26 marca 2021 r., na który powoływała się skarżąca, był skierowany do niewłaściwego organu i dotyczył świadczeń na rzecz małoletniego, podczas gdy uprawnionym do dochodzenia świadczenia pielęgnacyjnego jest opiekun. Sąd uznał również, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a materiał dowodowy został wszechstronnie rozważony. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście terminów materialnoprawnych przy świadczeniach pielęgnacyjnych oraz relacji przepisów ustawowych do zasad konstytucyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane przez sąd, a nie organ administracji orzekającej o niepełnosprawności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uchybienie trzymiesięcznego terminu na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczonego od daty uprawomocnienia się orzeczenia o niepełnosprawności, skutkuje wygaśnięciem prawa do świadczenia za okres wsteczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchybienie trzymiesięcznego terminu na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczonego od daty uprawomocnienia się orzeczenia o niepełnosprawności, skutkuje wygaśnięciem prawa do świadczenia za okres wsteczny, ponieważ termin ten ma charakter materialnoprawny.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych ustanawia trzymiesięczny termin materialnoprawny na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Uchybienie tego terminu powoduje wygaśnięcie prawa do świadczenia za okres wsteczny, a organy administracji nie mają możliwości jego przywrócenia.
Czy interpretacja art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkująca odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny z powodu uchybienia terminu, narusza zasady konstytucyjne takie jak równość wobec prawa i obowiązek udzielania pomocy rodzinom w trudnej sytuacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, interpretacja ta nie narusza zasad konstytucyjnych, ponieważ przepisy ustaw materialnych obowiązują, dopóki Trybunał Konstytucyjny nie orzeknie o ich niezgodności z Konstytucją, a językowe znaczenie przepisu nie jest bezwzględną granicą wykładni, gdy brak jest silnego uzasadnienia aksjologicznego lub gdy wykładnia prowadzi do rażącej niesprawiedliwości.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zasady konstytucyjne nie uchylają mocy obowiązującej przepisów ustaw materialnych, a ich zgodność z Konstytucją jest domniemana, dopóki nie zostanie zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. W analizowanym przypadku nie stwierdzono błędu legislacyjnego ani sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi.
Czy sąd administracyjny naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie naruszył wskazanych przepisów, ponieważ oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., a nie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponadto, materiał dowodowy został wszechstronnie rozważony i przeanalizowany przez organy oraz sąd pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd NSA stwierdził, że Sąd Wojewódzki nie stosował przepisu, który miał być rzekomo naruszony. Dodatkowo, ocenił, że organy i Sąd I instancji prawidłowo zebrały i rozważyły materiał dowodowy, a wątpliwości zostały rozwiane.
Przepisy (12)
Główne
u.ś.r. art. 24 § ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, jest terminem materialnoprawnym, którego uchybienie skutkuje wygaśnięciem prawa do świadczenia za okres wsteczny.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, a nie osobie niepełnosprawnej.
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jako najwyższe prawo Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek państwa w zakresie pomocy osobom niepełnosprawnym.
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek państwa w zakresie pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrzymanie w mocy decyzji organów administracji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny z powodu uchybienia trzymiesięcznego terminu materialnoprawnego. • Potwierdzenie, że termin wskazany w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest terminem materialnoprawnym, którego uchybienie skutkuje wygaśnięciem prawa do świadczenia za okres wsteczny. • Stwierdzenie, że interpretacja przepisów nie narusza zasad konstytucyjnych, gdyż przepisy ustaw materialnych obowiązują do czasu orzeczenia TK, a językowe znaczenie przepisu nie jest bezwzględną granicą wykładni.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 24 ust. 2a u.ś.r. w zw. z art. 2, 8, 71 ust. 1, 69 Konstytucji RP) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wniosek o świadczenie nie został złożony z dochowaniem terminu. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a.) przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i niewyjaśnienie istotnych okoliczności.
Godne uwagi sformułowania
termin ten ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu. • Językowe znaczenie tekstu nie jest bezwzględną granicą wykładni, natomiast do jej przekroczenia niezbędne jest dostatecznie silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych. • Dopóki Trybunał Konstytucyjny nie orzeknie o niezgodności z Konstytucją danego przepisu jest on stosowany jako właściwy i zgodny z założeniami ustawy zasadniczej.
Skład orzekający
Karol Kiczka
sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Zygmunt Zgierski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście terminów materialnoprawnych przy świadczeniach pielęgnacyjnych oraz relacji przepisów ustawowych do zasad konstytucyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane przez sąd, a nie organ administracji orzekającej o niepełnosprawności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i precyzyjnego stosowania przepisów prawa, co jest istotne dla wielu obywateli. Wyjaśnia kluczowe kwestie terminów i ich konsekwencji prawnych.
“Świadczenie pielęgnacyjne: czy spóźniony wniosek oznacza utratę prawa do pieniędzy?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.