I OSK 922/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargi na decyzję Ministra Rozwoju dotyczącą ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę wału przeciwpowodziowego. Skarżąca kasacyjnie podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w szczególności dotyczące rażącego zaniżenia odszkodowania oraz wadliwości operatów szacunkowych. Sąd I instancji oddalił skargi, a NSA w niniejszym wyroku również oddalił skargę kasacyjną. NSA podkreślił, że skarga kasacyjna powinna być skierowana przeciwko orzeczeniu sądu I instancji, a nie przeciwko działaniom organów administracji. Stwierdzono, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procedury administracyjnej (KPA) przez sąd I instancji są niezasadne, ponieważ przepisy te nie normują postępowania przed sądem administracyjnym. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie wyroku) również uznano za niezasadny, wskazując, że uzasadnienie WSA zawierało wymagane elementy i pozwalało na kontrolę instancyjną. Pozostałe zarzuty, dotyczące kwestionowania wysokości odszkodowania i prawidłowości operatów szacunkowych, zostały uznane za niezasadne. Sąd odwołał się do wcześniejszego orzeczenia NSA w tej samej sprawie (I OSK 1618/22), wskazując, że operaty szacunkowe podlegają ocenie pod kątem zgodności z prawem, prawidłowości danych i kompletności. NSA wyjaśnił, że wysokość odszkodowania ustala się według wartości rynkowej nieruchomości na dzień ustalenia odszkodowania, a nie według ceny zakupu. Podkreślono, że pojęcie "słusznego odszkodowania" z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP ma elastyczny charakter i wymaga wyważenia interesu publicznego i prywatnego. Sąd uznał, że wybór podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości należy do rzeczoznawcy majątkowego, a podejście porównawcze było dopuszczalne. Kwestie merytoryczne dotyczące oceny operatów szacunkowych, takie jak wybór transakcji porównawczych czy ocena cech nieruchomości, stanowią wiedzę specjalistyczną i nie mogą być polemicznie oceniane przez sąd, który jedynie bada zgodność operatu z prawem i jego kompletność formalną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, ocena operatów szacunkowych przez sądy administracyjne, interpretacja pojęcia "słusznego odszkodowania" z Konstytucji RP, zakres kontroli sądowej nad operatami szacunkowymi.
Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod inwestycje przeciwpowodziowe, ale zasady dotyczące wyceny i kontroli operatów mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd administracyjny może polemicznie oceniać merytoryczną poprawność operatów szacunkowych przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie dysponuje wiedzą specjalistyczną do polemicznej oceny merytorycznej operatów szacunkowych. Sąd bada jedynie zgodność operatu z prawem i jego kompletność formalną.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny ocenia operaty szacunkowe pod kątem zgodności z przepisami prawa i kompletności, ale kwestie merytoryczne dotyczące metodologii wyceny należą do kompetencji rzeczoznawcy majątkowego.
Czy cena zakupu nieruchomości przez właściciela odzwierciedla jej wartość rynkową w rozumieniu przepisów o odszkodowaniu za wywłaszczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, cena zakupu nieruchomości nie musi odzwierciedlać jej wartości rynkowej, ponieważ jest ona wynikiem woli stron umowy sprzedaży i może być modyfikowana. Wartość rynkowa jest szacunkową kwotą możliwą do uzyskania na dzień wyceny.
Uzasadnienie
Wartość rynkowa nieruchomości jest szacunkową kwotą możliwą do uzyskania w dniu wyceny, a cena zakupu jest jedynie finansowym miernikiem zgodnej woli stron umowy sprzedaży i nie stanowi jej wartości rynkowej.
Jakie są kryteria "słusznego odszkodowania" w rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w kontekście wywłaszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
"Słuszne odszkodowanie" jest pojęciem elastycznym, które wymaga wyważenia interesu publicznego i prywatnego, a niekoniecznie musi być w pełni ekwiwalentne, choć powinno być związane z wartością wywłaszczonej nieruchomości.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że "słuszne odszkodowanie" to niekoniecznie odszkodowanie pełne, lecz takie, które uwzględnia interes publiczny i dobro wspólne, zachowując właściwe proporcje.
Czy zarzut naruszenia przepisów procedury administracyjnej (KPA) przez organ administracji może być skutecznie podniesiony jako zarzut naruszenia przepisów postępowania wobec sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów procedury administracyjnej (KPA) przez organ administracji nie mogą być bezpośrednio podnoszone jako zarzuty naruszenia przepisów postępowania wobec sądu administracyjnego. Sąd kontroluje prawidłowość zastosowania przepisów KPA przez organ, ale sam nie narusza tych przepisów w sposób określony w art. 174 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Przepisy procedury administracyjnej normują postępowanie przed organami administracji, a sąd administracyjny ocenia ich zastosowanie przez organ. Skuteczny zarzut naruszenia przepisów postępowania wobec sądu musi dotyczyć naruszenia przepisów p.p.s.a.
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 130 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 151 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
specustawa przeciwpowodziowa art. 21 § 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych
Konstytucja RP art. 21 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 152 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 153 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
specustawa przeciwpowodziowa art. 20 § 8
Ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 84 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procedury administracyjnej (KPA) przez sąd I instancji są niezasadne, ponieważ przepisy te nie normują postępowania przed sądem administracyjnym. • Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niezasadny, gdyż uzasadnienie wyroku WSA zawiera wymagane elementy i pozwala na kontrolę instancyjną. • Operaty szacunkowe zostały sporządzone prawidłowo, a wybór podejścia porównawczego przez rzeczoznawcę majątkowego był dopuszczalny. • Wysokość odszkodowania została ustalona zgodnie z prawem, uwzględniając wartość rynkową nieruchomości na dzień ustalenia odszkodowania, a nie cenę zakupu. • Pojęcie "słusznego odszkodowania" z Konstytucji RP jest elastyczne i wymaga wyważenia interesu publicznego i prywatnego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 190 p.p.s.a. poprzez brak uwzględniania przez Sąd I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu NSA z 12 lipca 2024 r., sygn. akt I OSK 1618/22. • Naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z przepisami u.g.n. poprzez zaakceptowanie określenia odszkodowania, które jest rażąco zaniżone. • Naruszenie przepisów u.g.n. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na błędnych i sprzecznych operatach szacunkowych. • Naruszenie art. 151 ust. 1 u.g.n. poprzez zaakceptowanie określenia niskiej wartości rynkowej wywłaszczanych nieruchomości. • Naruszenie przepisów KPA (art. 80, 84, 7, 77, 8, 11, 107) przez organ administracji, co miało wpływ na wynik sprawy. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe, lakoniczne uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA.
Godne uwagi sformułowania
Sąd administracyjny kontroluje prawidłowość wydania decyzji administracyjnej przez pryzmat zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa proceduralnego. • Przepisy procedury administracyjnej normują postępowanie przed organami administracji, dlatego ich naruszenie przez sąd administracyjny może być oceniane jedynie w sposób określony w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. • Z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. • Operat szacunkowy, jako opinia biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., podlega ocenie w toku postępowania administracyjnego, kontrolowanej następnie przez sąd administracyjny pod kątem tego, czy operat został sporządzony zgodnie z przepisami prawa, czy opiera się na prawidłowych danych... • Cena, za jaką została zakupiona sporna nieruchomość, nie odzwierciedla zatem, a przynajmniej nie musi odzwierciedlać jej rynkowej wartości, gdyż może być ona w każdym konkretnym przypadku modyfikowana wolą stron umowy sprzedaży. • "Słuszne odszkodowanie" to odszkodowanie związane z wartością wywłaszczonej nieruchomości. Znamienne jest, że prawodawca konstytucyjny nie posłużył się określeniem "pełne odszkodowanie", lecz zastosował termin "słuszne", który ma bardziej elastyczny charakter. […]
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
sprawozdawca
Jakub Zieliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, ocena operatów szacunkowych przez sądy administracyjne, interpretacja pojęcia \"słusznego odszkodowania\" z Konstytucji RP, zakres kontroli sądowej nad operatami szacunkowymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod inwestycje przeciwpowodziowe, ale zasady dotyczące wyceny i kontroli operatów mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu wywłaszczeń - wysokości odszkodowania i roli operatów szacunkowych, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i praktyków prawa. Wyjaśnia granice kontroli sądowej nad specjalistycznymi dowodami.
“Jak NSA ocenia odszkodowanie za wywłaszczoną ziemię? Kluczowa rola operatów szacunkowych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.