I OSK 918/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Sprawa dotyczyła ustalenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu. Organy uznały za nienależnie pobrane świadczenia wypłacone skarżącej z Funduszu Alimentacyjnego w okresie od października do grudnia 2020 r., ponieważ w grudniu 2020 r. otrzymała ona od syndyka masy upadłości kwotę 20.717,43 zł tytułem alimentów. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego (art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) oraz prawa procesowego (m.in. art. 151, 141 § 4 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarżąca została pouczona o obowiązku informowania organu o otrzymaniu alimentów od syndyka, a jej oświadczenie z tego samego dnia, w którym zobowiązała się do informowania o takich zmianach, potwierdzało tę świadomość. Dodatkowo, fakt otrzymania alimentów od syndyka w grudniu 2020 r., podczas gdy w styczniu 2021 r. oświadczyła, że nie pobrała żadnych świadczeń od syndyka, świadczy o świadomym działaniu. Sąd wyjaśnił również, że zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy, dla uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane, istotny jest sam fakt otrzymania alimentów w okresie pobierania świadczeń z funduszu, niezależnie od okresu, za który te alimenty zostały przyznane. Sąd odniósł się również do zarzutów proceduralnych, uznając je za niezasadne lub nie mające wpływu na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w szczególności w kontekście otrzymania alimentów od syndyka masy upadłości oraz znaczenia świadomości świadczeniobiorcy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów obowiązujących w danym okresie. Interpretacja świadomości świadczeniobiorcy może być różnie stosowana w zależności od okoliczności.
Zagadnienia prawne (4)
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobie uprawnionej w okresie, gdy otrzymała ona alimenty od syndyka masy upadłości, należy uznać za nienależnie pobrane, nawet jeśli okres otrzymania alimentów od syndyka nie pokrywa się z okresem pobierania świadczeń z funduszu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenia te należy uznać za nienależnie pobrane, ponieważ dla uznania ich za takie, istotny jest sam fakt otrzymania alimentów w okresie pobierania świadczeń z funduszu, niezależnie od okresu, za który te alimenty zostały przyznane.
Uzasadnienie
Zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dla uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane, wystarczy fakt otrzymania alimentów w okresie pobierania świadczeń z funduszu, bez znaczenia pozostaje okres, za który te alimenty zostały otrzymane.
Czy brak precyzyjnego wskazania litery przepisu jako podstawy prawnej decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stanowi naruszenie prawa procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli stan faktyczny sprawy odpowiada dyspozycji przepisu, a organ działa na podstawie prawa, brak precyzyjnego wskazania litery przepisu nie stanowi naruszenia art. 6 k.p.a. ani art. 151 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny uznał, że mimo braku precyzyjnego wskazania litery przepisu, stan faktyczny sprawy odpowiadał dyspozycji art. 2 ust. 7 pkt 6 ustawy, co oznacza, że organy działały na podstawie prawa.
Czy świadomość osoby pobierającej świadczenie o jego nienależności jest warunkiem koniecznym do uznania świadczenia za nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w niektórych przypadkach, jednakże w niniejszej sprawie skarżąca miała świadomość konieczności poinformowania organu o otrzymaniu alimentów od syndyka, co zostało potwierdzone jej oświadczeniem i późniejszymi działaniami.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że skarżąca została pouczona o obowiązku informowania organu o otrzymaniu alimentów od syndyka, a jej późniejsze oświadczenie zaprzeczające otrzymaniu tych świadczeń świadczy o świadomym działaniu i wypełnia przesłankę 'świadomie pobranego świadczenia'.
Czy rozbieżność w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej i drugiej instancji narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organy obu instancji rozpoznały tę samą sprawę administracyjną, a błędne przywołanie przepisu w podstawie prawnej nie wpływa na merytoryczne rozpoznanie sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo błędnego przywołania art. 29 ustawy przez organ pierwszej instancji zamiast art. 28 ustawy, oba organy rozpoznały tę samą sprawę, a uzasadnienia decyzji odnosiły się do stanu faktycznego sprawy.
Przepisy (28)
Główne
u.p.o.a. art. 2 § pkt 7
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.o.a. art. 23
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.a. art. 24
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.a. art. 25
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.a. art. 29
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.a. art. 28
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Dz. U. Nr 205, poz. 1212
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 254 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca miała świadomość konieczności poinformowania organu o otrzymaniu alimentów od syndyka. • Okres otrzymania alimentów od syndyka nie ma znaczenia dla uznania świadczeń z funduszu za nienależnie pobrane. • Organy obu instancji rozpoznały tę samą sprawę, mimo drobnych rozbieżności w podstawie prawnej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. • Naruszenie prawa procesowego poprzez błędne oddalenie skargi w sytuacji braku precyzyjnej podstawy prawnej. • Naruszenie prawa procesowego poprzez błędne oddalenie skargi w sytuacji dowolnej oceny materiału dowodowego. • Naruszenie art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutu z pisma z 22 czerwca 2022 r. • Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.
Godne uwagi sformułowania
dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie • w świetle brzmienia cytowanego przepisu obowiązującego od 1 stycznia 2012r. [...] dla uznania za nienależnie pobrane świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego bez znaczenia pozostawał okres, za jaki strona otrzymała alimenty. Istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego, otrzymała również alimenty.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
członek
Piotr Przybysz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w szczególności w kontekście otrzymania alimentów od syndyka masy upadłości oraz znaczenia świadomości świadczeniobiorcy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów obowiązujących w danym okresie. Interpretacja świadomości świadczeniobiorcy może być różnie stosowana w zależności od okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu funduszu alimentacyjnego i nienależnie pobranych świadczeń, a także kwestii świadomości dłużnika. Wyjaśnia istotne niuanse prawne.
“Czy otrzymanie alimentów od syndyka oznacza automatyczny zwrot świadczeń z funduszu? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 3600 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.