I OSK 830/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki P.S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii. Spółka domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu z dniem 27 października 2000 r., na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Argumentowała, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do uwłaszczenia. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały jednak, że nabycie to naruszałoby prawa osób trzecich. Kluczowe było ustalenie, że przedmiotowe działki w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz 27 października 2000 r. wchodziły w skład drogi publicznej, która stanowiła część drogi wojewódzkiej. Sąd podkreślił, że ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną jest sprzeczne z powszechnym prawem do korzystania z takiej drogi i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego zadań. W związku z tym, stwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego naruszałoby wymóg poszanowania praw osób trzecich, o którym mowa w art. 34 ust. 4 ustawy o PKP. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego za niezasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNabycie prawa użytkowania wieczystego przez przedsiębiorstwa państwowe, gdy grunt stanowi drogę publiczną; ochrona praw osób trzecich w postępowaniu uwłaszczeniowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komercjalizacją przedsiębiorstw państwowych i gruntami drogowymi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe jest możliwe, gdy grunt ten stanowi drogę publiczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabycie takie jest niemożliwe, gdyż naruszałoby prawa osób trzecich, w tym prawa zarządcy drogi publicznej.
Uzasadnienie
Ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną ogranicza prawo do korzystania z niej przez osoby trzecie i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego zadań, co jest sprzeczne z art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego.
Czy sąd administracyjny naruszył zasady postępowania administracyjnego poprzez ograniczenie zasady równej mocy środków dowodowych lub przerzucenie ciężaru dowodzenia na stronę?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty te są niezasadne, ponieważ stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a istnienie przeszkody do uwłaszczenia (droga publiczna) nie była kwestionowana.
Uzasadnienie
W postępowaniu zebrano dowody potwierdzające przesłanki nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz przesłankę negatywną (prawa osób trzecich). Stan faktyczny nie był podważany w skardze kasacyjnej, a zatem nie doszło do naruszenia art. 75 § 1, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Czy sąd administracyjny naruszył przepisy postępowania przez nieuwzględnienie braku wszczęcia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości w oparciu o art. 37a ust. 1-2 ustawy o PKP?
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie ma zastosowania do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Art. 37a ust. 1 ustawy o PKP dotyczy wywłaszczenia gruntów wchodzących w skład linii kolejowych, które nie stanowią własności Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, co wyklucza zastosowanie tego przepisu.
Przepisy (20)
Główne
u.PKP art. 34 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe
Przedsiębiorstwo państwowe nabywa z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, jeżeli spełnione są przesłanki dotyczące własności Skarbu Państwa i posiadania gruntu w określonych datach.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.PKP art. 34 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe
Nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności urządzeń nie może naruszać praw osób trzecich.
u.d.p. art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe.
k.c. art. 232
Kodeks cywilny
Użytkownik wieczysty może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób i rozporządzać swoim prawem w tych granicach.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub naruszenia przepisów postępowania, jeśli miało to istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd ją oddala.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest działać na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć dowody.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.a. art. 61 § § 1-2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ wszczyna postępowanie po otrzymaniu żądania lub z urzędu.
u.PKP art. 37a § ust. 1-2
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe
Przepis dotyczy wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa gruntów wchodzących w skład linii kolejowych, które nie stanowią własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub P. S.A.
u.g.n. art. 200 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Podstawa prawna pierwotnego wniosku o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Okoliczności skutkujące nieważnością postępowania.
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki, które NSA rozważa z urzędu.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące elementów uzasadnienia wyroku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe jest niemożliwe, jeśli grunt ten stanowi drogę publiczną, ponieważ narusza to prawa osób trzecich (zarządcy drogi) i uniemożliwia korzystanie z drogi zgodnie z jej przeznaczeniem.
Odrzucone argumenty
Polskie Koleje Państwowe S.A. nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, ponieważ realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia. • Naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio oraz art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez ograniczenie zasady równej mocy środków dowodowych i przerzucenie ciężaru dowodowego na stronę. • Naruszenie przez organ art. 61 §1-2 k.p.a. przez brak wszczęcia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości i jej uwłaszczenie w oparciu o art. 37a ust. 1-2 u.PKP.
Godne uwagi sformułowania
ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną w sposób oczywisty naruszałoby wynikający z art. 34 ust. 4 u.PKP wymóg poszanowania przy nabyciu użytkowania wieczystego praw osób trzecich. • Zestawienie ze sobą treści przywołanych wyżej regulacji prawnych wyraźnie wskazuje, iż ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego zadań.
Skład orzekający
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nabycie prawa użytkowania wieczystego przez przedsiębiorstwa państwowe, gdy grunt stanowi drogę publiczną; ochrona praw osób trzecich w postępowaniu uwłaszczeniowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komercjalizacją przedsiębiorstw państwowych i gruntami drogowymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości i zarządzania infrastrukturą, pokazując konflikt między prawami przedsiębiorstwa a interesem publicznym (droga publiczna).
“Czy PKP mogło przejąć drogę publiczną? NSA wyjaśnia granice uwłaszczenia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.