II SA/GO 454/25

II SA/Go 454/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek /przewodniczący/
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Rogalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 214
art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Kamila Karwatowicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi A. S.- S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku oddala skargę.
Uzasadnienie
Dnia 30 marca 2025 r. A. S.-S. wystąpiła do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] o rejestrację jako bezrobotna z dniem [...] marca 2025 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] Starosta [...] uznał A. S.-S. z dniem [...] marca 2025 r. za osobę bezrobotną oraz odmówił przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Jak wyjaśnił organ w uzasadnieniu, w dacie [...] marca 2025 r. strona spełniała warunki do uznania za osobę bezrobotną, natomiast z przedłożonych dokumentów wynika, iż nie spełnia przesłanki przyznania zasiłku dla bezrobotnych, wynikającej z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 214 – w wersji obowiązującej w dacie wydania tej decyzji, dalej u.p.z.), przewidującej, iż prawo to przysługuje bezrobotnemu, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Do okresu uprawniającego stronę do zasiłku zaliczono okresy: od 1 października 2023 r. do 31 października 2023 r., od 1 września 2024 r. do 23 września 2024 r., od 1 października 2024 r. do 18 grudnia 2024 r., od 25 grudnia 2024 r, do 28 lutego 2025 r. – łącznie 199 dni. Pozostałych okresów opłacania składek przypadających w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania: od 30 września 2023 r. do 30 września 2023 r., od 1 listopada 2023 r. do 9 lipca 2024 r., od 24 lipca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. nie zaliczono do okresu uprawniającego do zasiłku, z uwagi na opłacanie składek od miesięcznej podstawy wymiaru stanowiącej w przeliczeniu na okres miesiąca kwotę niższą od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nadto nie zaliczono okresów: od 10 lipca 2024 r. do 23 lipca 2024 r., od 24 września 2024 r. do 30 września 2024 r., od 19 grudnia 2024 r. do 24 grudnia 2024 r. – łącznie 27 dni, z uwagi na brak podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. W/w okresy pobierania zasiłku chorobowego nie miałyby wpływu na przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu rejestracji suma okresów, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 w/w ustawy, przypadających w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania wynosi 199 dni, zatem jest krótsza niż 365 dni, co uniemożliwia przyznanie stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Po wniesieniu przez stronę od powyższej decyzji odwołania, w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].
Jak wyjaśnił organ odwoławczy w uzasadnieniu, treść przepisu art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. d u.p.z. uzależnia przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od udokumentowania w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania 365- dniowego "stażu zasiłkowego". Z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. wynika, że strona w okresie od 2 lutego 2018 r. do 16 marca 2025 r. była objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie składki na ubezpieczenie społeczne zostały opłacone od podstawy wymiaru składek stanowiącej w przeliczeniu na okres miesiąca kwotę wyższą od miesięcznego minimalnego wynagrodzenie za pracę w okresach: od 1 marca 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r., od 1 października 2023 r. do 31 października 2023 r., od 1 września 2024 r. do 23 września 2024 r., od 1 października 2024 r. do 18 grudnia 2024 r., od 25 grudnia 2024 r. do 28 lutego 2025 r. W rozpatrywanej sprawie okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzający dzień zarejestrowania liczony jest od 29 września 2023 r. do 29 marca 2025 r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do okresów podlegających jak i nie podlegających zaliczeniu do 365-dniowego okresu, od którego uzależnione jest przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. 27-dniowy okres pobierania zasiłku chorobowego nie miałby wpływu na przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ strona nie osiągnęłaby wymaganych ustawą 365 dni warunkujących przyznanie prawa do zasiłku. W myśl art. 71 ust. 1 pkt 2 lit d u.p.z. zaliczeniu do uprawnień zasiłkowych podlega okres prowadzenia działalności gospodarczej, gdzie podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zastrzeżenie z art. 104b. ust. 2 ustawy nie znajduje w rozpatrywanym przypadku zastosowania, z uwagi na niespełnienie przez stronę wskazanej w tym ostatnim przepisie przesłanki wieku 55 lat dla kobiet.
Strona w okresie 18 miesięcy przed datą rejestracji nie udokumentowała wymaganego 365-dniowego stażu zasiłkowego. Przepisy u.p.z. są przepisami bezwzględnie obowiązującymi co oznacza, że organ obowiązany jest jedynie do ustalenia, czy bezrobotny spełnia określone w przepisach obiektywne przesłanki uzyskania prawa do zasiłku i wydania w tym zakresie stosownego rozstrzygnięcia. Ustawa ta nie daje organom administracji publicznej jakichkolwiek uprawnień do uznaniowego przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Na powyższą decyzję Wojewody [...] A. S.-S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając naruszenie:
1. art. 71 ust. 1 u.p.z. w zw. z art. 2, art. 67 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez brak dokonania interpretacji wskazanego przepisu ustawy z poszanowaniem racjonalności prawodawcy oraz konstytucyjnych zasad, wartości i praw człowieka i obywatela, co doprowadziło do odmowy przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Odmowa ta stanowi rezultat sprzeczny z dyrektywami interpretacyjnymi wynikającymi z Konstytucji RP, przede wszystkim z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zaufania obywatela do organów państwa i ochrony uzasadnionych prawnie oczekiwań, naruszenia zasady demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz równości wobec prawa.
2. art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 2 i art. 67 Konstytucji RP poprzez brak bezpośredniego zastosowania przepisów Konstytucji (art. 2 i 67 ust. 1), co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia z tym aktem sprzecznego.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zmianę decyzji Starosty[...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. i przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] marca 2025 r.
W uzasadnieniu skarżąca wywiodła, iż nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniem. Art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z. nie uwzględnia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie "Małego ZUS-u Plus". Doprowadza to do sytuacji wykluczenia wieloletnich mikroprzedsiębiorców. Strona przez pewien czas odprowadzała niższej wysokości składki na ubezpieczenie społeczne (co czyniła zgodnie z prawem, zgodnie z możliwością jaką dało Państwo w celu wsparcia małych przedsiębiorców), co wykluczyło ją z uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozwalały przedsiębiorcom na odprowadzanie niższych składek, natomiast przepisy ustawy o promocji zatrudnienia stosują sankcję i karzą tego samego przedsiębiorcę w ten sposób, że zakazują przyznania uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych.
Organ odmawiając prawa do zasiłku pomija stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z., o ile interpretować go literalnie, narusza zasady wyrażone w przepisach art. 2, art. 67 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Literalna wykładnia art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy kłóci się z treścią art. 2 Konstytucji. Narusza również zasadę równości obywateli wobec prawa. Nie ma bowiem aksjologicznego uzasadnienia dla wprowadzenia zróżnicowania skutków zwolnienia (z mocy prawa) od obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy.
Fakt odprowadzania przez skarżącą niższej składki ZUS w wymaganym przepisem okresie nie może pozbawiać prawa do zasiłku dla bezrobotnych, skoro strona korzystała w tym czasie z ustawowego zwolnienia z obowiązku opłacania pełnych składek na Fundusz Pracy. Wykładnia art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z., poprzestająca jedynie na jego literalnym brzmieniu, prowadzi do niesprawiedliwego ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności człowieka i obywatela, ograniczenie to nie jest usprawiedliwione względami bezpieczeństwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności publicznej czy ochroną środowiska (art. 31 ust. 3 w zw. z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP). Sytuacja taka jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wynikającą z niej zasady budowania zaufania obywateli do państwa, zasadą racjonalności prawodawcy i regułami tzw. przyzwoitej legislacji.
Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni przepisów, pozwalającej na realizację konstytucyjnych m.in. zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2). Zarówno organ jak i sądy mogą i powinny opierając się na przepisach samej Konstytucji RP (która winna być stosowana bezpośrednio) i dokonać wykładni prokonstytucyjnej art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z.
Sytuacja skarżącej pozostaje analogiczna do sytuacji osób prowadzących działalność gospodarczą po ukończeniu 55 lat (kobiety) i 60 lat (mężczyźni), wobec których został zniesiony obowiązek odprowadzania składki na Fundusz Pracy. Ta kwestia poruszona została przez Rzecznika Praw Obywatelskich, który w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. skierowanym do Ministra Pracy i Polityki Społecznej zwrócił uwagę na zaistniałą sytuację i wskazał, że wyłączenie osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą z grona osób mogących nabyć w przypadku bezrobocia prawo do zasiłku, wzbudza ich niezadowolenie poczucie dyskryminacji. W odpowiedzi Dyrektor Departamentu Rynku Pracy w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. wyjaśnił, że przy zastosowaniu wykładni systemowej i celowościowej art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. można uznać, iż do okresu uprawniającego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych powinien być zaliczany również okres prowadzenia działalności gospodarczej przez kobiety powyżej 55 lat i mężczyzn powyżej 60 lat, wobec których został zniesiony obowiązek odprowadzania składki na Fundusz Pracy. Do czasu wprowadzenia odpowiednich zmian legislacyjnych resort przekazał dnia 28 grudnia 2011 r. w drodze elektronicznej wszystkim urzędom pracy stanowisko, zgodnie z którym okres prowadzenia działalności gospodarczej przez kobiety powyżej 55 lat i mężczyzn powyżej 60 lat powinien być zaliczany do okresu uprawniającego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Z uwagi na analogiczność sytuacji, również okresy opłacania tzw. Małego ZUS-u czy też Małego ZUS-u Plus należy zaliczyć do okresu uprawniającego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Tym bardziej, że w analogicznych sytuacjach, organy Państwa czyniły w ten sposób i kazały czynić organom administracyjnym niższego rzędu. Nie może zaś w państwie prawa dojść do nierównego traktowania obywateli, tym bardziej gdy znaleźli się w trudnej i niezawinionej przez siebie sytuacji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie uznania A. S.-S. z dniem [...] marca 2025 r. za osobę bezrobotną oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 214). W dacie wydania decyzji przez Wojewodę [...] ustawa ta co do zasady już nie obowiązywała, jednakże w myśl art. 433 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r., poz. 620), uchylającej w art. 460 pierwszą z wymienionych ustaw, postępowania w sprawach indywidualnych, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy, są prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Stąd też Wojewoda prawidłowo rozpoznał sprawę w oparciu o przepisy u.p.z.
Stosownie do treści art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d tej ustawy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Natomiast w myśl art. 18c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm., dalej u.s.u.s.) podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Podstawa wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się tego, czy skarżącej przysługuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych, pomimo opłacania niższych składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie programu "Mały ZUS plus", w ramach okresu wymaganego przepisem art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z.
Z akt sprawy wynika, iż do okresu uprawniającego stronę do zasiłku zaliczono okresy: od 1 października 2023 r. do 31 października 2023 r., od 1 września 2024 r. do 23 września 2024 r., od 1 października 2024 r. do 18 grudnia 2024 r., od 25 grudnia 2024 r, do 28 lutego 2025 r. – łącznie 199 dni. Pozostałych okresów opłacania składek przypadających w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania: od 30 września 2023 r. do 30 września 2023 r., od 1 listopada 2023 r. do 9 lipca 2024 r., od 24 lipca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. nie zaliczono do okresu uprawniającego do zasiłku, z uwagi na opłacanie składek od miesięcznej podstawy wymiaru stanowiącej w przeliczeniu na okres miesiąca kwotę niższą od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nadto nie zaliczono okresów: od 10 lipca 2024 r. do 23 lipca 2024 r., od 24 września 2024 r. do 30 września 2024 r., od 19 grudnia 2024 r. do 24 grudnia 2024 r. – łącznie 27 dni, z uwagi na brak podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. W ocenie organów, w dacie rejestracji suma okresów, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 w/w ustawy, przypadających w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania wyniosła 199 dni, zatem była krótsza niż 365 dni, co uniemożliwiło przyznanie stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody[...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w odniesieniu do przywołanych wyżej regulacji prawnych należy zwrócić uwagę, iż u.p.z. wyraźnie odróżnia warunki uzyskania statusu osoby bezrobotnej od przesłanek przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Nie każda osoba, która uzyskała status osoby bezrobotnej, nabędzie prawo do zasiłku.
Z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. wynika, iż osoba bezrobotna powinna udokumentować okres 18 miesięczny poprzedzający dzień zarejestrowania, w którym łącznie przez okres, co najmniej 365 dni opłacała składki na ubezpieczenia społeczne, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Okres 365 dni nie musi mieć charakteru ciągłego, dopuszcza się przerwy, ważne jest jedynie, by zaliczane okresy występowały w czasie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania i po zsumowaniu równe były przynajmniej 365 dniom.
Skarżąca w badanym przez organy okresie prowadziła działalność gospodarczą. W ramach tej działalności opłacała samodzielnie składki na ubezpieczenie społeczne na podstawie u.s.u.s. Przepisy tej ustawy przewidują, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych będących osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi, stanowi zadeklarowana kwota, przy czym generalnie nie może ona przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku. Stąd też osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, tak jak w przypadku skarżącej, ma swobodę w ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i podstawa ta może być niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Tak też było w niniejszej sprawie. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w przypadku skarżącej nie osiągnęła minimalnego wynagrodzenia, w związku z opłacaniem składek w ramach programu "Mały ZUS plus".
Okres prowadzenia działalności gospodarczej zaliczał się skarżącej do wymaganych na podstawie u.p.z. 365 dni opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Niemniej jednak przepis art. 71 pkt 2 lit. d u.p.z. wymaga, by w okresie tym podstawę wymiaru składek stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przesłanka opłacania składek, których podstawa ma stanowić kwotę co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przypadku osób prowadzących działalność, oznacza stan faktycznego ich uiszczania, a nie jedynie podlegania temu obowiązkowi. Skoro skarżąca w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania nie opłacała składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności przez okres 365 dni – w wymaganej tym przepisem wysokości, to nie została spełniona przesłanka z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy, warunkująca przyznanie prawa do zasiłku
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów oraz argumentacji przytoczonej na ich poparcie wskazać należy, iż wymóg z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. jest jednoznaczny co do treści i musi być spełniony łącznie z innymi przesłankami, od których uzależnione jest przyznanie prawa do zasiłku. Mianowicie do okresu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności przez co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania zaliczeniu podlegać mogą jedynie te dni, w których podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. W związku z tym w omawianym zakresie organy nie mają możliwości wydawania rozstrzygnięć w oparciu o uznanie administracyjne. Spełnienie przez osobę bezrobotną wskazanych powyższych przesłanek obliguje organ do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o uzyskanie zasiłku dla bezrobotnego, natomiast niespełnienie ich implikuje rozstrzygnięcie odmowne.
Jeśli chodzi o przywołany w uzasadnieniu skargi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 805/23, został on uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 782/24. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko NSA przedstawione w uzasadnieniu tego ostatniego orzeczenia, w którym wskazano, iż przesłanka nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych odnosząca się do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, stanowiącej kwotę co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, ma charakter bezwzględnie wiążący i każdorazowo musi być spełniona łącznie z innymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa do zasiłku.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów wydania kwestionowanych decyzji z naruszeniem zasad wynikających z przepisów Konstytucji RP (art. 2, art. 32 ust. 1, art. 67 ust. 2) wskazać należy, iż art. 18c u.s.u.s. co do zasady daje osobie prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą w określonym okresie możliwość samodzielnego ustalania wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Podstawę tę stanowi kwota deklarowana, która nie może być jednak wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia i nie może być niższa niż 30 % kwoty minimalnego wynagrodzenia. Przedsiębiorca ma zatem pełną możliwość zadeklarowania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości stanowiącej równowartość minimalnego wynagrodzenie za pracę. W takim wypadku czas, w którym opłacałby on składki na ubezpieczenie społeczne w takiej właśnie wysokości w trakcie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, podlegałby zaliczeniu na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. do wymaganego okresu 365 dni opłacania składek, warunkującego przyznanie osobie bezrobotnej prawa do zasiłku. W związku z wyraźnym brzmieniem powołanego przepisu zastrzegającym, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy w poszczególnych dniach stanowić może wyłącznie kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, nie ma podstaw do przyjęcia, że warunek ten spełnia także przedsiębiorca, który opłacał tego rodzaju składki w wymiarze 30% wysokości minimalnego wynagrodzenia.
Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu skargi porównania sytuacji skarżącej z sytuacją osób prowadzących działalność gospodarczą po ukończeniu 55 lat (kobiety) oraz 60 lat (mężczyźni) – w przeszłym stanie prawnym, wskazać należy, iż w rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw do odmowy zastosowania art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. w brzmieniu nadanym mu przez ustawodawcę, gdyż z przepisu tego, z uwagi na wskazaną wyżej możliwość zadeklarowania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne również w wysokości stanowiącej równowartość minimalnego wynagrodzenie za pracę, nie wynika skutek dyskryminacji dla osób prowadzących pozarolniczą działalność. Wszelkie argumenty odnoszące się do art. 2 i 67 ust. 2 Konstytucji nie mogą zatem znaleźć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, ponieważ brak jest dla nich uzasadnienia.
Nie jest sprzeczne z art. 2 Konstytucji uzależnienie nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych od spełnienia określonych wymagań, w tym związanych z okresem pracy i poniesieniem składek na fundusze służące świadczeniom socjalnym, jeśli nie naruszają zasad równości podmiotów objętych tymi wymaganiami. To do ustawodawcy należy ustalenie przesłanek nabycia uprawnień do zasiłku. W art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z., ilekroć ustawodawca odnosi się do przesłanki opłacania składek, stanowi o składkach podlegających obowiązkowi opłacania lub też o składkach opłacanych. Także w przypadku określonym w art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z. mowa jest o opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, a jedyne zastrzeżenie dotyczy wyłącznie art. 104b ust. 2 ustawy. Przesłanka opłacania składek w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność oznacza stan faktycznego ich uiszczania, a nie podlegania obowiązkowi uiszczania, jak to ma miejsce w przypadku osób zatrudnionych i nie może zatem obejmować przypadków zwolnienia od obowiązku składkowego. Skoro skarżąca w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, przez wymagany okres 365 dni nie opłacała składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, której podstawę wymiaru stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, a nie dotyczy jej zastrzeżenie z art. 104b ust. 2 ustawy, to nie można uznać, że spełniona została przesłanka z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z., warunkująca przyznanie prawa do zasiłku (por. powołany wyżej wyrok NSA z 21 listopada 2024 r., I OSK 782/24, a także wyrok NSA z 29 września 2024 r. I OSK 1247/24).
Do okresu warunkującego nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie można zatem zaliczyć tych okresów prowadzenia przez skarżącą pozarolniczej działalności, w których opłacała ona składki w ramach programu "Mały ZUS plus", skoro w okresach tych podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne stanowiła kwota wynosząca mniej niż minimalne wynagrodzenie. Nie zostały bowiem spełnione przesłanki z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d u.p.z., wobec czego organy orzekające w sprawie zobligowane były do odmowy przyznania prawa do zasiłku. Wojewoda prawidłowo zaznaczył, że nie ma możliwości przyznania prawa do zasiłku w oparciu o uznanie administracyjne.
Z tych wszystkich względów skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.