I OSK 767/06

I OSK 767/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący/
Jan Paweł Tarno /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Łd 13/06 - Wyrok WSA w Łodzi z 2006-03-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska, Sędziowie NSA Anna Lech, Jan Paweł Tarno /spr./, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 13/06 w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 13/06 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka K. S. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 5 ust. 2, art. 6, art. 23 oraz art. 12 ust. l, art. 13 ust. l, art. 14 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) orzekł o przyznaniu I. S.: a) zasiłku rodzinnego na córkę A. D. na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. w wysokości 43,00 zł miesięcznie, b) zasiłku rodzinnego na syna K. S. na okres od 1 września 2005r. do dnia 31 sierpnia 2006r. w wysokości 43,00 zł. miesięcznie, c) dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna K. S. na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. w wysokości 50,00 zł. miesięcznie, d) dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A. D. w miesiącu wrześniu 2005 r. i o odmowie przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dzieci A. D. i K. S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż na podstawie wniosku i zgromadzonych dokumentów ustalono, że wnioskodawczyni spełnia kryteria ustawowe do przyznania zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Natomiast według art. 12 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ drugi z rodziców nie żyje lub też, jeżeli ojciec dziecka jest nieznany. Ponieważ zaś wnioskodawczyni nie spełnia powyższych przestanek, odmówiono przyznania żądanego dodatku.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia "w części dotyczącej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka" złożyła I. S. Podniosła, iż wniosek o świadczenia rodzinne złożyła w dniu 25 lipca 2005 r. i na mocy obowiązujących wówczas przepisów miała prawo ubiegać się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania syna, ponieważ jego ojciec a mąż odwołującej, przebywał w zakładzie karnym. Wskazała, że kolejna zmiana ustawy wykluczająca tę możliwość, przewiduje zastosowanie regulacji obowiązującej dotychczas dla spraw wszczętych przed jej wejściem w życie. Oznacza to, iż pomimo zmiany przepisów, zachowała prawo do żądanego świadczenia.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § l pkt l kpa, art. l ust. l ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. Nr 79 z 2001 r., poz. 856 ze zm.) oraz art. 3 pkt 17, art. 12, art. 13, art. 14 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach orzeczenia Kolegium wskazało, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że I. S. jest mężatką i wychowuje dwoje dzieci A. D. i K. S, a jej mąż A. S. przebywa w Zakładzie Karnym w [...] jako tymczasowo aresztowany od dnia 23 sierpnia 2004r. Rodzina odwołującej nie posiada żadnych dochodów. Córka A. D. uczęszcza do szkoły i rozpoczęła rok szkolny 2005/2006, zaś syn K. S. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia do dnia 12 maja 2005 r. Odwołująca spełniła zatem warunki do przyznania zasiłku rodzinnego na oboje dzieci wraz z dodatkami z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę. Natomiast dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci – A. D. i K. S. nie został przyznany, z uwagi na fakt, iż odwołująca nie spełnia kryteriów określonych w art. 12 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z treścią cytowanego przepisu, dodatek wspomniany przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje lub 2) ojciec dziecka jest nieznany. Osobą samotnie wychowującą dziecko jest natomiast panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, wdowa lub wdowiec, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka (art. 3 pkt 17 ustawy). I. S., będąc mężatką nie spełnia zatem kryterium, określonego w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto odwołująca posiada zasądzone alimenty na rzecz córki A. D., zatem nie zostały spełnione również przesłanki z art. 12 ust. l cytowanej ustawy.
Odnosząc się do zarzutu odwołania, dotyczącego zastosowania art. 12 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje również osobie pozostającej w związku małżeńskim, jeżeli małżonek jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, jest ubezwłasnowolniony albo przebywa w areszcie albo więzieniu powyżej 3 miesięcy i dzieci nie mają zasądzonych świadczeń alimentacyjnych od tej osoby, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że powołany przepis prawa nigdy nie wszedł w życie. Wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych na podstawie nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) miał wejść w życie z dniem 1 września 2005 r. Jednakże ustawą z dnia 28 1ipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 164, poz. 1366) został uchylony z dniem l września 2005 r. W przedmiotowej sprawie zatem nie można zastosować go, powołując się na regulację zawartą w art. 12 ust. l ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przewidującą zastosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie, w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania syna K., złożyła I. S., powtarzając argumenty zawarte w uprzednio złożonym odwołaniu.
W uzasadnieniu swego orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza normy procedury administracyjnej, w stopniu określonym w art. 145 p.p.s.a. W pierwszym rzędzie wskazał, że przedmiotem badania Sądu w rozpoznawanej sprawie była zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części, w jakiej została przez I. S. zaskarżona. Ponieważ zaś skarżąca wskazała w treści skargi i potwierdziła na rozprawie, że kwestionuje wyłącznie rozstrzygnięcie w zakresie, w jakim odmówiono jej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka – K. S., przeto do tego rozstrzygnięcia jedynie (negatywnego dla skarżącej) ograniczono badanie legalności zaskarżonej decyzji. W tym też zakresie podniesiono, że przepis art. 12 ust. l ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu, obowiązującym do 31sierpnia 2005 r. przewidywał dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka dla matki lub ojca dziecka, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego. Samotne wychowywanie dziecka natomiast, zdefiniowane w art. 3 pkt 17 ustawy, oznaczało wychowywanie go przez pannę kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matka dziecka.
Ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, znowelizowano przepis art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodając doń m. in. pkt 2a, przewidujący dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka również dla osoby pozostającej w związku małżeńskim, jeżeli małżonek jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, ubezwłasnowolniony albo przebywa w areszcie albo w więzieniu powyżej 3 miesięcy i dzieci nie mają zasądzonych świadczeń alimentacyjnych od tej osoby (art. 27 pkt 8 lit b ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Datę wejścia w życie powyższej regulacji, określono na dzień l września 2005 r. (art. 30 pkt 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Jednakże ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw, opublikowaną w Dzienniku Ustaw z 30 sierpnia 2005., uchylono przepis art. 27 pkt 8 lit b. ustawy z 22 kwietnia 2005r. świadczeniach rodzinnych, który nowelizował przepis art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez dodanie doń ust. 2a. Ustawa powyższa weszła w życie z dniem l września 2005 r. (art. 22 pkt 4 ustawy z 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw). Podzielono zatem stanowisko organów, że przepis art. 12 ust. 2a w brzmieniu nadanym ustawą z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, nigdy nie wszedł w życie. Nie można go było zatem stosować do spraw wszczętych przed dniem l września 2005r., w oparciu o treść art. 12 ust. l ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Obowiązek stosowania regulacji dotychczasowej, przewidziany w tymże przepisie, dotyczy bowiem przepisów obowiązujących, podczas gdy przepis art. 27 pkt 8 lit b (dodający ust. 2a do art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych) waloru tego nigdy nie posiadał.
Tym niemniej faktem jest, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia, mogła ona oczekiwać, że z chwilą wejścia w życie przepisu art. 27 pkt 8 lit. b otrzyma dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Uchylenie powyższego przepisu, przed jego wejściem w życie, związane było natomiast z faktem, że z dniem l września 2005 r. weszła w życie nowelizacja art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, dokonana opisaną już wyżej ustawą z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (art. 11 pkt l tejże ustawy). Skarżąca tracąc prawo ubiegania się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, uzyskiwała tym samym uprawnienie do żądania przyznania zaliczki alimentacyjnej, przy spełnieniu pozostałych, określonych w ustawie przesłanek. O uprawnieniu tym skarżąca winna była zostać przez organy pouczona, zanim negatywnie rozstrzygnięto jej wniosek o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Tymczasem stosownej informacji brak nawet w uzasadnieniach decyzji organów, wydawanych w badanej sprawie. Uchybienie powyższemu obowiązkowi, stanowi natomiast o naruszeniu przepisów art. 7 i 9 kpa.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § l pkt l lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w części zaskarżonej.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwą wykładnię, polegającą na wykroczeniu poza kryterium dokonywanej kontroli działalności administracji publicznej, tj. kryterium legalności.
Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w zw. z art. 7 i art. 9 k.p.a. przez błędne przyjęcie iż w sprawie ma miejsce naruszenie zasad wymienionych w tych normach, bowiem rozstrzygnięcie podjęte przez organy administracji nie może być inne, niż to które zostało podjęte, co pozostaje w zgodzie z zasadą, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.),
- art. 134 § 1 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że kontroli Sądu podlega jedynie część rozstrzygnięcia organu administracji, bowiem tak stwierdziła strona skarżąca,
- art. 135 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że norma ta w tym przypadku może mieć zastosowanie, zwłaszcza, że jej powołanie nie przystaje do sentencji wyroku,
- art. 134 § 1 w związku z art. 138 p.p.s.a. przez wydanie wyroku którego sentencja jest wadliwa, bowiem skoro orzeczono w części, to: konieczne jest rozstrzygnięcie o pozostałej części, zaskarżonej decyzji;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak w uzasadnieniu wyroku wskazań, co do dalszego postępowania, jak i niespójność uzasadnienia, zważywszy podjęte rozstrzygniecie,
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi strony skarżącej, w przypadku, gdyby wniosek ten nie został uwzględniony, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie , sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia i o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadniając zarzut pierwszy podniesiono, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oczywistym jest więc, że sądy administracyjne, badają legalność zaskarżonych decyzji, a zatem kontrola taka nie może nosić znamion dowolnej, czy też nie przystającej do zebranego materiału dowodowego, czy też mającej miejsce przy zastosowaniu klauzul generalnych. Zaskarżonym wyrokiem Sąd wykroczył poza granice określone powołaną powyżej normą, i podjęte rozstrzygniecie nie przystaje do zebranego materiału dowodowego, jak i pozostaje w oczywistej sprzeczności z własnym poglądem wyrażonym w tym wyroku.
Po drugie, podstawa uwzględnienia skargi, zawarta w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a wymaga, aby stwierdzone przez sąd naruszenie przepisów postępowania, mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie z jednej strony Sąd I instancji stwierdza, iż strona skarżąca utraciła prawo do ubiegania się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a więc jak można domniemywać podziela pogląd organów administracji, iż dodatek z tego tytułu nie przysługuje, a z drugiej wskazując na naruszenie art. 7 i art. 9 k.p.a. w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, uchyla ją w części, bowiem weszła w życie nowa regulacja ustawowa. Prawidłowe zastosowanie normy zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ma miejsce wtedy, gdy mogło mieć miejsce zważywszy uchybienia proceduralne inne rozstrzygnięcie w sprawie. W niniejszej sprawie, niezależnie, czy organy administracji prawidłowo uzasadniły swe rozstrzygnięcia, czy też nie, jak również, czy powiadomiły stronę skarżącą o nowej regulacji ustawowej, czy też nie, to wynik prowadzonego postępowania wobec wniosku strony skarżącej o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz ze stosownymi dodatkami mógł zakończyć się wyłącznie wydaniem decyzji o odmowie przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Nie ma podstaw do przyjmowania, że ewentualne naruszenia art. 7 i art. 9 k.p.a. umożliwiły wydanie innej decyzji w swej treści, niż decyzja zaskarżona. Tym samym wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, nie ma możliwości wydania w powtórnym postępowaniu administracyjnym decyzji przyznającej skarżącej żądanego dodatku.
Znamiennym jest, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok w żaden sposób nie wskazuje jakie to inne rozstrzygnięcie organy administracji winny podjąć w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy postępowanie się toczy, i to postępowanie w oparciu o normy zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, nie zaś w oparciu o normy zawarte w ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
Po trzecie, mimo iż Sąd powołał się na normę zawartą w art. 135 p.p.s.a., to zdaniem skarżącego kasacyjnie nie było podstaw do jej zastosowania, ponieważ przepis ten dotyczy innej sytuacji, kiedy zachodzi konieczność usunięcia z obrotu prawnego innych decyzji ostatecznych niż zaskarżone, a dotyczące tej sprawy.
Jeśli chodzi o zarzut czwarty, to zdaniem SKO w [...] brak jest podstaw do wywodzenia, że sąd administracyjny zgodnie z prawem może ograniczyć badanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji wyłącznie do pewnego fragmentu, bowiem tak wskazuje strona skarżąca.
Wreszcie naruszenie art. 141 § 4 zd 2 p.p.s.a. polega na niezamieszczeniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań co do dalszego postępowania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi są trafne.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu przez organ wynikających z tych przepisów obowiązków lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów. Niemniej jednak warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mówiąc innymi słowy, sąd uchylając decyzję na tej podstawie obowiązany jest wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. Pogląd ten zresztą nie budzi najmniejszych wątpliwości w orzecznictwie NSA - por. np. wyrok NSA z 7 grudnia 2005 r., I OSK 407/05, niepubl.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uznał, że organy administracji naruszyły art. 7 i 9 k.p.a., ponieważ nie pouczyły skarżącej o uprawnieniu do żądania przyznania zaliczki alimentacyjnej, zanim negatywnie rozstrzygnięto jej wniosek o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Nawet, gdyby podzielić pogląd, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia tych przepisów k.p.a., to i tak nie można byłoby w żaden sposób przyjąć, że uchybienie to miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, ponieważ w istniejącym stanie faktycznym i prawnym i tak nie można było wydać innej decyzji, niż odmawiającej przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka K. S. Ocena prawna Sądu I instancji jest zatem w tej kwestii zdecydowanie nietrafna i w dodatku podjęta wbrew poczynionym przez ten Sąd ustaleniom. Wszak podzielił on stanowisko organów, że "przepis art. 12 ust. 2a w brzmieniu nadanym ustawą z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, nigdy nie wszedł w życie. Nie można go było zatem stosować do spraw wszczętych przed dniem l września 2005r., w oparciu o treść art. 12 ust. l ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw".
Za błędny należy również uznać postawiony organom administracyjnym zarzut naruszenia art. 7 i 9 k.p.a. Co prawda, z przepisów tych wypływa spoczywający na organie prowadzącym postępowanie obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa oraz udzielania im w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, niemniej jednak obowiązek ten istnieje jedynie w granicach sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Wszak nie można od organów administracyjnych wymagać, aby w stosunku do stron pełniły rolę przewidzianą dla adwokatów lub radców prawnych. Zatem informowanie skarżącej, że służy jej uprawnienie do wystąpienia z żądaniem przyznania zaliczki alimentacyjnej nie należało do organów prowadzących postępowanie w sprawie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, ponieważ sprawa ta wykraczała poza przedmiot prowadzonego przez nie postępowania.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W kontekście postanowień zawartych w przytoczonym przepisie, podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut jego naruszenia jest trafny.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 p.p.s.a. Wszak skarżący może przedmiotem swojej skargi uczynić jedynie część skierowanej do niego decyzji. Określony w ten sposób w skardze przedmiot zaskarżenia wyznacza jednocześnie granice sprawy rozpoznawanej przez sąd. Nie może więc sąd uczynić przedmiotem swego rozpoznania decyzji w tej części, w której nie została ona zaskarżona, ponieważ w tym zakresie nie doszło do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i stosownie do art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.