I OSK 709/23

I OSK 709/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Rozgraniczenie nieruchomości
Sygn. powiązane
III SA/Kr 394/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-08-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 262 § 1 pkt 2, art. 264 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 394/22 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 20 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 394/22 oddalił skargę M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 20 grudnia 2021 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 i art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 124 § 2 K.p.a. w zw. z art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez oddalenie skargi spowodowane niewłaściwą oceną stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu, że w sprawie istniał spór graniczny pomiędzy stronami postępowania, który stanowił podstawę do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego przed Wójtem Gminy M. oraz w konsekwencji do naliczenia kosztów postępowania.
Mając na uwadze ww. zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:
1) uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania;
2) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych;
Ponadto skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 20 grudnia 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy M. z dnia 19 listopada 2021 r. o: 1) ustaleniu kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie pomiędzy nieruchomościami położonymi w K. obręb [...] oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], dla której w Sądzie Rejonowym w Limanowej prowadzona jest księga wieczysta nr [...], będąca własnością K. N. i J. N. oraz działka ewidencyjna nr [...], dla której w Sądzie Rejonowym w Limanowej prowadzona jest księga wieczysta nr [...], będąca własnością M. P. - na kwotę 4.500 zł; 2) zobowiązaniu stron postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia kosztów postępowania: K. i J. N. - w kwocie 2.250 zł oraz M. P. - w kwocie 2.250 zł brutto.
W ocenie Sądu I instancji, który odwołał się m.in. do treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, organ dokonał prawidłowej wykładni art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., zasadnie przyjmując, że koszty postępowania zostały poniesione w interesie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem oraz właściwie do kosztów postępowania rozgraniczeniowego zaliczył koszty wynagrodzenia geodety. Koszty te były bowiem koniecznymi kosztami postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości.
Z tym stanowiskiem nie zgodziła się skarżąca kasacyjnie, która nie podważyła ogólnych norm wynikających z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 152 K.c., a jedynie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwą oceną stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu, że w sprawie istniał spór graniczny pomiędzy stronami postępowania, który stanowił podstawę do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego przed Wójtem Gminy M. oraz w konsekwencji do naliczenia kosztów postępowania.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W myśl zaś art. 264 § 1 K.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że postanowienie Wójta Gminy M. z dnia 19 listopada 2021 r. utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu o ustaleniu kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zostało wydane w związku z decyzją Wójta Gminy M. z dnia 19 listopada 2021 r. kończącą postępowanie, prowadzone w trybie administracyjnym, w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej we wsi K. gm. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z nieruchomością sąsiednią oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Decyzją tą organ zatwierdził przebieg granicy pomiędzy ww. nieruchomościami, zgodnie z protokołem granicznym sporządzonym w dniu 30 sierpnia 2021 r., przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Limanowej w dniu 13 października 2021 r., a zatem prawidłowo Wójt Gminy M. orzekł w zakresie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, z uwagi na treść art. 264 § 1 K.p.a.
Podkreślić przy tym trzeba, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie ustalające koszty dokonanego rozgraniczenia, które wyniosły 4.500 zł i wynikały z podjętych w sprawie czynności przez geodetę, nie zaś kontrola prawidłowości decyzji o rozgraniczeniu. Nie ulega wątpliwości, że na koszty postępowania rozgraniczeniowego składały się czynności geodety J. Ż. ustalone na podstawie zawartej w dniu 7 lipca 2021 r. umowy. Niekwestionowane także jest, że prace wynikające z tej umowy zostały wykonane, a określone wynagrodzenie zostało zapłacone przez Gminę M.
Wyjaśnić także należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w interesie nie tylko wnioskodawcy, ale również w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej objętej rozgraniczeniem. Interes prawny obu stron to ustalenie prawidłowej i stabilnej granicy między nieruchomościami. Koszty poniesione w postępowaniu rozgraniczeniowym są więc kosztami poniesionymi w interesie obu stron tego postępowania. Organ może więc obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Z art. 152 K.c. wynika reguła ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic czy istnienia innych powodów do ich kwestionowania nie ma tu znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach (por. powołana uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1833/14 i z dnia 10 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2638/19). Prawidłowo zatem w sprawie przyjęto, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach rozgraniczenia uprawniony był obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 K.c.
Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach postępowanie rozgraniczeniowe zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 19 listopada 2021 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości: tj. działki nr [...] stanowiącej współwłasność K. N. i J. N. z działką nr [...], będącej własnością M. P., a to oznacza, że właściciele obu rozgraniczanych nieruchomości mieli w tym postępowaniu status strony z uwagi na swój interes prawny. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie geodety upoważnionego do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych, poniesione zostały w interesie stron tego postępowania. Dlatego obowiązkiem ich uiszczenia prawidłowo obciążono po połowie zarówno współwłaścicieli działki nr [...] proporcjonalnie do ich udziałów, jak i właścicielkę działki nr [...].
Z tych względów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a.
Dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia nie miały także znaczenia argumenty zmierzające do wykazania, że w sprawie nierzetelnie wyjaśniono okoliczności faktyczne, przedwcześnie przyjmując tryb postępowania rozgraniczeniowego, w sytuacji gdy okoliczności umożliwiały przyjęcie innego tańszego trybu postępowania. Zdaniem skarżącej kasacyjnie powyższe wpłynęło na sposób podziału i wielkość kosztów postępowania, a ponadto w sprawie dokonano błędnego ustalenia, że rozgraniczenie nie miało dotyczyć całej długości granicy działek nr [...] i [...] (tj. bez punktów krańcowych na granicy z działkami nr [...] i [...]), co było następstwem uznania jako strony postępowania wyłącznie właścicieli działek nr [...] i [...], bez uczestnictwa właścicieli działek stykających się punktami krańcowymi o numerach [...] i [...]. W ocenie skarżącej kasacyjnie rozgraniczenie miało dotyczyć całej długości granicy działek nr [...] i [...], łącznie z punktami krańcowymi na granicy z działkami nr [...] i [...], wyznaczającymi zasięg linii granicznej podlegającej rozgraniczeniu.
W sprawie niesporne jest, że Wójt Gminy M. w odrębnym akcie administracyjnym, tj. decyzji rozgraniczeniowej uznał, że wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego na wniosek K. N. – współwłaścicielki działki ewidencyjnej nr [...] jest uzasadnione. Skoro wnioskodawczyni złożyła wniosek o rozgraniczenie, to kwestionowała przebieg dotychczasowej granicy nieruchomości, a tym samym istniał spór graniczny. Przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego miało na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie tego sporu. Ponadto w sprawie tej ustalono, że stronami postępowania rozgraniczeniowego są: 1) wnioskodawczyni; 2) J. N. jako współwłaściciel działki ewidencyjnej nr [...] oraz 3) M. P. – właścicielka działki ewidencyjnej nr [...], a także że zaistniały podstawy do ustalenia przebiegu granic na podstawie zebranych dowodów. Wobec powyższego nie można oczekiwać aby w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego rolą organu oraz sądu administracyjnego miało być ponowne weryfikowanie, badanie czy wręcz ocena przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. Kwestie te mogłyby stać się natomiast przedmiotem ewentualnych rozważań przez sąd powszechny, po przekazaniu sprawy – w trybie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego stąd też zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, określającego zasadę wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego jest bezprzedmiotowy. Skoro bowiem powołany przepis nie stanowił podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie odnosił się do regulacji dotyczącej kosztów postępowania rozgraniczeniowego, to nie jest możliwe wykazania jego naruszenia.
W świetle przedstawionej argumentacji za chybiony należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 124 § 2 K.p.a. bowiem przedstawiona wykładnia przepisów prawa materialnego dowodzi, że w sprawie nie doszło do naruszenia procedury administracyjnej, gdyż wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia prawidłowego ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zostały wyjaśnione i ustalone.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.