I OSK 614/23

I OSK 614/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Skiba
Karol Kiczka
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Lu 562/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-12-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. II SA/Lu 562/22 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 29 czerwca 2022 r. nr SKO.41/2553/OS/2022 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 562/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji), na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 29 czerwca 2022 r. nr SKO.41/2553/OS/2022 w przedmiocie zasiłku celowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła S. K. (dalej: Skarżąca), zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 p.p.s.a i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a."), polegające na ich niezastosowaniu i niewydaniu przez Kolegium decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji gdy w sprawie zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania decyzji przez organ I instancji.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów dla pełnomocnika z urzędu oraz zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności, o których mowa w § 2 powołanego przepisu, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał sprawę w granicach podstaw i zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie powołano jedynie podstawę kasacyjną z art. 174 § 2 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach środek odwoławczy należy stwierdzić, iż nie został on oparty na usprawiedliwionych podstawach.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten określa zakres obowiązywania przepisów p.p.s.a. definiując pojęcie sprawy administracyjnej podlegającej kontroli sądowej na gruncie powyższej ustawy. Regulacja ta ma charakter ustrojowy, a w konsekwencji to, czy sądowa ocena legalności określonej decyzji była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu (por. R. Hauser, A. Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004, nr 2, s. 25; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 345/2010, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Art. 3 § 1 p.p.s.a. nie jest prawidłowym wzorcem kontroli zarzutu, gdyż kontroli zaskarżonej decyzji Sąd I instancji dokonał.
Z kolei wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest przepisem wynikowym. Zastosowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. W badanej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem konsekwentnie nie znalazł podstaw do zastosowania tego przepisu.
Niemniej jednak zauważyć należy, że Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie wspomnianego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. i jak wynika z uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej w powiązaniu z art. 7 k.p.a., art. 7b k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 k.p.a. Skarżąca kasacyjnie upatruje bowiem naruszenia ww. przepisów w zaniechaniu uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji mimo naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w konsekwencji niezebrania oraz nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, co miało mieć – w ocenie Skarżącej kasacyjnie - wpływ na wynik sprawy. Z tego też względu uważa ona, że Kolegium na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. powinno uchylić decyzję organu I instancji. Zdaniem Skarżącej kasacyjnie, w aktach administracyjnych sprawy brak jest bowiem decyzji wymienionych w uzasadnieniu orzeczenia organu I instancji z 12 maja 2022 r. Z tego też względu, jej zdaniem, Kolegium nie mogło dokonać weryfikacji ustaleń faktycznych dokonanych przez organ I instancji. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. W aktach administracyjnych sprawy zalega bowiem zarówno decyzja organu I instancji z 21 lutego 2022 r. nr OPS/108/02/22/210000, którą odmówiono Skarżącej przyznania zasiłku celowego, jak i decyzja Kolegium z 12 kwietnia 2022 r. nr SKO.41/1256/OS/2022, którą to uchylono ww. decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Ponadto, zdaniem Skarżącego kasacyjnie, Kolegium winno w niniejszej sprawie zastosować art. 138 § 2 k.p.a. z tego też względu, że organ I instancji nie zastosował się do wytycznych wskazanych w ww. decyzji Kolegium z 12 kwietnia 2022 r. Mianowicie, w jego ocenie, w zebranym materiale dowodowym sprawy brak jest dowodów wskazujących na ograniczenia finansowe po stronie organu I instancji, a samo stwierdzenie w uzasadnieniu tego organu o braku dostatecznych środków finansowych jest niewystraczające. Ze stanowiskiem takim również nie można się zgodzić. Sąd kasacyjny pragnie zwrócić w tym miejscu uwagę, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować zadania z zakresu pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej są więc upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Ponadto przepisy ustawy nie przewidują obowiązku zawarcia w uzasadnieniu decyzji szczegółowych danych dotyczących możliwości finansowych organu pomocy społecznej oraz ilości środków finansowych jakimi organ dysponuje, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających z tej formy pomocy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 698/16, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2360/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 446/21, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). W związku z powyższym tego rodzaju dokumenty finansowe ośrodka pomocy społecznej nie muszą znajdować się w materiale dowodowym sprawy.
Dodać też wypada, że Skarżąca kasacyjnie nie podała, do naruszenia której jednostki redakcyjnej art. 77 k.p.a. doszło w sprawie administracyjnej, nie wyjaśniła również na czym konkretnie miałoby polegać naruszenie art. 7 k.p.a., art. 7b k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. (poza samym przywołaniem ich brzmienia), zwłaszcza, że art. 138 § 2 k.p.a. w sprawie nie był on stosowany, to tym samym organ nie mógł go naruszyć.
W związku z powyższym uznać należy, że Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z 12 maja 2022 r. prawidłowo zastosowało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i nie było podstaw do stosowania art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w związku z brakiem uznania, że w tej sprawie naruszył organ odwoławczy art. 7 k.p.a., art. 7b k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla Skarżącej nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.