I OSK 61/25

I OSK 61/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 657/24 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-07-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 174 pkt 1, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 657/24 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 26 stycznia 2024 r., nr SKO-NP-4115-329/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 18 lipca 2024 r. oddalił skargę A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 26 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca. Zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo wystąpiła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 grudnia 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390, z późn. zm.), dalej: u.ś.r., przez jego błędną wykładnię i uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona.
Przed przystąpieniem do analizy zarzutu skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół zagadnienia występowania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zakresem sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką a możliwością podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznały bowiem, że zakres czynności opiekuńczo-pomocowych wykonywanych przez skarżącą w przeważającej części sprowadza się do codziennych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które nie kolidują z możliwością podjęcia aktywności zawodowej.
Przechodząc do analizy zarzutu skargi kasacyjnej, należy wskazać, że zarzut sformułowany przez autora skargi kasacyjnej jest zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. zarzutem składanym w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje, że skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Z uwagi na wskazanie, że zarzucane przez pełnomocnika skarżącej naruszenie prawa materialnego przybiera postać błędnej wykładni. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego błąd wykładni polega na wadliwym zrekonstruowaniu normy prawnej z przepisu prawa, wyrażający się w mylnym zrozumieniu przez sąd jego treści, a więc wadliwym ustaleniu wpisanego w ten przepis sensu normatywnego. Zarzut błędnej wykładni powinien obejmować zarówno konkretyzację nieprawidłowości wykładni przeprowadzonej przez sąd wojewódzki, jak i wyjaśnienie prawidłowej – zdaniem strony – rekonstrukcji normy prawnej z przepisu. Autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 sierpnia 2025 r., sygn. akt I GSK 740/24).
Mając powyższe na uwadze, zauważyć należy, że autor rozpoznawanej skargi kasacyjnej stawiając i uzasadniając wspomniany zarzut, nie wskazał, na czym polegała błędna wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ani nie przedstawił prawidłowego w jego ocenie wyniku wykładni normy prawnej rekonstruowanej na podstawie przywołanego przepisu. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że intencją autora skargi kasacyjnej było zakwestionowanie oceny stanu faktycznego dokonanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji, czemu dał wyraz, wskazując w szczególności, że ocena materiału dowodowego dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie była dowolna. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego jako jedyny zarzut skargi kasacyjnej może być stawiany w sytuacji, gdy strona nie kwestionuje ustalonego stanu faktycznego i jego oceny a jedynie wskazuje, że w tak ustalonym stanie rzeczy określony przepis nie znajduje zastosowania bądź, że jego rozumienie jest nieprawidłowe. Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie jest przedwczesny, a zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2025 r., sygn. akt III OSK 2876/24, czy z 15 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 597/23), gdyż próba zwalczania ustaleń faktyczny może ewentualnie odnieść zamierzony skutek wyłącznie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2004 r., sygn. akt GSK 811/04).
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że brak rozwinięcia zarzutu naruszenia przepisów w uzasadnieniu skargi kasacyjnej uniemożliwia merytoryczną jego ocenę, czyniąc tak postawiony i uzasadniony zarzut bezskutecznym. Stanowisko takie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 355/24, które to stanowisko skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela i przyjmuje za własne.
W świetle powyższych wywodów zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. z uwagi na jego wadliwe uzasadnienie nie mógł wywrzeć spodziewanego przez autora skargi kasacyjnej skutku.
Na marginesie powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że nieczytelne były argumenty dotyczące wprowadzenia dodatkowych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz badania alternatywnych sposobów zapewnienia osobie niepełnosprawnej niezbędnej opieki przez weryfikację sytuacji rodzinnej i finansowej pozostałych osób zobowiązanych do alimentacji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest bowiem wywodów sądu, które można by powiązać z tą argumentacją.
Również argument dotyczący braku ustosunkowania się do koniecznego zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką nie mógł zostać uwzględniony. Argument ten do swojej skuteczności wymagałby postawienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego autor skargi kasacyjnej nie sformułował. W tym miejscu należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zakresem podstaw kasacyjnych, a jego rolą nie jest formułowanie czy modyfikowanie zarzutów kasacyjnych w sytuacji, w której skarga kasacyjna jest objęta tzw. przymusem adwokacko-radcowskim.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.