I OSK 598/25

I OSK 598/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 845/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-10-18
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1640
art. 37 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 41, art. 129 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Joanna Skiba (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 845/24 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2024 r., nr DSZ-V.4321.1.28.2024.KP w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 października 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 845/24 (dalej wyrok I SA/Wa 845/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. B. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2024 r. nr DSZ-V.4321.1.28.2024.KP w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (k. 67, 85-88v. akt sądowych).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła M. B. (dalej skarżąca lub skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez adw. R. M., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 40 § 1 [ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej kpa)] przez jego błędną wykładnię prowadzącą do mylnego uznania, że w przedmiotowym przypadku decyzja została doręczona stronie, podczas gdy decyzja objęta niniejszym postępowaniem w istocie nigdy nie została doręczona skarżącej;
b) art. 42 kpa przez jego błędną wykładnię oraz bezpodstawne zastosowanie, które doprowadziły Sąd do mylnego uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło do doręczenia decyzji na adres zamieszkania skarżącej, podczas gdy skarżąca w dacie doręczenia decyzji ani również w dacie nadania zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie mieszkała pod adresem wskazanym przez organ;
c) [naruszenie przepisów prawa, tj.] art. 43 kpa w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy [z dnia 23 listopada 2012 r.] Prawo pocztowe [(Dz.U. z 2023 r. poz. 1640 ze zm., dalej Prawo pocztowe)], mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez ich błędną wykładni[ę] i wadliwe zastosowanie, tj. uznanie, że w przedmiotowym przypadku doszło do skutecznego doręczenia decyzji osobie pełnoletniej zamieszkałej ze skarżącą, podczas gdy osoba, która odebrała decyzję nie zamieszkiwała wspólnie z adresatem decyzji;
d) art. 129 § 2 kpa przez jego błędną wykładnię, prowadzącą do mylnego uznania, że w przedmiotowym przypadku 14-dniowy termin na wniesienie odwołania rozpoczął bieg od dnia doręczenia decyzji na adres w niej wskazany, podczas gdy adres ten nie był adresem zamieszkania skarżącej;
e) art. 41 kpa przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe zastosowanie, które doprowadziły do mylnego uznania; że skarżąca miała obowiązek powiadomić organ o zmianie adresu zamieszkania jeszcze przed wydaniem decyzji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało wysłane na wadliwy adres, niebędący jej miejscem zamieszkania;
f) art. 134 kpa przez jego zastosowanie, w sytuacji w której skarżąca nie uchybiła terminowi na zaskarżenie decyzji Wojewody Pomorskiego nr 000792/ŻZZEWN/11/2023, ZNAK-WKS-I.9470.1.374.2023 z 14 grudnia 2023 r. w sprawie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. na dzieci: J. C., N. C. i K. C., w łącznej wysokości 2041,85 zł;
g) art. 39 § 1 i 2 kpa przez [ich] niezastosowanie i podjęcie próby doręczenia decyzji za pośrednictwem operatora pocztowego, podczas gdy skarżąca w dniu 13 listopada 2023 r. przesłała pismo do organu za pośrednictwem platformy ePUAP.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o: zmianę zaskarżonego wyroku w całości, względnie jego uchylenie; zasądzenie na jej rzecz [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych; nie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie (k. 92-96, 101 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, reprezentowany przez r.pr. E. I., wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie zwrotu od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego (k. 107-108 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu NSA z 26.10.2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Według art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 ppsa - zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie. W rezultacie, rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną na podstawie kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 ppsa. Niemniej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wywiedziona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 40 § 1, art. 41, art. 42, art. 43 kpa (w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 3 Prawa pocztowego), art. 129 § 2 kpa przez ich błędną wykładnię lub bezpodstawne albo wadliwe zastosowanie, art. 39 § 1 i 2 kpa przez ich niezastosowanie oraz art. 134 kpa przez jego zastosowanie. Poruszona w ramach tych zarzutów problematyka, związana z wadliwą (według skarżącej) oceną w zakresie skuteczności doręczenia jej korespondencji w prowadzonym postępowaniu, pozostają ze sobą w związku. Biorąc zatem pod uwagę treść zarzutów kasacyjnych, jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej, celowe było łączne odniesienie się do wywiedzionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę prawną dokonaną w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji, przyjmując argumentację Sądu zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku za własną. Sąd I instancji prawidłowo zdiagnozował, że w tej sprawie należało ustalić dwie okoliczności - datę doręczenia stronie decyzji I instancji i datę wniesienia odwołania. Obie te okoliczności zostały prawidłowo ustalone przez organy, czego wynikiem jest zaskarżone postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę zawierającą decyzję Wojewody wydano 21 grudnia 2023 r. dorosłemu domownikowi zamieszkującemu pod adresem skarżącej, tj. K. B., co potwierdził on własnoręcznym podpisem opatrzonym wskazaną datą (k. 71 akt administracyjnych). Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę, że już wcześniej przesyłki wysyłane na adres wskazany przez skarżącą - ul. [...] - były odbierane przez K. B., który doręczał je skarżącej, np. zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało odebrane przez niego 9 listopada 2023 r. (k. 67) i musiało zostać doręczone skarżącej, skoro 13 listopada 2023 r. złożyła od niego odwołanie (k. 66).
Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 3 Prawa pocztowego, przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego. Skarżąca takiego zastrzeżenie nie złożyła w stosunku do możliwości odbioru pism do niej adresowanych przez K. B., więc przedmiotowe doręczenie do jego rąk należało traktować jako doręczenie samej skarżącej.
Korespondencja kierowana do skarżącej na adres ul. [...] była odbierana pod tym adresem wielokrotnie przez samą skarżącą osobiście (k. 23, 27, 32, 34). Był to jedyny adres, który skarżąca wskazywała w całym postępowaniu (również w odwołaniu nadanym 19 stycznia 2024 r. wskazała swój adres - ul. [...] (k. 72).
W toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu (art. 41 § 1 kpa), w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 kpa). Skarżąca była o tym obowiązku poinformowana w zawiadomieniu z 3 listopada 2023 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci (k. 63), które otrzymała, co wynika z odpowiedzi na to zawiadomienie udzielone pismem z 13 listopada 2023 r., (k. 66). Nie budzi więc wątpliwości, że pod wskazanym adresem dorosły domownik K. B. skutecznie odebrał przesyłkę w dniu 21 grudnia 2023 r. (tak jak robił to już wcześniej) - co bezsprzecznie potwierdza jego podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Brak przy tym podstaw, aby twierdzić, że odbierający pismo domownik musi złożyć oświadczenie, że zobowiązuje się oddać pismo adresatowi. Już sam fakt, że dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki oznacza, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi (zob. wyroki NSA: z 19 stycznia 2023r., I OSK 3157/19, z 15 lipca 2014 r., I GSK 58/13 oraz z 1 lutego 2011 r., II OSK 1098/10 publik. CBOASA). Określony w art. 43 k.p.a. sposób doręczenia zastępczego pisma opiera się zatem na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Organ administracji publicznej, dokonując oceny tak doręczonego pisma, opiera się jedynie na urzędowym dokumencie, którym jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. W dokumencie tym osoba odbierająca korespondencję potwierdza własnoręcznie, że odebrała korespondencję i wskazuje datę jej otrzymania. Doszło więc do skutecznego doręczenia skarżącej decyzji Wojewody w dniu 21 grudnia 2023 r. w drodze doręczenia zastępczego.
Tym samym, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 4 stycznia 2024 r. Nie budzi również wątpliwości, że skarżąca swoje odwołanie wniosła 19 stycznia 2024 r. (data stempla pocztowego), a zatem z uchybieniem ustawowego terminu.
Skarżąca podniosła, że aktualnie zamieszkuje poza granicami kraju, tj. pod adresem G[...]. Niemniej, wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi poinformowania organu o zmianie swojego miejsca zamieszkania, w toku postępowania administracyjnego skarżąca obowiązkowi temu nie sprostała, konsekwentnie wskazując dotychczasowy adres - ul. [...]. Nawet jeżeli skarżąca faktycznie zamieszkuje w N, stworzyła ona fikcję prawną, zgodnie z którą jej aktualnym miejscem zamieszkania jest ul. [...]. W rezultacie, podważanie przez nią doręczeń dokonywanych na ten adres nie mogło być skuteczne.
Skarżąca podniosła również, że organ winien doręczać jej korespondencję przez ePUAP wobec wniesienia przez nią pisma z 13 listopada 2023r. za pośrednictwem tej platformy. Niemniej, zwrócić trzeba uwagę, że dotychczas adresem do doręczeń był adres - ul. [...]. Doręczenia dokonywane pod ten adres były skuteczne. W piśmie z 3 listopada 2023 r. skarżąca została pouczona o obowiązku zawiadomienia organu administracji o każdej zmianie swojego adresu i że w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowy adres będzie miało skutek prawny. Wskazać przy tym należy, że jej e-mail z dnia 31 marca 2023 r. (bez wskazania adresu e-PUAP) nie mógł odnieść zamierzonego skutku, w postaci skierowania ww. decyzji na adres e-mail Skarżącej. W powyższej wiadomości Skarżąca nie wskazała nowego adresu zamieszkania lub adresu do korespondencji, ani adresu elektronicznego na Elektronicznej Platformie Usług Administracji Publicznej ePUAP. Natomiast adres mailowy nie jest adresem do doręczeń elektronicznych (zgodnie bowiem z art. 2 pkt 1 ustawy o doręczeniach elektronicznych, adres do doręczeń elektronicznych to: adres elektroniczny, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2020 r. poz. 344), podmiotu korzystającego z publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej albo z kwalifikowanej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego, umożliwiający jednoznaczną identyfikację nadawcy lub adresata danych przesyłanych w ramach tych usług). Adres do doręczeń elektronicznych to nie adres mailowy, ponieważ ten nie zapewnia jednoznacznej identyfikacji konkretnej osoby fizycznej czy prawnej. W piśmie z 13 listopada 2023 r. skarżąca nie wskazała, że od tego momentu domaga się, aby korespondencja od organu administracji była jej doręczania za pośrednictwem platformy ePUAP. W konsekwencji, dopatrywanie się przez nią naruszenia art. 39 § 1 i 2 kpa wobec niedoręczenia decyzji z 14 grudnia 2023 r. przez ePUAP, lecz w formie tradycyjnej na dotychczas wskazany adres - ul. [...], nie mogło zostać uznane za zasadne.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację zaprezentowaną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Rozstrzygnięcie organu w trybie art. 134 kpa należało uznać za prawidłowe, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu. Decyzja Wojewody Pomorskiego z 14 grudnia 2023 r. nr 000792/ŻZZEWN/11/2023 została skarżącej prawidłowo i skutecznie doręczona 21 grudnia 2023 r., natomiast odwołanie skarżąca złożyła z uchybieniem przepisanego terminu. Organ odwoławczy zobowiązany był do zastosowania art. 134 kpa, ponieważ stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu administracji, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła przekonywającej kontrargumentacji odnośnie do stanowiska Sądu I instancji i kwestionowanego wyroku. Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszej sprawie stanowi jedynie polemikę z zaskarżonym wyrokiem strony nieusatysfakcjonowanej rozstrzygnięciem Sądu I instancji, które odpowiada prawu. Dlatego skarga kasacyjna nie zasługuje na aprobatę.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.