Orzeczenie · 2025-04-04

I OSK 586/22

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-04-04
NSAAdministracyjneŚredniansa
ewidencja gruntówaktualizacja danychprawo rzeczowepostępowanie administracyjneinteres prawnystrona postępowaniadziedziczenieprawo geodezyjneskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego o niedopuszczalności odwołania. Sprawa dotyczyła aktualizacji danych ewidencyjnych gruntów, w ramach której Prezydent Miasta Krakowa wydał decyzję o ustaleniu przebiegu granic działek. Skarżąca J. L. wniosła odwołanie, podnosząc m.in. wadliwe określenie kręgu stron postępowania, gdyż organ pierwszej instancji uznał za stronę jej zmarłego pradziadka M. P., pomijając jego spadkobierców, w tym skarżącą. Organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania, wskazując, że przymiot strony postępowania aktualizacyjnego wynika z posiadania prawa do nieruchomości, a nie z samego faktu bycia następcą prawnym osoby uznanej za stronę. Organ ustalił, że udziały w nieruchomościach, które pierwotnie należały do przodków skarżącej, zostały zbyte w 1991 roku na rzecz osoby trzeciej, co oznacza, że skarżąca nie mogła ich nabyć w drodze dziedziczenia i nie posiada interesu prawnego w postępowaniu. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając argumentację organu odwoławczego. NSA w swojej skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, kwestionując błędną wykładnię przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz k.p.a. i p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała swojego statusu właściciela lub samoistnego posiadacza nieruchomości, co jest warunkiem legitymacji do udziału w postępowaniu aktualizacyjnym. Sąd podkreślił, że umowa zbycia udziałów z 1991 roku, która nie została podważona, wywołuje skutki prawne, a skarżąca nie mogła nabyć tych udziałów w drodze spadkobrania, gdyż nie wchodziły one do masy spadkowej po jej babce i matce. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Ustalanie kręgu stron w postępowaniach dotyczących ewidencji gruntów i budynków, znaczenie aktualnego interesu prawnego, kompetencje organów administracji w zakresie oceny umów cywilnoprawnych.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z dziedziczeniem i zbyciem udziałów w nieruchomościach na przestrzeni lat.

Zagadnienia prawne (2)

Czy osoba, która nie jest ujawniona jako właściciel lub samoistny posiadacz w ewidencji gruntów i budynków, posiada interes prawny do bycia stroną postępowania o aktualizację danych ewidencyjnych, jeśli wywodzi swoje prawa z dziedziczenia po osobie, której udziały w nieruchomości zostały zbyte przed jej śmiercią?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, osoba taka nie posiada interesu prawnego do bycia stroną postępowania aktualizacyjnego, jeśli nie wykazała swojego aktualnego statusu właściciela lub samoistnego posiadacza nieruchomości, a udziały jej przodków zostały zbyte na rzecz osoby trzeciej przed ich śmiercią.

Uzasadnienie

Status strony postępowania aktualizacyjnego wynika z posiadania prawa do nieruchomości (właściciel lub samoistny posiadacz), a nie z samego faktu bycia następcą prawnym osoby, która kiedyś posiadała udziały w nieruchomości, jeśli te udziały zostały zbyte przez spadkobierców przed ich śmiercią. Skarżąca nie wykazała, że nabyła udziały w nieruchomości w drodze dziedziczenia, ponieważ udziały te nie wchodziły do masy spadkowej po jej babce i matce z uwagi na wcześniejsze zbycie.

Czy organ administracji publicznej może badać ważność i skuteczność umowy cywilnoprawnej (np. umowy zbycia udziałów w nieruchomości) przy ustalaniu kręgu stron postępowania administracyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji publicznej nie jest władny do dokonywania oceny prawidłowości umów cywilnoprawnych i rozstrzygania powstałych na tym gruncie sporów, gdyż właściwość rzeczową w tym zakresie posiadają jedynie sądy powszechne. Umowa cywilnoprawna jest czynnością prawną wywołującą skutki prawne do czasu, dopóki nie zostanie zakwestionowana w formie i trybie przewidzianym przez prawo.

Uzasadnienie

Organ administracji nie może badać ważności umowy zbycia udziałów, gdyż wykraczałoby to poza jego kompetencje. Umowa ta, jeśli nie została podważona w prawnie przewidzianej formie, wywołuje skutki prawne, które organ musi uwzględnić przy ustalaniu stanu faktycznego.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.g.k. art. 20 § 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § 2a

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 10 § 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 12

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie wykazała swojego aktualnego statusu właściciela lub samoistnego posiadacza nieruchomości objętych postępowaniem aktualizacyjnym. • Udziały w nieruchomościach, które pierwotnie należały do przodków skarżącej, zostały zbyte w 1991 roku na rzecz osoby trzeciej, co oznacza, że skarżąca nie mogła ich nabyć w drodze dziedziczenia. • Organ administracji nie jest właściwy do badania ważności umów cywilnoprawnych.

Odrzucone argumenty

Skarżąca jest spadkobierczynią osoby uznanej za stronę postępowania i posiada interes prawny do bycia stroną postępowania aktualizacyjnego. • Organ pierwszej instancji wadliwie ustalił krąg stron postępowania, pomijając spadkobierców. • Organ odwoławczy i WSA naruszyły przepisy postępowania, błędnie ustalając stan faktyczny i uznając odwołanie za niedopuszczalne.

Godne uwagi sformułowania

przymiot strony postępowania nie wynika z samego faktu bycia następcą prawnym osoby uznanej za stronę • organ administracji nie jest władny do dokonywania oceny prawidłowości umów cywilnoprawnych • Zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet

Skład orzekający

Arkadiusz Blewązka

sprawozdawca

Krzysztof Sobieralski

członek

Maciej Dybowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach dotyczących ewidencji gruntów i budynków, znaczenie aktualnego interesu prawnego, kompetencje organów administracji w zakresie oceny umów cywilnoprawnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z dziedziczeniem i zbyciem udziałów w nieruchomościach na przestrzeni lat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach ze względu na szczegółową analizę interesu prawnego i kompetencji organów. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.

Czy dziedziczysz długi, czy prawa? Sąd wyjaśnia, kiedy spadkobierca ma prawo głosu w sprawie nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst