I OSK 58/05

I OSK 58/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Dolecki
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący/
Wojciech Chróścielewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I SA 2866/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-08-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
art. 136 ust. 3, art. 216
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska, Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), Henryk Dolecki, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Anny W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2004 r. sygn. akt I SA 2866/03 w sprawie ze skargi Anny W. na decyzję Wojewody M. z dnia 5 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2004 r., I SA 2866/03 oddalił skargę Anny W. na decyzję Wojewody M. z dnia 5 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Burmistrz Gminy W.-C. decyzją z dnia 4 września 2002 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku Anny W., Jana S. i Mieczysława S. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ul. P. 110 w W. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania. Następnie Prezydent Miasta W. decyzją z dnia 29 września 2003 r. na podstawie art. 4 pkt 9 b1, art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ odmówił Marlenie W. /pełnomocnikowi Anny W./ zwrotu wskazanej wyżej nieruchomości. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę M. decyzją z 5 grudnia 2003 r. Organy administracji uzasadniły swoje rozstrzygnięcia tym, że w stosunku do nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy /Dz.U. nr 50 poz. 279/ nie mogą mieć zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Ustawa ta ma zastosowanie wyłącznie do wywłaszczonych nieruchomości oraz nieruchomości przejętych na podstawie ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu swojego wyroku stwierdził, że żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostało wniesione na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie zaś do art. 216 tej samej ustawy przepisy rozdziału 6 dział III ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wskazanych w tym artykule ustaw oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Wśród wymienionych w art. 216 ustawy aktów prawnych nie wymieniono dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Brak jest więc możliwości żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nie można rozszerzająco interpretować treści art. 216 tej samej ustawy.
W skardze kasacyjnej Anna W. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym naruszenie art. 7 Kpa. Wniosła o zmianę orzeczenia i wydanie orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości. W obszernym uzasadnieniu tej skargi, dokonano analizy art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, iż wymienione w tym artykule akty prawne posiadają taki sam charakter wywłaszczeniowy jak dekret z 26 października 1945 r. Powołano się przy tym na poglądy piśmiennictwa. W oparciu o dokonaną analizę wyprowadzono wniosek, że dekret warszawski powinien być traktowany jako akt prawny o charakterze wywłaszczeniowym. Dalej stwierdzono, iż w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonano jedynie przykładowego wyliczenia podstaw prawnych nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu państwa. Szeroko powołując się na orzecznictwo sformułowano pogląd, że dekret warszawski był aktem wywłaszczeniowym, a nie nacjonalizacyjnym. W końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej powołano się na okoliczność, iż mimo tego, że w 1946 r. Biuro Odbudowy Stolicy stwierdzało, że dzielnica na terenie, której znajduje się przedmiotowa nieruchomość "jako znajdująca się w pasie izolacyjnym i komunikacyjnym ulegnie całkowitej przebudowie", i żadne roboty budowlane nie są dopuszczalne to obecnie na gruncie znajduje się budynek prywatnego warsztatu samochodowego zbudowany bez pozwolenia. Zmieniono więc cel przejęcia nieruchomości. Z tych powodów zadaniem skarżącej istnieją przesłanki do dokonania zwrotu nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako p.p.s.a./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 par. 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 p.p.s.a/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada wymogom stawianym przez art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 174 p.p.s.a. Jednak podniesione w niej zarzuty nie są zasadne.
Art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, zawiera enumeratywne wyliczenie ustaw, na których podstawie przejęto lub nabyto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, do których można stosować w sposób odpowiedni przepisy działu III rozdziału 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Wśród tych ustaw nie jest wymieniony dekret z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Jednocześnie jest oczywiste, że przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. P. 110 nie należy do kategorii nieruchomości "wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej", nie została też z pewnością wywłaszczona na potrzeby Tatrzańskiego Parku Narodowego. Brak wymienienia wśród przepisów na podstawie, których wywłaszczono nieruchomości, dekretu z 26 października 1945 r. w połączeniu z okolicznością wskazania tego dekretu w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami dającym podstawę do zwrotu jednej nieruchomości poprzednim właścicielom, którzy w terminie do 31 grudnia 1988 r. złożyli wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, przesądza w sposób niemogący budzić wątpliwości, o tym, iż z woli ustawodawcy nie można dochodzić zwrotu nieruchomości podlegającej przepisom dekretu w trybie rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie negując racji, które podniosła skarżąca trzeba pamiętać o tym, iż istota sądowej kontroli administracji sprawowanej przez sądy administracyjne sprowadza się do badania zgodności z prawem aktów lub czynności organów administracji publicznej wchodzących w zakres kognicji sądów administracyjnych. Skoro art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma z woli ustawodawcy zastosowania do zwrotu nieruchomości na podstawie przepisów tej ustawy, to stawianie Sądowi I instancji zarzutu błędnej wykładni art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajduje żadnego uzasadnienia. Nie mógł bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszyć przepisu ustawy, który nie mógł mieć zastosowania do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Zawarte w skardze rozważania dotyczące podobieństw między regulacją dekretu z 26 października 1945 r., a instytucją wywłaszczenia oraz możliwości zwrotu "nieruchomości warszawskich" w trybie rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami traktować należy jako postulaty de lege ferenda pod adresem ustawodawcy.
Całkowicie chybiony jest też zarzut naruszenia art. 7 Kpa. Abstrahując od tego, iż nie sprecyzowano, na czym naruszenie tego przepisu miał polegać, należy stwierdzić, że postępowanie przed sądami administracyjnymi uregulowane jest w p.p.s.a. Sądy administracyjne nie stosują przepisów Kpa. Nie mógł więc Sąd I instancji naruszyć przepisu art. 7 Kpa. Nawet, jeżeli uznać, że zawarta w tym artykule zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, zawiera wytyczne w zakresie interpretacji prawa materialnego, ma więc w tym kontekście charakter materialnoprawny, to i tak skoro nie nastąpiło naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie można przypisać Sądowi naruszenia tej zasady ogólnej Kpa.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.