I OSK 254/26

I OSK 254/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariola Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Bk 1131/25 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2025-10-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 28 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 1131/25 w sprawie ze skargi L.C. i D.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr 406.143.E-3/26/25 w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 14 października 2025 r., sygn. akt 1131/25 odrzucił skargę L.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 30 kwietnia 2025 r., nr 406.143.E-3/26/25 w przedmiocie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że 2 stycznia 2025 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek o przyznanie zasiłku celowego na I kwartał 2025 r. "na żywność". Wniosek został podpisany przez D.Ł., który we wstępnej części pisma (w główce) wskazał siebie z dopiskiem "kurator mamy L.C.".
Decyzją z 21 stycznia 2025 r. Burmistrz [...] przyznał D.Ł. świadczenie pieniężne na zakup żywności lub posiłku w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" na miesiące styczeń i luty 2025 r. w kwotach po 200 zł.
Powyższa decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z 21 lutego 2025 r. znak 406.50/E-3/XII/2025 i przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Z sentencji decyzji Kolegium wynika, że została wydana po rozpatrzeniu odwołania "Pana D.Ł.".
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz [...] decyzją z 24 marca 2025 r. nr 5012.7.2025 przyznał "Panu D.Ł." świadczenie pieniężne na zakup żywności lub posiłku w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" na miesiące styczeń, luty i marzec 2025 r. w kwotach po 200 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione w piśmie z 6 kwietnia 2025 r., które zostało podpisane "D.Ł. (kurator)", zaś w jego nagłówku wskazano "D.Ł. L.C.".
Zaskarżoną decyzją z 30 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 24 marca 2025 r. po rozpoznaniu odwołania "Pana D.Ł.".
Skarga na powyższą decyzję SKO w Białymstoku z 30 kwietnia 2025 r. została podpisana jako "D.Ł. (kurator)", zaś w główce wskazano "L.C. i D.Ł. – skarżący".
W odpowiedzi na skargę "D.Ł." Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Podczas rozprawy przed Sądem I instancji w dniu 14 października 2025 r. D.Ł. wskazał, że wniosek z 2 stycznia 2025 r. składał na siebie i na mamę oraz uważa, że powinien być przyznany jeden zasiłek jak na rodzinę. Na pytanie Sądu doprecyzował, że są dwie osoby skarżące w sprawie, tj. D.Ł. w imieniu własnym oraz L.C. reprezentowana przez kuratora D.Ł.
W motywach zapadłego rozstrzygnięcia, Sąd I instancji wskazał, że lektura akt administracyjnych, w szczególności czterokrotnie wydanych w sprawie decyzji, uprawnia do wniosku, że wszystkie rozstrzygnięcia kierowane były bezpośrednio i wprost do D.Ł. Miało to miejsce niezależnie od tego, w jaki sposób określony został (zostali) w piśmie z 2 stycznia 2025r. wnioskodawcy, jak wskazywane były podmioty wnoszące odwołania. Inaczej rzecz ujmując niezależnie od tego, że D.Ł. wskazywał w piśmie procesowym siebie i matkę, a z kolei podpisywał pisma raz w imieniu własnym (wniosek z 2 stycznia 2025 r.) bądź jako kurator (odwołania) – wszystkie rozstrzygnięcia wydawane były imiennie na niego. Sąd uznał, że niezależnie od autora (autorów) pisma procesowego – organy formalnie rozpoznały żądanie wyłącznie D.Ł., natomiast żadne z wydanych rozstrzygnięć, a w szczególności ostatnie decyzje zaskarżone do sądu administracyjnego (Burmistrza z 24 marca 2025 r. i SKO z 30 kwietnia 2025 r.) nie zostały skierowane do L.C. Rozumowanie to wynika stąd, że nawet jeśli – tak jak w sprawie niniejszej – jedno z wnioskodawców jest osobą częściowo ubezwłasnowolnioną (matka skarżącego), a więc osobą o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, w imieniu której występuje kurator - to rozpoznanie żądania tej osoby wymaga wskazania jej w rozstrzygnięciu z dopiskiem (zastrzeżeniem), że w jej imieniu (jest reprezentowana) przez przedstawiciela (w tym wypadku kuratora). W żadnym z wydanych rozstrzygnięć to nie nastąpiło. W każdym z nich mamy do czynienia wyłącznie z D.Ł. bez wskazania L.C. i bez wskazania, że jej syn występuje w imieniu matki jako kurator. Innymi słowy, gdyby organy rozpoznały żądanie L.C. (w której imieniu występował kurator D.Ł.) oraz D.Ł. jako występującego w imieniu własnym – powinny tę okoliczność odzwierciedlić w treści rozstrzygnięć, co nie miało miejsca.
W tych okolicznościach Sąd I instancji przyjął, że skoro decyzje nie były kierowane do L.C., nie ma ona interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji SKO w Białymstoku z 30 kwietnia 2025 r. Skoro zaś zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny – to oczywisty brak tego interesu powoduje konieczność odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Sąd wskazał ponadto, że odrzucenie skargi L.C. reprezentowanej przez kuratora D.Ł. nie zamknęło stronie, wobec której wydano zaskarżoną decyzję, prawa do sądu i do czynnego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżący D.Ł. uczestniczył w rozprawie oraz miał możliwość wypowiedzenia się przed wyrokowaniem odnośnie legalności decyzji wobec niego wydanej. Sąd uznał ponadto, że odrzucenie skargi L.C. nie oddziałuje też niekorzystnie na gospodarstwo domowe jakie tworzą ta skarżąca i jej syn. Na pytanie sądu podczas rozprawy D.Ł. wyraźnie wskazał bowiem, że "uważa, iż powinien być przyznany jeden zasiłek jak na rodzinę", co faktycznie nastąpiło w zaskarżonej decyzji.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła L.C. reprezentowana przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 134 P.p.s.a. przez brak rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pisma i odwołania wniesione przez D.Ł. jako kuratora L.C. nie zostały rzez organ rozpatrzone;
b) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez błędne zastosowanie skutkujące odrzuceniem skargi przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie występuje oczywisty brak interesu prawnego strony co stanowi o konieczności odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn w sytuacji, gdy strona L.C. posiada interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia albowiem na skutek wniesionych w jej imieniu przez kuratora wniosków i odwołania może otrzymać zasiłek finansowy.
W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach złożonej skargi kasacyjnej.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez błędne zastosowanie skutkujące, zdaniem skarżącej kasacyjnie, odrzuceniem skargi z uwagi na brak interesu prawnego strony co stanowi o konieczności odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn, a także zarzut naruszenia art. 134 P.p.s.a.
Zaznaczenia wymaga, że skarga kasacyjna nie wskazuje, który z paragrafów ostatniego z powołanych wyżej przepisów stanowi podstawę kasacyjną – 1 czy 2, jednakże z treści uzasadnienia zarzutu wynika, iż chodzi o art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Na wstępie zauważyć należy, że Sąd I instancji przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy zobowiązany jest do oceny przesłanek dopuszczalności skargi w oparciu o art. 58 P.p.s.a. W myśl § 1 wskazanego przepisu Sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Dlatego też, zgodzić się należy z Sądem I instancji i co jest kwestią kluczową – wszystkie wydane w rozpoznawanej sprawie decyzje – zarówno decyzja Burmistrza [...] z 21 stycznia 2025 r., decyzja z SKO w Białymstoku z 21 lutego 2025 r., decyzja Burmistrza z 24 marca 2025 r. jak i zaskarżona decyzja SKO z 30 kwietnia 2025 r. kierowane były do D.Ł. To na jego rzecz przyznane zostało świadczenie w formie zasiłku celowego na zakup żywności. W konsekwencji podmiotem władnym do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 30 kwietnia 2025 r. był jedynie D.Ł. Słusznie tym samym Sąd I instancji, odrzucając skargę L.C., uznał, że nie miała ona interesu prawnego w zaskarżeniu tejże decyzji, w myśl art. 50 § 1 P.p.s.a.
Nie ulega również wątpliwości, że na etapie złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest możliwe kwestionowanie czy decyzja przyznająca świadczenie w formie zasiłku celowego na zakup żywności wobec L.C. została w ogóle wydana czy też nie oraz czy organ pozostaje w tym zakresie w bezczynności. Dlatego też, na obecnym etapie postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny władny jest jedynie dokonać weryfikacji wydanego w sprawie przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia dotyczącego odrzucenia skargi L.C., która, jak słusznie zauważył Sąd, nie była władna zaskarżyć rozstrzygnięcia w sprawie, w której nie była stroną. Powtórzenia w tym miejscu wymaga, że skoro jedynie D.Ł. był adresatem zaskarżonej decyzji, to tylko ten podmiot mógł złożyć skargę do sądu administracyjnego, co też w sprawie uczyniono – wyrokiem z 14 października 2025 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę D.Ł. Sąd kasacyjny zauważa, że nie złożono wniosku o sporządzenie uzasadnienia tegoż wyroku, tym samym odpadła możliwość jego zaskarżenia.
W oparciu o powyższe uznać należy, że Sąd I instancji doszedł do słusznych wniosków, iż skoro skarżąca nie był adresatem zaskarżonej decyzji, to nie posiadała interesu prawnego w jej zaskarżeniu.
Zauważyć ponadto należy, że skoro Sąd I instancji, odrzucając skargę L.C. nie badał zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, lecz weryfikował jedynie jej dopuszczalność, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznawania innych zarzutów skargi kasacyjnej, niż związanych z dopuszczalnością skargi.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne jest od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) i przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisów art. 258-261 P.p.s.a. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.