I OSK 2010/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z 1951 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości. Odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu złożyli pierwotni właściciele (poprzednicy prawni skarżącej A.W.) w 1956 r., twierdząc, że dowiedzieli się o orzeczeniu z księgi wieczystej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło przywrócenia terminu i stwierdziło niedopuszczalność odwołania, argumentując, że pierwotni właściciele nie byli stroną postępowania, gdyż orzeczenie doręczono jedynie Wydziałowi Finansowemu Terenowego Oddziału Likwidacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uchylił postanowienie SKO, wskazując, że organ nie powinien był od razu odmawiać przywrócenia terminu i stwierdzać niedopuszczalności odwołania, a kwestia interesu prawnego wymaga zbadania. WSA podkreślił, że w 1956 r. obowiązywało inne prawo, a brak możliwości skorzystania z instytucji wznowienia postępowania na gruncie ówczesnych przepisów nie powinien zamykać drogi do przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną SKO. NSA uznał, że zarzuty SKO dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych nie są zasadne. Sąd podkreślił, że pojęcie 'zainteresowanego' w art. 58 § 1 K.p.a. jest szersze niż 'strona' i może obejmować osobę, która może wykazać uprawnienie do uruchomienia kontroli instancyjnej. NSA stwierdził, że orzeczenie z 1951 r. negatywnie kształtowało uprawnienia majątkowe poprzedników prawnych skarżącej, co oznacza, że nie można było przyjąć, iż skarżąca nie jest osobą zainteresowaną. Sąd zwrócił uwagę, że doręczenie decyzji organowi likwidacyjnemu nie jest równoznaczne ze 'skierowaniem' decyzji do niego jako adresata, gdy faktycznie dotyczyła ona praw właścicieli. NSA podkreślił, że brak przymiotu strony nie był oczywisty i wymagał zbadania, zwłaszcza po tak długim czasie. Sąd wskazał, że organ odwoławczy powinien ponownie rozpoznać sprawę, uwzględniając wytyczne NSA i WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'zainteresowany' w kontekście wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zwłaszcza w sprawach dotyczących praw majątkowych i długotrwałych postępowań.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej z lat 50. XX wieku i zastosowania przepisów obowiązujących wówczas, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do współczesnych postępowań.
Zagadnienia prawne (3)
Czy następcy prawnemu strony, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym pierwszej instancji i której nie doręczono decyzji, przysługuje prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do wniosku o przywrócenie terminu przysługuje zainteresowanemu, a nie tylko stronie, której doręczono decyzję. Brak przymiotu strony nie jest oczywisty, gdy orzeczenie kształtuje sytuację materialnoprawną.
Uzasadnienie
NSA uznał, że pojęcie 'zainteresowanego' w art. 58 § 1 K.p.a. jest szersze niż 'strona' i obejmuje osobę, która może wykazać uprawnienie do kontroli instancyjnej. Orzeczenie z 1951 r. kształtowało prawa majątkowe poprzedników prawnych skarżącej, co czyniło ich zainteresowanymi. Brak przymiotu strony nie był oczywisty i wymagał zbadania.
Czy stwierdzenie niedopuszczalności odwołania jest dopuszczalne, gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego odwołanie nie jest oczywisty i wymaga oceny stanu faktycznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. jest możliwe tylko wtedy, gdy brak interesu prawnego jest oczywisty i wynika z samego odwołania. W przeciwnym razie organ powinien rozpoznać odwołanie lub umorzyć postępowanie odwoławcze.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że organ błędnie przyjął, iż doręczenie decyzji urzędowi likwidacyjnemu było równoznaczne ze 'skierowaniem' decyzji do niego jako adresata, podczas gdy decyzja dotyczyła praw właścicieli. Brak przymiotu strony nie był oczywisty, a kwestia interesu prawnego wymagała zbadania w toku postępowania odwoławczego.
Czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony w 1956 r. powinien być rozpatrywany na gruncie przepisów obowiązujących w dacie jego złożenia, w tym przepisów dotyczących wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, NSA podkreślił, że w 1956 r. obowiązywało inne rozporządzenie o postępowaniu administracyjnym, a instytucja wznowienia postępowania nie zawierała zapisu tożsamego z obecnym art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., co oznaczało, że poprzednikom prawnym skarżącej nie można było zarzucić braku skorzystania z dostępnego środka procesowego.
Uzasadnienie
NSA zwrócił uwagę na znaczący upływ czasu oraz zmiany w przepisach, które musiały mieć wpływ na sposób rozpoznania sprawy. Podkreślono, że nie można było odmówić rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jedynie z powodu, że zdaniem organu przysługiwał inny środek procesowy, który w tamtym czasie nie był dostępny w identycznej formie.
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 58 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu przysługuje zainteresowanemu, którego pojęcie jest szersze niż pojęcie strony i obejmuje osobę, która może wykazać uprawnienie do wszczęcia postępowania lub uruchomienia kontroli instancyjnej.
k.p.a. art. 59 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odmawia przywrócenia terminu, gdy nie zostaną spełnione przesłanki z art. 58 K.p.a.
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania, gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego odwołanie jest oczywisty.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnem art. 95
Przepis dotyczący wznowienia postępowania obowiązujący w 1956 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do wniosku o przywrócenie terminu przysługuje zainteresowanemu, a nie tylko stronie, której doręczono decyzję. • Brak przymiotu strony nie jest oczywisty, gdy orzeczenie kształtuje sytuację materialnoprawną. • W 1956 r. obowiązywały inne przepisy dotyczące wznowienia postępowania, co wpływało na dostępność środków procesowych.
Odrzucone argumenty
SKO argumentowało, że skarżąca nie była stroną postępowania, gdyż jej poprzednikom nie doręczono decyzji. • SKO twierdziło, że w przypadku braku doręczenia decyzji, strona powinna skorzystać z instytucji wznowienia postępowania, a nie przywrócenia terminu. • SKO zarzuciło WSA naruszenie przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że należy rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu niezależnie od statusu strony i doręczenia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Nie jest rolą Sądu w tym postepowaniu ocena, czy został on złożony skutecznie, niemniej nie można było rozpatrzeć go negatywnie jedynie z tego powodu, że zdaniem organu stronom przysługiwał inny środek procesowy. • Doręczenie decyzji nie jest 'skierowaniem' decyzji do adresata przesyłki, lecz wykonaniem czynności związanej z realizacją obowiązku doręczenia decyzji stronom. • Decyzja ta znajduje się w obrocie prawnym, nie została uchylona lub zmieniona. W tym kontekście nie można było przyjąć, że skarżąca nie jest osobą zainteresowaną w kontroli takiego orzeczenia.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Mariola Kowalska
sprawozdawca
Karol Kiczka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zainteresowany' w kontekście wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zwłaszcza w sprawach dotyczących praw majątkowych i długotrwałych postępowań."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej z lat 50. XX wieku i zastosowania przepisów obowiązujących wówczas, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do współczesnych postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe postępowania administracyjne i zmiany prawne mogą wpływać na prawa obywateli. Rozstrzygnięcie NSA dotyczące interpretacji pojęcia 'zainteresowany' i możliwości przywrócenia terminu po kilkudziesięciu latach jest istotne dla praktyki prawniczej.
“Po 70 latach walka o prawo do odwołania: NSA rozstrzyga kluczową kwestię dla spadkobierców.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.