Orzeczenie · 2026-06-10

I OSK 2008/24Umorzenie postępowania przejęcie nieruchomości 30 lat 2

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-06-10

NSANieruchomościWysokansa

nieruchomościprzejęcieSkarb PaństwaKodeks postępowania administracyjnegoustawa nowelizującaterminumorzenie postępowaniaprawomocnośćKonstytucja RPochrona własności

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1951 r. o przejęciu nieruchomości przez Skarb Państwa. Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym niezgodność z Konstytucją art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, który nakazuje umorzenie postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, stwierdził, że postępowanie zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia orzeczenia z 1951 r. (które musiało nastąpić przed 5 kwietnia 1958 r.), a wniosek wpłynął 4 czerwca 2019 r. Sąd uznał, że umorzenie z mocy prawa jest obligatoryjne i zgodne z Konstytucją oraz Konwencją o prawach człowieka, podkreślając potrzebę stabilizacji prawnej i ograniczenia możliwości wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych po upływie znacznego czasu. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja i stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, kwestie ograniczeń czasowych w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji, zgodność tych przepisów z Konstytucją RP i EKPC, stabilność obrotu prawnego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia/ogłoszenia decyzji i nie zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji, podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie takie podlega umorzeniu z mocy prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA wprowadza obligatoryjną przesłankę umorzenia postępowań nieważnościowych wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, co jest zgodne z Konstytucją RP i ma na celu stabilizację porządku prawnego.

Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający umorzenie z mocy prawa postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP (w szczególności z zasadą zaufania do państwa, ochrony własności) oraz art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP i art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które uznało potrzebę wprowadzenia ograniczeń czasowych w stwierdzaniu nieważności decyzji dla zapewnienia bezpieczeństwa prawnego i trwałości decyzji administracyjnych. Podkreślono, że 30 lat to wystarczający termin na dochodzenie swoich praw, a ochrona własności nie jest absolutna i musi być wyważona z interesem publicznym.

Czy organ administracji publicznej lub sąd administracyjny ma uprawnienia do oceny zgodności z Konstytucją RP przepisów ustawowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracyjne nie mają uprawnień do dokonywania oceny zgodności z Konstytucją RP przepisów ustawowych. Sądy administracyjne mogą to zrobić jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu z Konstytucją.

Uzasadnienie

Organy administracyjne stosują obowiązujące przepisy prawa. Sądy administracyjne są związane granicami skargi kasacyjnej, chyba że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu z Konstytucją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (12)

Główne

Dz.U. 2021 poz. 1491 art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2