I OSK 1999/20

I OSK 1999/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 245/20 - Wyrok WSA w Lublinie z 2020-05-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 262 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 245/20 w sprawie ze skargi I.R. i T.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 18 lutego 2020 r. nr SKO.41/75/GG/2020 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę; 2. zasądza solidarnie od I.R. i T.R. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 245/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I.R. i T.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. uchylił zaskarżone postanowienia oraz postanowienie Wójta Gminy [...]: "Wójt") z [...] grudnia 2019 r. znak [...]; 2. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz I.R. i T.R. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Ostateczną decyzją z dnia [...] września 2019 r. znak [...] Wójt Gminy [...] (dalej Wójt) rozgraniczył: 1. nieruchomość obejmującą działkę nr [...] położoną w obrębie ewidencyjnym [...] stanowiącą własność W.R., z nieruchomością obejmującą działki o nr ewidencyjnym [...] i [...] położoną w obrębie ewidencyjnym [...] stanowiącą własność wzdłuż linii oznaczonej na mapie rozgraniczeniowej kolorem [...] i pkt nr [...] i [...]; 2. nieruchomość obejmującą działkę nr [...] położoną w obrębie ewidencyjnym [...] stanowiącą współwłasność W.R. w [...] części, B.M. i J.D. w [...] części, małżonków Z.P. i W.S. w [...] części oraz I. i T. małżonków R. w [...] części z nieruchomościami obejmującymi działki wymienione w pkt 1. niniejszej decyzji wzdłuż linii oznaczonej na mapie rozgraniczeniowej kolorem [...] i pkt nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] [k. 75-75v akt Wójta].
Postanowieniem z [...] października 2019 r. znak [...] (dalej postanowienie z [...] października 2019 r.) Wójt 1. ustalił koszty postępowania na kwotę [...] zł; 2. dokonał ich rozdzielenia po połowie tj. kwotą [...] zł obciążył W.R. oraz na I. i T. małżonków R. nałożył obowiązek zapłaty kwoty [...] zł [k. 89-88 akt Wójta].
Na skutek zażalenia I. i. T. małżonków R. (dalej skarżący), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej Kolegium) postanowieniem z [...] listopada 2019 r. uchyliło postanowienie z [...] października 2019 r. [k. 93-91 akt Wójta].
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. znak [...] (dalej postanowienie z [...] grudnia 2019 r.), na podstawie art. 264 § 1 w związku z art. 263 § 1 i art. 262 § 1 pkt 2 kpa, Wójt ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę [...] zł oraz ponownie zobowiązał do ich poniesienia W.R. właściciela działki nr [...] i współwłaściciela działki nr [...] oraz I. T. małż. R., właścicieli działki nr [...] i [...] oraz współwłaścicieli działki nr [...] w kwotach po [...] zł, czyli po połowie. W uzasadnieniu Wójt wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika jednoznacznie, że tylko W.R. oraz I. i T. małżonkowie R. mieli interes prawny w przeprowadzanym rozgraniczeniu. Szkic graniczny i mapa wykonana po rozgraniczeniu nieruchomości wskazuje, że I. i T. małżonkowie R. usytuowali ogrodzenie swej działki nr [...] naruszając granicę nieruchomości sąsiednich: dz. nr [...] będącej własnością W.R. i granicę działki nr [...] pozostającą we współwłasności zarówno osób obciążonych kosztami jak i pozostałych uczestników. Pozostali współwłaściciele byli biernymi obserwatorami postępowania rozgraniczeniowego i na żadnym jego etapie nie uczestniczyli w tym sporze. Ponieważ ich udział ograniczał się do odbioru przesyłanej im korespondencji i przyjęcia do wiadomości wyników pomiaru geodezyjnego, niezasadne było obciążanie ich kosztami tego postępowania [k. 95-94v akt Wójta].
Zażalenie wnieśli I. T. małżonkowie R. zarzucając postanowieniu z [...] grudnia 2019 r., że postępowanie rozgraniczeniowe wszczęto na wyłączny wniosek W.R., oni zaś nie kwestionowali przebiegu granic, uczestniczyli w czynnościach geodety, a ich postępowanie nie generowało kosztów. Skarżący zarzucili, że organ pominął fakt, że uczestnikami postępowania prócz skarżących byli również B.M., J.D., małżonkowie W.S. i Z.P., którzy również jako współwłaściciele działki nr [...] podlegającej rozgraniczeniu (droga); powinni także zostać obciążeni kosztami postępowania i brak jest podstaw do pominięcia tych osób. Według żalących to wnioskodawca postępowania rozgraniczeniowego winien zostać obciążony kosztami postępowania w całości, ponieważ słupek narożny położony w granicy działek on osobiście zakopał w 2001 r., zatem to wnioskodawca ustalił taki przebieg granic, który zakwestionował wszczynając postępowanie rozgraniczeniowe [k. 5-1 akt Kolegium].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z [...] lutego 2020 r. nr [...], (dalej postanowienie z [...] lutego 2020 r.) utrzymało w mocy postanowienie z [...] grudnia 2019 r.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie spór dotyczył przebiegu granic (rozbieżności stanowisk stron, co do przebiegu granicy i zasięgu użytkowanego gruntu), który został zakończony na etapie administracyjnym wydaniem decyzji o rozgraniczeniu. Ze sporządzonej dokumentacji wynika, że ogrodzenie pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], a działkami nr [...] i nr [...] zostało przesunięte względem granicy w stronę [...], kosztem działek nr [...] i [...]. Z uwagi na istniejącą wcześniej niepewność co do przebiegu granicy, przeprowadzenie rozgraniczenia było zasadne i konieczne.
Kolegium wyjaśniło, że ustalenie przez Wójta wysokości kosztów postępowania, należało uznać za prawidłowe. Kolegium wskazało, że ustalona kwota [...] zł pomniejszona o kary umowne za nieterminowe wykonanie prac geodezyjnych nie odbiega od przyjętej na rynku kwoty wynagrodzenia za podobne czynności rozgraniczeniowe i wynika z zawartej z geodetą umowy z [...] października 2018 r.
Prawidłowym było obciążenie kosztami w równych częściach I. T. małżonków R. właścicieli działek nr [...] i [...] oraz W.R., właściciela działki nr [...], będących jednocześnie współwłaścicielami w udziale [...] działki drogowej nr [...]. Rozgraniczenie nie leżało w interesie wszystkich stron tego postępowania, lecz w interesie tylko właścicieli działek nr [...] i [...] oraz właściciela działki nr [...]. Pozostali współwłaściciele nieruchomości o nr [...] nie wdali się w spór, w sposób bierny uczestniczyli w postępowaniu, nie uczestniczyli w posadowieniu ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] a działkami nr [...] i nr [...].
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy uznać niepoparte dowodami twierdzenie, że słupek narożny nr [...] położony w granicy działek został zakopany przed laty przez wnioskodawcę. Istotne jest jedynie to, że na skutek posadowienia ogrodzenia pomiędzy rozgraniczanymi nieruchomościami nastąpiło przesunięcie granicy wytyczonej podczas wcześniejszego podziału działki oznaczonej nr [...]. Przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego doprowadziło do bezspornego ustalenia granicy prawnej nieruchomości, w oparciu o którą winna zostać dokonana korekta ogrodzenia [k. 66-22 akt Wójta; k. 21-18v akt Kolegium].
I. i T. małżonkowie R. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie, domagając się uchylenia postanowienia z [...] lutego 2020 r. i utrzymanego nim w mocy postanowienia z [...] grudnia 2019 r.; przeprowadzenia dowodu z: dokumentu - pisma [...] S.A. z [...] stycznia 2018 r. i dokumentacji fotograficznej. Skarżący zarzucili zaskarżonemu postanowieniu mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa przez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego; art. 262 § 1 pkt 1 i 2 kpa przez jego niezastosowanie i błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że koszty postępowania powinny obciążać w 1/2 części uczestników I. T. małżonków R., gdy postępowanie wszczęto na wyłączny wniosek Wiesława R., w jego interesie i koszty te powstały z wyłącznej winy wnioskodawcy, a stronami postępowania byli również właściciele nieruchomości sąsiednich; rozgraniczenie miało bezpośredni wpływ na przebieg granic nieruchomości stanowiących ich własność (k. 4-9, 11-14 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie (k. 16-18 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art.135, art. 200 i art. 205 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku III SA/Lu 245/20.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Kolegium naruszyło stanowiący podstawę rozstrzygnięcia art. 262 § 1 pkt 2 kpa który stanowi, że w wyjątkowych sytuacjach obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego może być wyłącznie na rzecz jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości. Zdaniem Sądu I instancji, powyższe musi odbywać się po wyważeniu interesów każdej ze stron; rozważeniu czy w sprawie zaistniał spór graniczny; dokonaniu ustaleń czy rozgraniczenie leżało również w interesie wszystkich stron postępowania, które nie kwestionowały przebiegu granicy. Okoliczności tych Kolegium nie wzięło pod uwagę. Na obecnym etapie postępowania nie można zdaniem Sądu I instancji przyjąć, że to wyłącznie skarżący i wnioskodawca odnieśli korzyść z dokonanego rozgraniczenia.
Sąd I instancji uznał, że przedstawiona przez organ odwoławczy argumentacja jest niepełna i świadczy o wybiórczej ocenie materiału dowodowego. Brak rozważenia indywidualnego interesu prawnego stron w niniejszej sprawie jako przesłanki obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego, stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie (k. 56, 94-104 akt sądowych).
Skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, zaskarżając wyrok III SA/Lu 245/20 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:
I. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:
1. art. 262 § 1 pkt 2 kpa przez uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy koszty postępowania rozgraniczeniowego nie zostały poniesione wyłącznie w interesie będących w sporze granicznym wnioskodawcy – W.R. i uczestników postępowania – I. i T. małż. R., a więc winny zostać rozdzielone między wszystkie strony postępowania, gdy tymczasem z całokształtu akt sprawy wynika, że obiektywnie pozostałe strony postępowania: B.M., J.D. oraz małżonkowie W.S. i Z.P. nie wdali się w spór graniczny, a zatem koszty rozgraniczenia zostały poniesione wyłącznie w interesie pozostających w sporze stron postępowania, które stosownie do dyspozycji ww. przepisu winny je pokryć w całości;
2. art. 262 § 1 pkt 2 kpa przez uznanie, że interes, o którym mowa w treści tego przepisu utożsamiać należy z interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 kpa w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 276, dalej pgk) co wprost prowadzi do ograniczenia swobody stosowania tego przepisu i automatycznego obciążenia kosztami rozgraniczenia każdorazowo wszystkie jego strony;
3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 kpa przez uznanie, że doszło do ich naruszenia przez Kolegium, przez nie rozważenie indywidualnego interesu prawnego stron w niniejszej sprawie jako przesłanki obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego, w sytuacji gdy ocena w ww. zakresie została przez Kolegium dokonana, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia.
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa przez jego zastosowanie w oparciu o błędne przekonanie (zbudowane na wybiórczej ocenie materiału dowodowego, z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności i dokumentów oraz na błędnej ocenie zgromadzonych dowodów, które wzięte zostały pod uwagę), że na skutek utrzymania w mocy postanowienia pierwszej instancji obciążającego kosztami rozgraniczenia tylko niektóre strony postępowania doszło do naruszenia przez Kolegium art. 262 § 1 pkt 2 kpa co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia przez WSA tego postanowienia i postanowienia pierwszej instancji, w sytuacji gdy oba rozstrzygnięcia były prawidłowe bowiem rozgraniczenie przeprowadzane zostało wyłącznym interesie wnioskodawcy i uczestników postępowania – I i T. małż. R. (zmierzało do rozstrzygnięcia istniejącego pomiędzy nimi sporu), a zatem koszty wygenerowane w jego toku obciążają wyłącznie ww. strony;
2. art. 133 § 1 ppsa przez pominięcie istotnych dla sprawy dowodów znajdujących się w aktach sprawy tj. dokumentacji geodezyjnej (zgromadzonej w toku postępowania rozgraniczeniowego), w tym operatu podziałowego nieruchomości, z której powstały nieruchomości objęte rozgraniczeniem, stanowiącej podstawę wytyczenia granicy prawnej, zatwierdzonej następnie decyzją o rozgraniczeniu, z której to dokumentacji w sposób jednoznaczny i bezsporny wynikał jej wcześniej ustalony przebieg, mimo wadliwie posadowionego ogrodzenia;
3. art. 141 § 4 ppsa przez zawarcie w treści uzasadnienia wyroku sprzecznych ze sobą twierdzeń co do wynikającego z interesu prawnego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania przez jego strony, przez co wykonanie wyroku, którym organy są związane, byłoby utrudnione bądź wręcz niemożliwe;
4. art. 141 § 4 ppsa przez zawarcie w uzasadnieniu wyroku twierdzeń co do dalszego postępowania (rozważanie interesu prawnego biorących udział w sprawie stron postępowania rozgraniczeniowego, z uwzględnieniem przedstawionej przez WSA oceny prawnej, a następnie wydania stosownego rozstrzygnięcia, w którym należycie wyjaśnione zostaną podstawy przyjętego sposobu rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego), których realizacja w świetle okoliczności niniejszej sprawy, z uwagi na wcześniejsze przesądzenie kwestii podziału kosztów przez Sąd I instancji, jak również wnikliwe rozważenie przez organ odwoławczy interesu prawnego stron w rozgraniczeniu oraz prawidłowe ustalenie osób, w interesie których koszty powstały, a także wadliwą ocenę prawną w powyższym zakresie przedstawioną przez WSA, jest niemożliwe.
Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi; ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz Kolegium [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. i T. małżonkowie R., reprezentowani przez r. pr. [...], wnieśli o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości; zasądzenie od Kolegium na rzecz I i T. małżonków R. [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną zaprezentowano argumentację popierającą stanowisko uczestników.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 ppsa, zatem należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Mając na uwadze podniesione w niniejszej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie wszystkie z nich stanowiły podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i wydanych w sprawie decyzji administracyjnych.
Skarżący kasacyjnie sformułował liczne zarzuty naruszenia zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania, szczegółowo wskazane wyżej. Analiza zarzutów skargi kasacyjnej wskazuje, że istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zagadnień materialnoprawnych - odpowiedzi na pytanie, kto z właścicieli rozgraniczanych dziełek winien ponieść koszty postępowania rozgraniczeniowego.
Skarga kasacyjna okazała zasadna. Trafnie skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi oparcie rozstrzygnięcia na błędnej wykładni art. 262 § 1 pkt 2 kpa w powiązaniu z przepisem stanowiącym podstawę prawną działania Sądu I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. O charakterze danego przepisu nie decyduje charakter aktu prawnego, w jakim jest on zamieszczony, ale jego treść i cel (przykładowo wyroki NSA z: 10.5.2006 r. II OSK 1356/05; 16.3.2007 r. I OSK 733/06). Za przepisy prawa materialnego uznaje się przepisy regulujące bezpośrednio stosunki administracyjnoprawne (określają zachowanie podmiotów) oraz roszczenia wynikające z tych stosunków (obowiązki, uprawnienia i prawa), a za przepisy postępowania uznaje się normy instrumentalne, określające drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych (tak m.in. w: uchwale NSA z 20.5.2010 r. II OPS 5/09; wyroku NSA z 8.2.2008 r. II FSK 1603/06). Błędne przypisanie zarzutu do niewłaściwej podstawy kasacyjnej co do zasady nie dezawuuje takiego zarzutu, jeśli sposób jego sformułowania pozwala na merytoryczną ocenę w ramach właściwej podstawy kasacyjnej (wyroki NSA z: 2.9. 2010 r. II FSK 636/09; 13.3.2008 r. II OSK 223/07). Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy stanowiły podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, zaś łączne odczytanie norm zawartych w art. 262 § 1 pkt 2 kpa i art. 152 kc prowadzi do oczywistej konkluzji, że mimo umieszczenia tych przepisów w ustawie procesowej, mają one charakter materialnoprawny (wyrok NSA z 6.8.2015 r. I OSK 2832/13).
Stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 262 § 1 kpa). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 kpa). Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 2 kpa). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 kpa).
Przedmiotem niniejszego postępowania było postanowienie w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego wydane na podstawie art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1 i art. 264 kpa, a kosztami tego postępowania zostali obciążeni w równych częściach I. T. małżonkowie R. właścicieli działek nr [...] i [...] oraz W.R., właściciel działki nr [...], będący jednocześnie współwłaścicielami w udziale [...] działki drogowej nr [...]. Rozgraniczenie nie leżało w interesie wszystkich stron tego postępowania, lecz w interesie tylko właścicieli działek nr [...] i [...] oraz właściciela działki nr [...]. Pozostali współwłaściciele nieruchomości nr [...] nie wdali się w spór, w sposób bierny uczestniczyli w postępowaniu, nie uczestniczyli w posadowieniu ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] a działkami nr [...] i nr [...]. Sąd I instancji nietrafnie uznał, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione w interesie wszystkich stron postępowania rozgraniczeniowego, bowiem rozgraniczenie dotyczyło również nieruchomości drogowej (działka nr [....]), stanowiącej współwłasność wszystkich uczestników postępowania (w udziałach po [...]) a zatem rozgraniczenie, zdaniem Sądu I instancji, leżało także w interesie W.S. i Z. P. oraz B. M. i J.D., posiadających udziały w działce drogowej.
Doprowadziło to do uchylenia prawidłowych postanowień organów obu instancji, w uzasadnieniu których kwestia interesu poszczególnych uczestników postępowania została prawidłowo oceniona i w uzasadnieniach których należycie wykazano, że w sprawie wystąpiły wyjątkowe okoliczności powodujące odstąpienie od rozdzielenia kosztów pomiędzy wszystkie strony postępowania i obciążenie nimi tylko niektórych z nich. Przekonująco Kolegium uznało, że w toku postępowania rozgraniczeniowego w sposób wiążący ustalono, że do wadliwego posadowienia ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [....] (których właścicielami są I i T. małżonkowie R.), a działkami nr [....] (stanowiącą własność W.R.) i działką nr [....] (będącą działką drogową - stanowiącą współwłasność: W.R. w udziale [...]; I i T. małżonkowie R. w udziale [...]; B.M. i J.D. w udziale [...]; W.S. i Z.P. w udziale [...] - doszło do przesunięcia ogrodzenia względem prawidłowej granicy w stronę [...], kosztem działek nr [...] i nr [...]. Z uwagi na zakres tej rozbieżności i przesunięcia, rozgraniczenie nie leżało w interesie B.M. i J.D. oraz W.S. i Z.P., którzy nie mieli żadnego interesu, by nastąpiło przesunięcie ogrodzenia kosztem działek nr [....] i [....], i nie wdali się na żadnym etapie w spór o przebieg granicy ani nie przyczynili się do posadowienia ogrodzenia z naruszeniem prawidłowego przebiegu granicy.
Przy ustalaniu wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie mają przepisy działu IX kpa. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Dokonując rozliczenia tych kosztów należy uwzględniać także przepisy zawarte w art. 152-153 kc. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007/2/26, dalej uchwała I OPS 5/06), w postępowaniu administracyjnym można obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji, mając na uwadze powyższe przepisy oraz pogląd prawny wyrażony w uchwale I OPS 5/06, nietrafnie przyjął, że ustalenie granicy leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli i wobec tego każda ze stron winna w równej mierze pokryć koszty rozgraniczenia. Sąd I instancji nie rozważył możliwości rozłożenia kosztów rozgraniczenia w inny sposób i przedmiotem analizy nie uczynił zagadnienia, czy w interesie prawnym W.S. i Z.P. oraz B.M. i J.D., leżało ustalenie przebiegu granicy działki nr [...] w postępowaniu rozgraniczeniowym, bowiem w żaden sposób nie wdali się w spór graniczny, w sposób bierny uczestniczyli w postepowaniu, akceptując przyjęte granice, a nade wszystko nie uczestniczyli w posadowieniu ogrodzenia między ww. działkami. Zatem postępowanie rozgraniczeniowe leżało wyłącznie w interesie I.i.T. małżonków R. oraz W.R. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale I OPS 5/06, odnosząc się do obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli sąsiadujących nieruchomości, użył słowa "może", co nie przesądza oczywiście, że w każdym przypadku prawidłowym jest obciążenie kosztami w równym stopniu wszystkich uczestników tego postępowania. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Sąd I instancji nietrafnie, z uwagi na prawidłowe ustalenia poczynione w zaskarżonym postanowieniu, zastosował zasadę, że wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego winny być obciążone kosztami.
Z tych też przyczyn jako zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 133 § 1 i 141 § 4 ppsa. Co prawda uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy, jednakże zawiera, jak słusznie wskazuje skarżący kasacyjnie, sprzeczne ze sobą twierdzenia co do wynikającego z interesu prawnego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania.
W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, przy czym istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę (art. 188 ppsa). Sąd I instancji z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 152 in fine kc - na skutek błędnej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego - nietrafnie uchylił zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające, przeto Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił. Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt 2 sentencji, oparte zostało o art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w związku z § 14 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).