I OSK 1969/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej adwokata M.M. od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło jego skargę o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie dotyczyła postanowienia referendarza sądowego z 30 lipca 2019 r. przyznającego koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Adwokat argumentował, że podstawą do wznowienia jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r. (SK 90/22), który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczące stawek opłat za pomoc prawną z urzędu. WSA odrzucił skargę, wskazując, że przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) nie przewidują możliwości wzruszenia w trybie wznowienia postępowania prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania. Postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu jest traktowane jako incydentalne. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, zgodził się ze stanowiskiem WSA. Podkreślono, że instytucja wznowienia postępowania jest środkiem nadzwyczajnym i wymaga ścisłej wykładni przepisów. Przepisy art. 270-285 p.p.s.a. dotyczą orzeczeń kończących postępowanie w sprawie. Postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia z urzędu nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie. NSA zaznaczył, że choć art. 190 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP może stanowić podstawę do wzruszenia postanowienia niekończącego postępowania, gdy istnieje związek przyczynowy z orzeczeniem kończącym sprawę, w niniejszej sytuacji taki związek nie wystąpił. Postanowienie o przyznaniu kosztów nie miało związku treściowego z wyrokiem NSA oddalającym skargę kasacyjną w sprawie głównej. W związku z tym, skarga kasacyjna została uznana za niezasadną i oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłej wykładni przepisów o wznowieniu postępowania i niedopuszczalności wzruszania postanowień incydentalnych, nawet w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, jeśli brak jest związku z orzeczeniem kończącym postępowanie.
Dotyczy specyficznej sytuacji postanowień o przyznaniu kosztów pomocy prawnej z urzędu i ich relacji do wznowienia postępowania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie kończy postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania, zwłaszcza w kontekście późniejszego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę tego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jako postanowienie incydentalne niekończące postępowania, nie może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 270-285 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Przepisy p.p.s.a. dotyczące wznowienia postępowania odnoszą się do orzeczeń kończących postępowanie w sprawie. Postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu jest postanowieniem incydentalnym, niekończącym postępowania. Nawet jeśli opiera się na przepisach uznanych później za niekonstytucyjne, nie podlega wznowieniu, chyba że istnieje bezpośredni związek treściowy z orzeczeniem kończącym postępowanie, czego w tej sprawie nie stwierdzono.
Czy art. 190 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP może stanowić samodzielną podstawę do wzruszenia prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania sądowoadministracyjnego, jeśli zostało ono wydane na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w sytuacji, gdy istnieje związek przyczynowy między treścią postanowienia niekończącego postępowania a treścią orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że art. 190 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP może być podstawą do wzruszenia postanowienia niekończącego postępowania, jednak wymaga to istnienia związku treściowego z orzeczeniem kończącym postępowanie. W analizowanej sprawie taki związek nie wystąpił, co uniemożliwiło zastosowanie tej podstawy do wznowienia postępowania.
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przypadki, w których można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem.
p.p.s.a. art. 272 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia żądanie wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego wydano orzeczenie.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi podstawę do wzruszenia orzeczeń wydanych na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zapewnia stosowanie Konstytucji bezpośrednio.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy te dotyczyły odrzucenia skargi o wznowienie postępowania.
p.p.s.a. art. 276 § zdanie pierwsze
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wspomniane w kontekście odrzucenia skargi o wznowienie.
p.p.s.a. art. 182 § § 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia NSA w przedmiocie skargi kasacyjnej.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1
Przepisy, których niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał Konstytucyjny, stanowiące podstawę do przyznania kosztów pomocy prawnej.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa stawki minimalne opłat za czynności adwokackie, do których odnosił się Trybunał Konstytucyjny.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 270 i 272 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie w sytuacji, gdy postanowienie o przyznaniu kosztów opierało się na przepisach uznanych za niekonstytucyjne. • Naruszenie art. 58 § 1 pkt 6, art. 58 § 3 w zw. z art. 276 p.p.s.a., art. 270 i 272 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez odrzucenie skargi o wznowienie, gdy podstawą było orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją.
Godne uwagi sformułowania
instytucja wznowienia postępowania jest instytucją szczególną, to przepisy ją regulujące muszą być wykładane ściśle • co do zasady instytucja wznowienia postępowania nie ma zastosowania do postanowień o charakterze procesowym, które nie kończą postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej • postępowanie wywołane wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest niewątpliwie postępowaniem jedynie incydentalnym (wpadkowym) • prawomocne postanowienie [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia [...] nie wykazuje jednak związku treściowego z orzeczeniem kończącym postępowanie w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej wykładni przepisów o wznowieniu postępowania i niedopuszczalności wzruszania postanowień incydentalnych, nawet w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, jeśli brak jest związku z orzeczeniem kończącym postępowanie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji postanowień o przyznaniu kosztów pomocy prawnej z urzędu i ich relacji do wznowienia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z możliwością wzruszenia postanowień dotyczących kosztów pomocy prawnej z urzędu po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Jest to istotne dla praktyków prawa.
“Czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego otwiera drogę do wzruszenia postanowień o kosztach pomocy prawnej z urzędu? NSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.