I OSK 1908/25

I OSK 1908/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2154/23 - Wyrok NSA z 2025-07-30
II SA/Gl 1502/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-02-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 77 § 7 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 73 ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 21 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. i H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1502/22 w sprawie ze skargi E. P., J. W. i H. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr NWXIV.7581.2.19.2022 w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia z dnia 3 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1502/22 oddalił skargę E. P., J. W. i H. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr NWXIV.7581.2.19.2022 w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.
Skargę kasacyjną od wyroku złożyli E. P., J. W. i H. W. zarzucając Sądowi pierwszej instancji:
a) naruszenie prawa materialnego, a to art. 73 ust. 4 ustawy reformującej administrację publiczną w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie skargi, co skutkowało pozbawieniem skarżącego własności bez ustalenia i wypłacenia odszkodowania, a przy tym pominięcie celu regulacji wskazanej w art. 73 ust. 4 ustawy reformującej, jakim jest zapewnienie odszkodowania właścicielom nieruchomości przejętych na drogi publiczne;
b) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niedostrzeżeniu przez Sąd naruszenia przez organy administracyjne art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tj. brak zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia w całości materiału dowodowego, brak zwrócenia się o akta cywilne I Ns 877/09 Sądu Rejonowego w B. , a w konsekwencji brak weryfikacji przez Sąd treści wydanego postanowienia, okoliczności zasiedzenia nieruchomości, twierdzeń wskazanych przez organ, co skutkowało nieprawidłową kontrolą wydanych decyzji administracyjnych;
c) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez organy administracyjne art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez brak ustalenia przymiotu prawomocności i ostateczności decyzji Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju z dnia 11 czerwca 2019 roku, podczas, gdy uniemożliwiło to rozstrzygnięcie i wydanie stosownej decyzji w przedmiotowej sprawie, co "stanowiło zagadnienie wstępne".
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto wniesiono o dopuszczenie dowodu z:
1) akt postępowania cywilnego Sądu Rejonowego w B. I Ns 877/09 na okoliczność ustalenia treści wydanego przez Sąd postanowienia, którego strona nie jest w posiadaniu, a nie znajduje się w aktach niniejszej sprawy administracyjnej oraz okoliczności zasiedzenia nieruchomości, stron postępowania cywilnego;
2) z dokumentów - decyzja o ustaleniu kosztów urządzenia ulic z dnia 28.02.1969 (dot. kwoty [...] zł); decyzja o ustaleniu kosztów urządzenia ulic z dnia 28.02.1969 (dot. kwoty [...] zł); postanowienie z dnia 22.06.1978 (stanowiące o urządzeniach KW); pismo z dnia 26.09.1974 - zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną; postanowienie z dnia 28.08.1984 (wykreślenie hipoteki związanej z opłatą za drogę); pismo z dnia 24.09.2009 kierowane do SR w B. na okoliczność potwierdzenia własności nieruchomości przez J. i H. W., a także spadkobierców J. W., na okoliczność zajęcia nieruchomości w/w na drogę publiczną;
3) z dokumentu - wniosku o wyrażenie zgody na wgląd do akt na okoliczność próby ustalenia treści postanowienia I Ns 877/09, okoliczności zasiedzenia nieruchomości, stron postępowania cywilnego.
Skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2026, poz. 143 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Na wstępie należy poczynić uwagę porządkującą, a mianowicie w niniejszej sprawie Sąd pozostaje związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2025 r. sygn. I OSK 2154/23, którym uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 1502/22 wydany w trybie autokontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 maja 2023 r. w trybie art. 179a p.p.s.a. uchylił własny wyrok z dnia 3 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1502/22, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z dnia 31 maja 2022 r. nr BGN-l.683.0141.2017. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok autokontrolny i przekazał sprawę do ponownego rozpozna Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. NSA uchylając wyrok autokontrolny wyjaśnił, że poprzez uchylenie wyroku autokontrolnego z maja 2023 r., sytuacja prawna wróciła do momentu, w którym należy nadać dalszy bieg skardze kasacyjnej od pierwszego wyroku. Sąd kasacyjny nakazał przy tym Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Gliwicach ponowne zbadanie dopuszczalności tej skargi kasacyjnej, wskazując na możliwe uchybienie terminów procesowych przy składaniu wniosku o uzasadnienie przez jedną ze skarżących osób. Po powrocie akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odrzucono skargę kasacyjną E. P. Stąd też przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie pozostaje skarga kasacyjna J. W. i H. W. od wyroku z dnia 3 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1502/22.
Odnosząc się do sformułowanego w skardze kasacyjnej wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji załączonej do skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 5 p.p.s.a., do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 243² k.p.c., dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia, pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie. W związku tym dokument załączony do skargi kasacyjnej stał się materiałem sprawy bez potrzeby wydawania w tym zakresie odrębnego postanowienia.
W uzasadnieniu wyroku z 30 lipca 2025 r. sygn. I OSK 2154/23 Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że z akt sprawy wynika, że na podstawie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej, stanowiącej następnie podstawę wpisu do księgi wieczystej, Gmina nabyła prawo własności spornej działki z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. (a więc przed 31 grudnia 1998 r.), a tej sytuacji brak podstaw do przyjęcia, aby zaniechanie ustalenia daty, w której Skarb Państwa nabył prawo własności spornej nieruchomości stanowiło uchybienie mające wpływ na wynik sprawy. W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że brak w aktach sprawy postanowienia o zasiedzeniu działki nr [...], a w konsekwencji nieustalenie wskazanej w tym postanowieniu daty nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa nie może być uznany za naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zaakcentował, że nabycie przez Skarb Państwa prawa własności spornej nieruchomości w drodze zasiedzenia stało się następnie podstawą dla wydania decyzji komunalizacyjnej, stwierdzającej nabycie tejże działki przez Gminę z dniem 27 maja 1990 r. Zatem treść postanowienia o zasiedzeniu miała znaczenie, ale dla wydania decyzji komunalizacyjnej. Jak bowiem z decyzji tej wynika, to na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. uznano, że działka nr [...] stanowiła 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, co umożliwiło następnie, wobec spełnienia przesłanek z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, stwierdzenie nabycia jej własności przez Gminę. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił też, że rozpoznawana sprawa nie dotyczy zgodności z prawem decyzji komunalizacyjnej – a to dla prawidłowości tej decyzji ma znaczenie data nabycia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa. Niniejsza sprawa dotyczy zgodności z prawem decyzji odmawiającej ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] w trybie art. 73 ustawy. Skoro zarówno z wpisów w księdze wieczystej, jak i z decyzji komunalizacyjnej wynika, że 31 grudnia 1998 r. działka ta stanowiła własność Gminy, ustalanie z jaką datą Skarb Państwa nabył jej prawo własności, nie jest okolicznością istotną w rozpoznawanej sprawie.
Zważywszy na wiążące w niniejszej sprawie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestia okoliczności zasiedzenia nieruchomości oraz prawomocności i ostateczności decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 11 czerwca 2019 r. pozostają bez wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy, co bezzasadnymi czyni zarzuty zawarte w pkt b i c skargi kasacyjnej. Pierwsza kwestia, dotycząca znaczenia okoliczności zasiedzenia dla wyniku rozpatrywanej sprawy przesądzona została literalnie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W kwestii prawomocności decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 11 czerwca 2019 r. wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a przyjęte przez ten Sąd ustalenia nie zostały skutecznie podważone. Zaakcentować trzeba w tym miejscu, że skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie.
W rezultacie, pożądanego efektu nie mógł przynieść również zarzut zawarty w pkt a skargi kasacyjnej, jako że w sprawie prawomocnie przesądzone zostaje, że w dniu 31 grudnia 1998 r. sporna działka stanowiła własność Gminy.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.