I OSK 1893/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. W. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej było niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17b ust. 1 pkt 1, poprzez uznanie, że skarżący nadal prowadzi gospodarstwo rolne i sprawowana przez niego opieka nad matką nie uniemożliwia tej działalności. Skarżący podnosił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym brak poinformowania o możliwości przedstawienia dowodów potwierdzających zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyroku WSA, samo rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że prowadzenie gospodarstwa rolnego jest formą aktywności zawodowej, która co do zasady wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego musi być wiarygodne i faktycznie odzwierciedlać rzeczywistość. W niniejszej sprawie, mimo złożonego oświadczenia, skarżący nadal posiadał grunty rolne i ubezpieczenie w KRUS, a jego żona pracowała na umowę o pracę, co mogło sugerować kontynuację działalności. Co istotniejsze, sąd uznał, że nawet gdyby kwestia prowadzenia gospodarstwa rolnego została rozstrzygnięta na korzyść skarżącego, to zakres sprawowanej opieki nad matką (codzienne czynności, pomoc w poruszaniu się, przygotowywanie posiłków, wizyty lekarskie) nie był na tyle obciążający, aby wymagać rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy w domu mieszkały inne osoby (żona, synowie) zdolne do zapewnienia opieki. Sąd przywołał utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym nie wystarczy samo orzeczenie o niepełnosprawności, lecz konieczne jest ustalenie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia, a czynności opiekuńcze, które można wykonać po pracy, nie uzasadniają rezygnacji z aktywności zawodowej. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego dla rolników, wymogi dotyczące zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz ocena zakresu opieki uzasadniającego rezygnację z pracy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rolnika i świadczenia pielęgnacyjnego, ale jego zasady dotyczące aktywności zawodowej i oceny konieczności sprawowania opieki mogą mieć szersze zastosowanie w innych kontekstach świadczeń socjalnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rolnik prowadzący gospodarstwo rolne może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, jeśli złożył oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prowadzenie gospodarstwa rolnego jest formą aktywności zawodowej, która co do zasady wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku złożenia oświadczenia o zaprzestaniu jego prowadzenia, jeśli oświadczenie to nie znajduje potwierdzenia w rzeczywistości lub zakres sprawowanej opieki nie uzasadnia rezygnacji z tej działalności.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniach rodzinnych traktuje prowadzenie gospodarstwa rolnego jako aktywność zawodową. Rolnik, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, musi faktycznie zaprzestać prowadzenia gospodarstwa. Ponadto, zakres sprawowanej opieki musi być na tyle intensywny, aby uzasadniać rezygnację z pracy, a czynności opiekuńcze, które można wykonać po godzinach pracy, nie są wystarczające.
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest wystarczający do uzasadnienia rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli czynności opiekuńcze (np. pomoc w codziennych czynnościach, przygotowywanie posiłków, wizyty lekarskie) mogą być wykonywane po pracy lub w czasie wolnym, a w gospodarstwie domowym znajdują się inne osoby zdolne do zapewnienia opieki.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że czynności opiekuńcze świadczone przez skarżącego na rzecz matki nie były na tyle obciążające, aby wymagały rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wskazano, że takie czynności jak przygotowywanie posiłków, pomoc w kąpieli czy załatwianie spraw urzędowych można wykonywać poza godzinami pracy. Dodatkowo, obecność żony i synów w domu pozwalała na zapewnienie matce odpowiedniego nadzoru.
Czy sąd administracyjny może samodzielnie ocenić wiarygodność oświadczenia strony o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, jeśli organy administracji tego nie zrobiły?
Odpowiedź sądu
Tak, ale taka ocena może być uznana za dowolną, jeśli nie opiera się na zebranym materiale dowodowym lub jeśli organ pierwszej instancji nie wezwał strony do przedstawienia dodatkowych dowodów.
Uzasadnienie
Sąd I instancji rzeczywiście poczynił własne ustalenia co do wiarygodności oświadczenia skarżącego, co mogło być uznane za wyjście poza kompetencje organów administracji. Jednakże, nawet gdyby ta kwestia została rozstrzygnięta na korzyść skarżącego, to nadal istniał drugi, decydujący powód oddalenia skargi, jakim był brak wystarczającego zakresu opieki.
Przepisy (17)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17b § ust. 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17b § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prowadzenie gospodarstwa rolnego jest formą aktywności zawodowej wykluczającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. • Zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być na tyle intensywny, aby uzasadniać rezygnację z pracy. • Czynności opiekuńcze, które można wykonać po godzinach pracy, nie stanowią podstawy do rezygnacji z zatrudnienia.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że skarżący nadal prowadzi gospodarstwo rolne. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 9 k.p.a. w zw. z art. 17b ust. 2 u.ś.r. poprzez nieuchylenie decyzji organu mimo braku poinformowania o możliwości przedstawienia dowodów. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi z uwagi na naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez organ odwoławczy. • Naruszenie art. 141 p.p.s.a. polegające na nierzetelnym przedstawieniu w uzasadnieniu wyroku stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Godne uwagi sformułowania
Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. • Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. • Ocena Sądu I instancji w tej kwestii może być więc uznana za dowolną. • Tyle tylko, że jak wskazano na wstępie rozważań, Sąd I instancji uznał ponadto za słuszne stanowisko Kolegium, że nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego a zakresem czynności opiekuńczych wobec matki. • Słusznie przyjmuje się też, że takie czynności jak sprzątanie, pranie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, można wykonywać po pracy lub w czasie wolnym od pracy, tak jak to ma miejsce w większości gospodarstw domowych prowadzonych przez osoby aktywne zawodowo.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Piotr Przybysz
sędzia
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego dla rolników, wymogi dotyczące zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz ocena zakresu opieki uzasadniającego rezygnację z pracy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rolnika i świadczenia pielęgnacyjnego, ale jego zasady dotyczące aktywności zawodowej i oceny konieczności sprawowania opieki mogą mieć szersze zastosowanie w innych kontekstach świadczeń socjalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia pielęgnacyjnego i jego dostępności dla specyficznej grupy zawodowej – rolników, co może być interesujące dla wielu osób.
“Rolnik chce świadczenia pielęgnacyjnego, ale sąd przypomina: praca na roli to praca!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.