I OSK 1890/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez K. K. Po wydaniu przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji odmawiającej prawa do rekompensaty, a następnie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymującej tę decyzję w mocy, sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił decyzje organów administracji, uznając, że organy błędnie zastosowały wymóg repatriacji na obecne terytorium Polski, który nie wynika z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tzw. ustawa zabużańska). WSA podkreślił, że kluczowe jest spełnienie warunków określonych w art. 1 i 2 ustawy, a nie formalny powrót na terytorium Polski po wojnie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA błędną wykładnię art. 2 w związku z art. 1 ust. 2 ustawy zabużańskiej i naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że ustawa zabużańska nie zawiera wymogu repatriacji jako przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, zwłaszcza w przypadku osób, które opuściły terytorium RP z przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 1 ust. 2 ustawy). NSA wskazał, że K. K. został przymusowo deportowany z terytorium RP i zmarł w ZSRR, co wypełnia dyspozycję art. 1 ust. 2 ustawy, a brak możliwości powrotu na obecne terytorium Polski nie pozbawia prawa do rekompensaty. Sąd uznał, że organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcie na przesłance pozaustawowej, naruszając zasadę legalizmu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że ustawa zabużańska nie wymaga formalnej repatriacji jako warunku prawa do rekompensaty, a jedynie opuszczenia terytorium RP z przyczyn związanych z wojną.
Dotyczy specyficznych sytuacji związanych z mieniem zabużańskim i opuszczeniem terytorium RP w okresie II wojny światowej lub po jej zakończeniu z przyczyn wojennych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy warunkiem nabycia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami RP, na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy zabużańskiej, jest formalna repatriacja na terytorium Polski w powojennych granicach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa zabużańska nie wymaga spełnienia warunku formalnej repatriacji na terytorium Polski w powojennych granicach jako przesłanki nabycia prawa do rekompensaty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy zabużańskiej, w szczególności art. 1 ust. 2, nie formułują przesłanki repatriacji. Wymóg ten wynikał z umów międzynarodowych dotyczących konkretnych grup przesiedleńców i nie może być automatycznie przenoszony na wszystkie sytuacje objęte ustawą, zwłaszcza gdy opuszczenie terytorium RP nastąpiło z przyczyn związanych z wojną.
Czy osoba, która opuściła terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. i zmarła w wyniku przymusowej deportacji poza granicami kraju, spełnia przesłanki do uzyskania prawa do rekompensaty za pozostawione mienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spełnione są pozostałe warunki określone w ustawie zabużańskiej, takie jak posiadanie obywatelstwa polskiego i prawa własności do nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przymusowa deportacja właściciela majątku poza terytorium RP w związku z wojną oraz jego śmierć w trakcie tej deportacji wypełniają dyspozycję art. 1 ust. 2 ustawy zabużańskiej, a brak możliwości powrotu na obecne terytorium Polski nie pozbawia prawa do rekompensaty.
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa zabużańska art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa prawa do rekompensaty może wynikać z opuszczenia terytorium państwa polskiego w przedwojennych granicach na podstawie umów międzynarodowych.
ustawa zabużańska art. 1 § ust. 1a
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa prawa do rekompensaty może wynikać z opuszczenia terytorium państwa polskiego w przedwojennych granicach na podstawie umów międzynarodowych.
ustawa zabużańska art. 1 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rekompensaty przysługuje także osobom, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
ustawa zabużańska art. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Określa kumulatywne wymogi nabycia prawa do rekompensaty: obywatelstwo polskie i miejsce zamieszkania na byłym terytorium RP w dniu 1.09.1939 r., opuszczenie terytorium RP z przyczyn określonych w art. 1 lub brak możliwości powrotu, oraz posiadanie obywatelstwa polskiego.
Dz.U. 2024 poz 935 art. 184
Pomocnicze
ustawa zabużańska art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa zabużańska art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa zabużańska art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada legalizmu.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada legalizmu.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie oceną prawną i wskazaniami sądu.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa zabużańska nie wymaga formalnej repatriacji na terytorium Polski w powojennych granicach jako przesłanki prawa do rekompensaty. • Przymusowa deportacja właściciela majątku poza terytorium RP w związku z wojną i jego śmierć w trakcie tej deportacji wypełniają dyspozycję art. 1 ust. 2 ustawy zabużańskiej. • Brak możliwości powrotu na obecne terytorium Polski nie pozbawia prawa do rekompensaty.
Odrzucone argumenty
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji argumentował, że konieczne jest spełnienie przez osobę opuszczającą dawne tereny Rzeczypospolitej Polskiej warunku przesiedlenia się na terytorium Polski w granicach powojennych. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA, które miały być konsekwencją błędnej wykładni prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
ustawa zabużańska nie formułuje przesłanki repatriacji • nie można z owych celów realizowanych przez prawo do rekompensaty... kreować kolejnej przesłanki prawa do rekompensaty w postaci obowiązku repatriacji • rozstrzygnięcia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty na podstawie przesłanki pozaustawowej, co jest nieakceptowane z punktu widzenia zasady legalizmu
Skład orzekający
Piotr Niczyporuk
przewodniczący
Karol Kiczka
członek
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że ustawa zabużańska nie wymaga formalnej repatriacji jako warunku prawa do rekompensaty, a jedynie opuszczenia terytorium RP z przyczyn związanych z wojną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych sytuacji związanych z mieniem zabużańskim i opuszczeniem terytorium RP w okresie II wojny światowej lub po jej zakończeniu z przyczyn wojennych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznych krzywd i prawa do rekompensaty za utracone mienie, co ma wymiar społeczny i historyczny. Rozstrzygnięcie kwestii repatriacji jako warunku rekompensaty jest istotne dla wielu rodzin.
“Czy musisz wrócić do Polski, by odzyskać swoje zabużańskie mienie? NSA rozwiewa wątpliwości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.