I OSK 1815/22

I OSK 1815/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński
Mariola Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1886/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-04
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art. 233
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 § 1 pkt 2, art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Jakub Zieliński Protokolant asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1886/21 w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 maja 2021 r. nr DO-II.7612.429.2019.BK w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 maja 2021 r. nr DO-II.7612.429.2019.BK; 2. zasądza od Ministra Finansów i Gospodarki na rzecz J.W. kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1886/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 25 maja 2021 r. nr DO-II.7612.429.2019.BK w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddalił skargę.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wojewoda Gorzowski decyzją z 26 sierpnia 1998 r. nr G-II-7221/3/97/98 ustalił na rzecz J.W. (dalej też jako skarżący) odszkodowanie w kwocie [...] złotych za szkody powstałe wskutek prac związanych z przeprowadzeniem gazociągu tranzytowego [...] przez nieruchomość położoną w D., gm. S., oznaczoną jako działka nr [...] oraz odmówił ustalenia odszkodowania za utratę wartości nieruchomości położonej w Ż., gm. M., oznaczonej jako działka nr [...].
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (obecnie Minister Rozwoju i Technologii, dalej też jako organ/minister), po rozpatrzeniu odwołania J.W., decyzją z 26 maja 2021 r. nr DO-II.7612.429.2019.BK uchylił w całości decyzję Wojewody Gorzowskiego z 26 sierpnia 1998 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji minister podniósł, że kwestionowana decyzja Wojewody Gorzowskiego została wydana na podstawie art. 129 i art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115 poz. 741, dalej jako u.g.n.). Art. 129 ust. 1 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez organ I instancji stanowił, że organem właściwym w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe na nieruchomości w związku z przeprowadzeniem ciągów, przewodów i urządzeń jest wojewoda. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. nr 106, poz. 668) zmienione zostały kompetencje organów administracji państwowej, na skutek czego organem właściwym do orzekania w sprawach odszkodowawczych w pierwszej instancji stał się starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Organ wskazał, że w świetle powyższych okoliczności postępowanie przed wojewodą jako organem pierwszej instancji jest obecnie bezprzedmiotowe z uwagi na brak właściwości tego organu, przez co należy je umorzyć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi uznał ją za niezasadną. Sąd I instancji wyjaśnił, że zaskarżona decyzja zapadła na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może wydać decyzję w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję umarza postępowanie w pierwszej instancji w całości albo w części. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Redakcja powyższego przepisu wskazuje, że ustawodawca nie pozostawił organowi marginesu swobody, co do treści decyzji. W przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania właściwy organ administracji publicznej ma obowiązek umorzyć postępowanie administracyjne i to niezależnie od tego, w jakim stadium się ono znajduje. Zgodnie z dominującym w orzecznictwie i doktrynie stanowiskiem, jedną z przyczyn bezprzedmiotowości postępowania może być okoliczność, że postępowanie prowadzone jest przez organ niewłaściwy (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 4290/18). Sąd I instancji zaznaczył, że w takim przypadku postępowanie nie będzie bezprzedmiotowe w sprawie, a jedynie przed organem niewłaściwym.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 129 ust. 1 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji przez Wojewodę Gorzowskiego, tj. 25 sierpnia 1998 r. organem właściwym do ustalenia odszkodowania był wojewoda. Natomiast art. 137 pkt 37 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa zmienił treść art. 129 ust. 1 u.g.n. w ten sposób, że od 1 stycznia 1999 r. organem właściwym do ustalenia odszkodowania stał się starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Starosta pozostawał właściwy w dacie orzekania przez ministra jako organu II instancji i jest również właściwy obecnie. Zdaniem Sądu I instancji nie ulega wątpliwości, że w momencie orzekania przez organ II instancji obowiązywały inne przepisy prawa materialnego, niż podczas orzekania przez organ I instancji. Zmiana ta pozbawiła dotychczas uprawniony organ I instancji (wojewodę) uprawnień do prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 1 u.g.n. Minister rozpatrując odwołanie był zobowiązany zmianę tą uwzględnić i stwierdzić bezprzedmiotowość postępowania przed organem I instancji w sytuacji gdy organ ten utracił zdolność do prowadzenia postępowania w tej sprawie, która pozostając sprawą administracyjną należy już do właściwości innego organu.
W skardze kasacyjnej, J.W. (dalej: skarżący kasacyjnie) zarzucił Sądowi I instancji wydanie wyroku z naruszeniem:
1. przepisów prawa materialnego: "Skarżony wyrok jest wadliwy, ponieważ rozprawę sądową przeprowadzono i wyrok ogłoszono na posiedzeniu niejawnym, przez co naruszono art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej";
2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku: "Skarżony wyrok jest wadliwy, gdyż Sąd naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a., przez co nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a i nie uchylił skarżonej decyzji w części, w sytuacji, gdy Minister Rozwoju, Pracy i Technologii bezpodstawnie umorzył postępowanie administracyjne, przez co naruszył art. 105 § 1 k.p.a. i nieprawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami".
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uchylenie decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 maja 2021 r nr D0-II.7612.429.2019.BK, w części dotyczącej umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji oraz zasądzenie od Ministra Rozwoju i Technologii na podstawie art. 203 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, oraz kosztów postępowania przed sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania S. S.A. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna rozpoznana w granicach zakreślonych art. 183 § 1 P.p.s.a. jest zasadna, jednakże nie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej mogły zostać uwzględnione.
Zarzuty kasacyjne oparte zostały na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 P.p.s.a.
Najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji RP w związku z pozbawieniem Skarżącego możliwości działania z uwagi na skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzenie niejawne i wydania zaskarżonego wyroku w dniu 4 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym.
Uzasadniając zarzut w tym zakresie Skarżący wskazał, że został pozbawiony możliwości składania dodatkowych argumentów, wniosków i formułowania twierdzeń aż do momentu zamknięcia rozprawy.
Odnosząc się do tego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał go za nieuzasadniony. W stanie faktycznym sprawy istniała podstawa prawna do wprowadzenia ograniczenia w jawności rozpraw. Jak wynika z art. 45 ust. 2 Konstytucji RP wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Z kolei z unormowania zawartego w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Prawodawca konstytucyjny przewiduje zatem sytuacje, w których może dojść do ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw, do jakich należy m.in. prawo do sądu na podstawie art. 45 Konstytucji RP. Jako wartości szczególnie chronione przez zapisy Konstytucji RP wskazane zostały również: bezpieczeństwo publiczne oraz ochrona zdrowia. Dodatkowo wymaga wskazania, że do dóbr podlegających konstytucyjnej pieczy należy także ochrona zdrowia. Wprost zaś w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, który dotyczy ochrony zdrowia, wskazano, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Z unormowań tych wynika, że prawo do sądu rozumiane również jako prawo do wysłuchania bezpośrednio przed sądem nie może być rozumiane jako absolutne.
Nakazu publicznego ogłaszania wyroku, jaki wskazano w art. 45 ust. 2 zd. 2 Konstytucji RP, nie należy odczytywać literalnie odnosząc go do każdej sytuacji, gdyż za dopuszczalną formę upublicznienia orzeczeń uznaje się - poza ich ustnym odczytaniem - także udostępnienie w sekretariacie sądu i umożliwienie zainteresowanym zapoznanie się z nim. Wydany na posiedzeniu niejawnym wyrok wraz z pisemnym uzasadnieniem jest z kolei przesyłany do stron z urzędu na podstawie art. 139 § 4 i art. 142 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. Ponadto jest on niezwłocznie publikowany w ogólnodostępnej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej (zob. wyrok NSA sygn. akt I FSK 2137/21).
W uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Niewątpliwie do podstawowych wymogów postępowania sądowoadministracyjnego należy jego jawność zewnętrzna (dla publiczności) i wewnętrzna (dla stron). Jednakże, jak wskazano w literaturze na kanwie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strassburgu (dalej: ETPC), jeżeli przedmiotem analizy sądu odwoławczego (a także kasacyjnego), są wyłącznie kwestie prawne, a nie faktyczne, to niejawne rozpoznanie sprawy nie skutkuje złamaniem art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (por. W. Jasiński, Jawność zewnętrzna posiedzeń sądowych w polskim procesie karnym, publ. Państwo i Prawo z 2009 nr 9, str. 70-81).
Ponadto, wprawdzie wyrok Sądu pierwszej instancji zapadł na posiedzeniu niejawnym, to na etapie skargi kasacyjnej Skarżący miał okazję uczestniczyć w rozprawie i zostać wysłuchanym. Nie skorzystał jednak z tej możliwości.
Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii właściwości Ministra Rozwoju i Technologii (aktualnie Ministra Finansów i Gospodarki) do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej przez Wojewodę Gorzowskiego w dniu 26 sierpnia 1998 r. na podstawie art. 129 i 124 u.g.n. w sprawie odszkodowania za szkody powstałe wskutek prac w związku z budową gazociągu tranzytowego. Od dnia 1 stycznia 1999 r., kompetencje do orzekania takiego rodzaju sprawach w pierwszej instancji posiada starosta, zaś organem odwoławczym, na podstawie art. 9a u.g.n. jest wojewoda. Kompetencja starosty do wydawania decyzji w pierwszej instancji wynika ze zmiany art. 129 ust. 1 u.g.n. spowodowanej wejściem w życie w dniu 1 stycznia 1999 r. przepisu art. 137 pkt 37 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668, dalej: "o zmianie niektórych ustaw"). Zgodnie z tym przepisem prawa: "użyty (...) w art. 129 (u.g.n. – przyp. Sądu) w różnych przypadkach wyraz "wojewoda" zastępuje się użytymi w odpowiednim przypadku wyrazami "starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej". Tym samym organem właściwym do wydawania decyzji w sprawie odszkodowania stał się w pierwszej instancji starosta w miejsce wojewody, który obecnie jest organem odwoławczym, a który przed dniem 1 stycznia 1999 r. był organem pierwszoinstancyjnym, odwołania od decyzji którego kierowano do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Jego funkcję obecnie wykonuje Minister Finansów i Gospodarki. W niniejszym stanie faktycznym decyzja organu pierwszej instancji została wydana jeszcze przed dniem 31 grudnia 1998 r. przez podmiot posiadający kompetencje do wydawania decyzji w ww. przedmiocie - Wojewodę Gorzowskiego.
Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw nie zawiera przepisów przejściowych oraz takich, które mogłyby regulować właściwość organów do rozpatrywania po dniu 31 grudnia 1998 r. odwołań od decyzji wydanych jeszcze w czasie obowiązywania art. 129 ust. 1 u.g.n. w poprzednim brzmieniu. Uszło jednak uwadze zarówno Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że regulacje takie zostały ujęte przez ustawodawcę w ustawie z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, która stanowi w art. 1 pkt 5, że: Ustawa określa zasady i tryb wprowadzenia w życie ustaw (...) z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668), zwanej dalej "ustawą kompetencyjną". Jest to więc akt normatywny regulujący zagadnienia przejściowe wejścia w życie również przepisów modyfikujących postanowienia art. 129 u.g.n. Określa on szczegółowo sytuację wydania decyzji przez wojewodę przed dniem 1 stycznia 1999 r., jeżeli zostało złożone odwołanie rozpatrywane po tej dacie. Przedmiotową regulację zawiera przepis art. 96 pkt 2 ustawy przepisy wprowadzające, który stanowi: "Postępowanie w sprawach indywidualnych wszczętych i nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 1999 r., przechodzących do właściwości organów gmin, powiatów i samorządów województw, przejmują wójtowie, starostowie i marszałkowie województw, jeżyli przypisy szczególne nie stanowią inaczej, z tym, że (...): 2) odwołania od decyzji wydanych w pierwszej instancji przez terenowe organy administracji rządowej stopnia wojewódzkiego przed dniem 1 stycznia 1999 r. w sprawach przechodzących do właściwości powiatów rozpatrują właściwi ministrowie lub kierownicy centralnych organów administracji rządowej". Z powyższego wynika zatem, że od decyzji wydanej przez Wojewodę Gorzowskiego przed dniem 1 stycznia 1999 r. odwołanie powinien po tej dacie rozpatrywać odpowiedni kierownik centralnych organów administracji rządowej lub minister, w obecnym stanie prawnym — Minister Finansów i Gospodarki. Powyższy wniosek spowodowany jest zmianą polegającą na tym, że kompetencje do wydawania decyzji na podstawie art. 129 u.g.n. przeszły na poziom powiatów, jako zadania wykonywane przez powiat w ramach zadań rządowych i realizowane są w indywidualnych sprawach poprzez wydanie decyzji przez starostę.
W okolicznościach niniejszej sprawy zmiana przepisów o właściwości wprowadzona na podstawie art. 137 pkt 37 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw nie stanowiła przeszkody do rozpatrzenia i wydania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii decyzji merytorycznej.
Uznanie więc przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Minister Rozwoju, Pracy i Technologii nie był podmiotem właściwym do rozpatrzenia odwołania w niniejszej sprawie, pomimo że teza taka pozostaje wprost w sprzeczności z ww. przepisami prawa, stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisów: art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 ust 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez brak uwzględnienia, że na podstawie przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną, odpowiedni minister jest organem uprawnionym do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej przed dniem 1 stycznia 1999 r. przez terenowy organ administracji rządowej stopnia wojewódzkiego. Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii za organ niewłaściwy do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody Gorzowskiego z dnia 26 sierpnia 1998 r., z czego wynika, że orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku dopuścił się obrazy przepisów postępowania administracyjnego w postaci oddalenia skargi administracyjnej w sytuacji występowania okoliczności uzasadniających jej uwzględnienie.
Ponadto, błędne było stanowisko Sądu pierwszej instancji uznające, że w sytuacji braku właściwości do rozpatrzenia odwołania, prawidłowym postępowaniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania. Należy podkreślić, że przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wprowadza wyjątek od generalnej zasady wydawania przez organ odwoławczy rozstrzygnięć co do meritum sprawy. Organ odwoławczy nie ma jednakże pełnej swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania. Decyzja przewidziana w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. może zostać wydana wyłącznie w przypadkach przewidzianych w przepisie art. 105 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy może umorzyć postępowanie co do istoty tylko wówczas, gdy w wyniku rozpatrzenia odwołania uchyla decyzję pierwszej instancji i stwierdza, że postępowanie przed tym organem jest bezprzedmiotowe (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Wskazać należy, że powiązanie dopuszczalności wydania decyzji odwoławczej przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. z wynikającą z art. 105 § 1 k.p.a. przesłanką bezprzedmiotowości ma ścisły związek ze skutkiem umorzenia postępowania w sprawie. Umorzenie postępowanie zamyka drogę do konkretyzacji rozpatrywanych w nim praw lub obowiązków stron i kończy jego bieg w danej instancji. Przesłanka bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. niewątpliwie ma miejsce, kiedy brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania danej sprawy, bądź kiedy w ogóle nie było podstaw do rozpoznania jej na drodze postępowania administracyjnego, czy też na drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem pierwszej instancji, np. gdy zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została wydana bez podstawy prawnej, gdy dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, gdy skierowano ją do osoby, która nie jest stroną w sprawie itd.
Wydanie decyzji odwoławczej przewidzianej w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest również możliwe, kiedy została ona wydana z naruszeniem przez organ przepisów o właściwości. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1995 r., sygn. SA/Łd 2330-2331/94 wyrażono pogląd, zgodnie z którym "Gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję w sprawie, w której nie jest właściwy, organ odwoławczy, uchylając tę decyzję, powinien umorzyć postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a następnie żądanie strony przekazać organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a.". Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
W postępowaniu administracyjnym ogólną zasadę stanowi rozpatrywanie przez organ sprawy na podstawie przepisów obowiązujących według stanu na dzień wydania decyzji. Zgodnie z tą zasadą, orzekający w sprawie w pierwszej instancji Wojewoda Gorzowski był organem właściwym do rozpatrzenia sprawy o odszkodowanie. Po jej rozpatrzeniu organ utracił tą właściwość, począwszy od dnia 1 stycznia 1999 r. Nie znaczy to jednak, że obecnie zachodziły podstawy do uznania, że przeprowadzone przez wojewodę postępowanie podlega w całości zniesieniu. Niezasadnie zatem Minister Rozwoju, Pracy i Technologii w zaskarżonej decyzji orzekł o umorzeniu postępowania pierwszoinstancyjnego przed Wojewodą Gorzowskim zakończonego wydaniem decyzji z 26 sierpnia 1998 r.
Działanie takie stoi w sprzeczności z postanowieniami art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy przepisy wprowadzające jak wskazano wyżej. Przepis ten w sposób wyraźny i jednoznaczny przesądza, że nie istniały w niniejszej sprawie przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego, a wydana przez Wojewodę Gorzowskiego jako organ pierwszej instancji decyzja pozostaje nadal w obrocie prawnym. Art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy przepisy wprowadzające, stanowi aktualną podstawę do postawienia tezy o konieczności pozostawienia w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Przepis ten nie został uwzględniony zarówno przez Ministra, jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Organ naruszył w tym względzie przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. błędnie przyjmując, że zmiana właściwości instancyjnej mająca miejsce dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji, umożliwia stosowanie znowelizowanych przepisów ze skutkiem wstecznym wobec postępowania zakończonego w pierwszej instancji, z całkowitym pominięciem przepisów przejściowych.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok (pkt 1. wyroku), a uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił również decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym decyzji Wojewody Gorzowskiego z dnia 26 sierpnia 1998 r. oraz brak rozpatrzenia odwołania od tej decyzji, sprawa winna być przekazana do właściwego organu odwoławczego w niniejszej sprawie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.