I OSK 1789/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Polskich Kolei Państwowych S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzja ta odmawiała stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez PKP S.A. z dniem 27 października 2000 r. Podstawą odmowy było niespełnienie przez PKP przesłanki posiadania przedmiotowych gruntów w dniu 5 grudnia 1990 r., co jest wymogiem wynikającym z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę PKP S.A. za nieuzasadnioną, podzielając stanowisko organów administracji, że brak dowodów posiadania gruntu w wymaganej dacie uniemożliwia uwłaszczenie. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie prawa materialnego (błędna wykładnia art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji) oraz przepisów postępowania (naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że choć na organach spoczywa obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego, nie zwalnia to strony z obowiązku współdziałania i przedstawiania dowodów, zwłaszcza tych, które leżą w jej interesie i powinny być w jej posiadaniu. W ocenie NSA, PKP S.A. nie wykazało w sposób przewidziany prawem faktu posiadania spornej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r., a przedstawione dokumenty (wykaz z 2004 r., umowy sprzedaży, wypis z rejestru gruntów z 2016 r.) nie spełniały wymogów dowodowych. Brak było również podstaw do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, gdyż organy nie miały obowiązku wyręczania strony w gromadzeniu dowodów. Zarzut naruszenia prawa materialnego również uznano za niezasadny, gdyż ustalenia faktyczne dotyczące braku posiadania w kluczowej dacie były prawidłowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie, że brak dowodów posiadania nieruchomości w kluczowej dacie uniemożliwia uwłaszczenie na podstawie przepisów przejściowych oraz że strona postępowania ma obowiązek aktywnie współdziałać z organem w gromadzeniu dowodów.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem przedsiębiorstw państwowych na podstawie ustawy o komercjalizacji i wymaga wykazania posiadania w konkretnej dacie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak wystarczających dowodów posiadania nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe w dniu 5 grudnia 1990 r. uniemożliwia stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego na podstawie ustawy o komercjalizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak wystarczających dowodów posiadania nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. uniemożliwia stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała posiadania nieruchomości w kluczowej dacie, a organy administracji nie miały obowiązku wyręczania strony w gromadzeniu dowodów, które powinny być w jej posiadaniu.
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek aktywnie poszukiwać dowodów potwierdzających okoliczności korzystne dla strony postępowania, nawet jeśli strona sama ich nie przedstawia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego nie zwalnia strony z obowiązku współpracy i przedstawiania dowodów, zwłaszcza tych leżących w jej interesie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zasada prawdy obiektywnej nie oznacza, że organ ma poszukiwać dowodów za stronę, która pozostaje bierna w tym zakresie. Strona ma obowiązek współdziałania i zgłaszania wniosków dowodowych.
Przepisy (9)
Główne
u.PKP art. 34 § ust. 1
Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Grunty będące własnością Skarbu Państwa, które w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w posiadaniu Polskich Kolei Państwowych, a co do których przedsiębiorstwo nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie przewidzianej prawem i nie legitymowało się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem 27 października 2000 r., z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.
Pomocnicze
u.PKP art. 34 § ust. 4
Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Nabycie prawa użytkowania wieczystego nie może naruszać praw osób trzecich.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie z dnia 3 stycznia 2001 r. art. 2 § ust. 1
Określa dokumenty potwierdzające posiadanie gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, polegające na bezzasadnym przyjęciu, iż PKP S.A. nie nabyły prawa użytkowania wieczystego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a.) poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo naruszenia przez organ art. 75 § 1, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na ograniczeniu zasady równej mocy środków dowodowych i przerzuceniu odpowiedzialności na stronę.
Godne uwagi sformułowania
Organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do wyręczania strony w realizacji zarówno jej uprawnień, jak i obowiązków procesowych. • Obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej [...] nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. • Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie zwalnia bowiem strony postępowania od rzetelnego współudziału w realizacji tego obowiązku, a mianowicie aby w trosce o swoją sytuację prawną w toku jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego zgłaszać stosowane wnioski dowodowe.
Skład orzekający
Piotr Niczyporuk
przewodniczący
Karol Kiczka
sprawozdawca
Dariusz Chaciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak dowodów posiadania nieruchomości w kluczowej dacie uniemożliwia uwłaszczenie na podstawie przepisów przejściowych oraz że strona postępowania ma obowiązek aktywnie współdziałać z organem w gromadzeniu dowodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem przedsiębiorstw państwowych na podstawie ustawy o komercjalizacji i wymaga wykazania posiadania w konkretnej dacie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nabyciem prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. i interpretacją przepisów przejściowych. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“PKP S.A. nie uwłaszczyło się na nieruchomościach – kluczowy dowód posiadania zaginął w przeszłości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.