I OSK 1748/23

I OSK 1748/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Maciej Dybowski
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Po 174/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-04-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 22 sierpnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 174/23 w sprawie ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 26 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od D. P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 14 kwietnia
2023 r. (sygn. akt IV SA/Po 174/23), po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 26 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżone postanowienie.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Decyzją z dnia 17 października 2022 r. nr [...], Wójt Gminy [...] odmówił przyznania D. P. dodatku węglowego. Decyzja ta została doręczona D.P. w dniu 20 października 2022 r.
Pismem z dnia 4 listopada 2022 r. (nadanym w placówce pocztowej tego samego dnia) D.P. wniósł odwołanie od wskazanej decyzji.
W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, decyzją z dnia 27 grudnia 2022 r. nr [...], uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania Wójtowi Gminy [...].
Pismem z dnia 4 stycznia 2023 r., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej
w [...] zwrócił się jednak do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu o zbadanie zgodności z prawem ww. decyzji Kolegium z dnia 27 grudnia 2022 r., gdyż – jak podnosił - zachodziło przypuszczenie, że wniesione w sprawie odwołanie zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu. Pismo to zostało również doręczone D.P..
W dniu 5 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, działając na podstawie art. 61 § 1 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a., wszczęło z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 27 grudnia
2022 r., o czym zawiadomiło stronę. W związku z tym, pismem z dnia 17 stycznia 2023 r., D. P. wystąpił do Kolegium z wnioskiem o przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 17 października 2022 r. W treści pisma wskazał, że termin na złożenie odwołania nie został dotrzymany z przyczyn niezawinionych, spowodowanych trwałym uszkodzeniem pamięci oraz problemami z koncentracją. Podniósł ponadto, że sporządzenie i wysłanie odwołania od decyzji stało się możliwe dopiero dnia 4 listopada 2022 r., kiedy ustała przyczyna uniemożliwiająca dotrzymanie terminu.
Decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - stwierdziło nieważność decyzji własnej z dnia 27 grudnia 2022 r. [...] jako wydanej z oczywistym naruszeniem prawa w postaci art. 129 § 2 k.p.a. wskutek nieuwzględnienia przez organ odwoławczy faktu wniesienia odwołania po upływie ustawowego terminu. Jednocześnie, po rozpoznaniu wniosku strony z dnia 17 stycznia 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu postanowieniem z dnia 26 stycznia 2023 r., nr [...], odmówiło D.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a.
W tej sytuacji, postanowieniem z dnia 26 stycznia 2023 r. nr [...], Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazując w uzasadnieniu swego stanowiska, że skoro decyzja organu I instancji z dnia 17 października 2022 r., zawierająca prawidłowe pouczenie o przysługującym od niej środku odwoławczym i jego ustawowym terminie, została skutecznie doręczona stronie w dniu 20 października 2022 r., to ustawowy 14-dniowy termin do jej zaskarżenia upływał z końcem dnia 3 listopada 2022 r. Przesyłka zawierająca odwołanie została tymczasem nadana w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. w dniu 4 listopada 2022 r., a zatem dzień po upływie ustawowego terminu.
Na powyższe postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania D. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucił organowi naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Wnosił w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz orzeczenie o przyznaniu prawa do uzyskania dodatku węglowego względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wnosił ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Uchylając zaskarżone postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 26 stycznia 2023 r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 17 października 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego została rozpoznana pod sygnaturą akt IV SA/Po 175/23 a wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2023 r. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. W związku z tym Sąd Wojewódzki aktualnie stwierdził, że rozważania zawarte w uzasadnieniu tego wyroku pozostawały relewantne również i dla sprawy niniejszej.
Następnie Sąd podkreślił, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy,
SKO w Kaliszu najpierw przyjęło do rozpoznania odwołanie skarżącego i wydało decyzję uchylającą decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania dodatku węglowego, a następnie – wobec treści pisma organu I instancji z dnia 4 stycznia 2023 r. sygnalizującego okoliczności ewentualnego złożenia odwołania z jednodniowym przekroczeniem terminu do jego wniesienia - wydało decyzję z dnia 26 stycznia 2023 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji własnej uchylającej decyzję organu I instancji (właśnie z uwagi na przekroczenie terminu do jego wniesienia). Skarżący wniósł natomiast prośbę o przywrócenie terminu w dniu 17 stycznia 2023 r., a więc po otrzymaniu do wiadomości pisma organu I instancji z dnia 4 stycznia 2023 r., kierowanego do SKO. Jednocześnie Sąd zauważył, że treść pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji nie zawierała pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Takie zachowanie organów w sprawie, zdaniem Sądu, doprowadziło nie tylko do naruszenia art. 134 k.p.a., ale również do naruszenia zasad zaufania strony postępowania do władzy publicznej, wynikającej z art. 8 k.p.a. oraz zasady informowania stron i innych uczestników postępowania, zawartej w art. 9 k.p.a., zgodnie z którym obowiązkiem organu jest czuwanie, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. W zaistniałej zatem sytuacji, zdaniem Sadu Wojewódzkiego, doszło w niniejszym przypadku do naruszenia, wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady zaufania obywatela do państwa i prawa, a równocześnie do pozbawienia skarżącego zagwarantowanego art. 78 Konstytucji RP prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
Sąd wskazał ponadto, że należało mieć także na uwadze, iż orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżącego zawierało symbole [...] oraz [...]
i wskazywało, że wymaga on korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, a przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, wskazuje także na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także, na konieczność sprawowania długotrwałej opieki i udzielania pomocy w tym również w pełnieniu ról społecznych; stwierdzona niezdolność do samodzielnej egzystencji uniemożliwia zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.
Konkludując, Sąd I instancji stwierdził, że brak właściwego pouczenia
o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a na dalszym etapie postępowania brak realizacji zasad informowania i wyjaśniania przez organy, w konkretnie analizowanym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, należało uznać za wystarczające podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, co skutkować będzie obowiązkiem Kolegium rozpoznania odwołania.
W związku z tym, Sąd Wojewódzki uznał, że zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania wydane zostało
z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 134 k.p.a. art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") – stanowiło podstawę do jego uchylenia.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu - w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w z w. z art. 134 k.p.a. - poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 26 stycznia 2023 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy w odwołanie skarżącego od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 17 października 2022 r., nr [...], wniesione zostało z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia, a termin nie został przywrócony w trybie art. 58 k.p.a. z uwagi na niespełnienie przez skarżącego przesłanek przywrócenia tego terminu,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. - poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 26 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie nie spełnione pozostały ustawowe przesłanki przywrócenia terminu z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w postaci złożenia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu wraz z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin, w nieprzekraczalnym terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że skarżący nie został prawidłowo pouczony o terminie i trybie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy zawarte w decyzji organu I instancji z dnia
17 października 2022 r. pouczenie było prawidłowe i w pełni odpowiadało wymogom z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. oraz nie musiało zawierać pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, albowiem byłoby to oczywiście bezcelowe z uwagi na stan sprawy,
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 112 k.p.a. - poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący nie został błędnie pouczony co do prawa, trybu i ustawowego terminu,
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 9 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że na organie odwoławczym w toku postępowania administracyjnego - w sytuacji, gdy organ ten ustali, że wniesione w sprawie odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu - ciąży obowiązek z urzędu uprzedniego zawiadomienia o tej okoliczności strony i poinformowania jej o możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie, podczas gdy tryb postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu oraz inicjatywa wszczęcia takiego postępowania zostały w sposób jednoznaczny uregulowane w art. 58 § 1 i 2 k.p.a.
W oparciu o powyższe zarzuty Kolegium wnosiło o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego udzielonego przez adwokata według norm przepisanych.
Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, iż zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 1634 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Skargę kasacyjną należało uznać za skuteczną, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były trafne.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 26 stycznia 2023 r. stwierdzające uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 17 października 2022 r. o odmowie przyznania D. P. dodatku węglowego. Podstawę prawną tego postanowienia stanowił zaś przepis art. 134 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.). Stosownie natomiast do treści art. 134 k.p.a., organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest ostateczne. Zgodnie zaś z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Ponadto, w myśl art. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z
4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, Lex nr 1497908). Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. G. Łaszczyca, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 9, Lex 2010 r.).
W świetle powyższego, wskazać należy, że organ orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. obowiązany jest ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania. W niniejszej sprawie obie te przesłanki - jak wynika
z akt sprawy - zostały ustalone przez organ odwoławczy i – co istotne - nie były one
w ogóle kwestionowane ani przez skarżącego ani przez Sąd I instancji, a zatem zarówno skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji w trybie art. 42 § 1 k.p.a., jak też sama data wniesienia odwołania pozostają w sprawie bezsporne. Jedynie zaś wykazanie uchybień w tym zakresie mogłoby ewentualnie prowadzić do konkluzji, że stwierdzenie uchybienia terminu było nieprawidłowe.
Przypomnieć zatem w tym miejscu trzeba, że z ustaleń faktycznych Kolegium wynikało, iż decyzja organu I instancji z dnia 17 października 2022 r., zawierająca pouczenie
o przysługującym od niej środku odwoławczym i jego ustawowym terminie, została skutecznie doręczona D. P. w dniu 20 października 2022 r. W związku z tym organ odwoławczy zasadnie przyjął, że ustawowy 14-dniowy termin do jej zaskarżenia upływał z końcem dnia 3 listopada 2022 r. W konsekwencji prawidłowo również stwierdził, że nadanie przesyłki, zawierającej odwołanie w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. w dniu 4 listopada 2022 r., stanowiło czynność dokonaną po upływie terminu, co uzasadniało wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Nie można natomiast zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że o niezgodności
z prawem zaskarżonego postanowienia świadczył brak stosownego pouczenia D.P. przez organ I instancji o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z samym odwołaniem. Przede wszystkim kwestie związane z prawidłowością pouczenia strony jako takie pozostają bowiem poza zakresem badania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 134 k.p.a. Już zatem z tej tylko przyczyny stanowisko Sądu w tym zakresie było błędne.
Ponadto zwrócić także należy uwagę na fakt, iż zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., decyzja zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji; 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. Decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 17 października 2022 r. zawierała wszystkie ww. wymagane prawem elementy, w tym prawidłowe pouczenie czy i w jakim trybie służyło od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania (art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a.). Rację ma zatem skarżący kasacyjnie organ, iż brak jest jakiejkolwiek normatywnej podstawy do pouczania przez organ I instancji strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Takiego wymogu nie przewiduje ani cytowany art. 107 § 1 ani żaden inny przepis k.p.a. Z tych też przyczyn niepoinformowanie strony przez organ I instancji w treści pouczenia, o którym mowa w art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. o kwestii dotyczącej przywrócenia terminu nie mogło - wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego - stanowić podstawy do uchylenia wydanego przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Nietrafnie więc Sąd Wojewódzki odwoływał się również do przepisu art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Cytowany przepis mógłby bowiem znaleźć zastosowanie ale dopiero w sytuacji błędnego pouczenia strony przez organ, tj. gdyby organ administracji wskazał stronie niewłaściwy termin na wniesienie odwołania albo wprowadził ją w błąd co do sposobu liczenia tego terminu, co - jak wyżej wskazano - nie miało w tym przypadku miejsca.
Irrelewantna dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia pozostawała także podnoszona przez Sąd I instancji kwestia braku poinformowania strony z urzędu przez organ odwoławczy o okoliczności ustalenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, jak też o możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie. Abstrahując od tego, że powody, z powodu których doszło do uchybienia terminu nie były przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, należy jedynie zauważyć – na co słusznie zwracał uwagę skarżący kasacyjnie – iż tryb postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu oraz inicjatywa wszczęcia takiego postępowania zostały w sposób jednoznaczny uregulowane w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Przywrócenie terminu może więc nastąpić tylko i wyłącznie na wniosek samego zainteresowanego złożony w przewidzianym prawem terminie wraz z dokonaniem czynności, której terminowi uchybiono. W k.p.a. brak jest przepisu, który nakładałby na organ odwoławczy obowiązek niejako uprzedniego poinformowania strony o "stwierdzeniu uchybienia terminu" i zmotywowania jej do wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie. Natomiast poczynienie przez organ odwoławczy takiego ustalenia obliguje go - zgodnie z dyspozycją art. 134 k.p.a. — do wydania ostatecznego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Z tych więc powodów skład orzekający nie podzielił stanowiska zawartego
w zaskarżonym wyroku co do przesłanek uzasadniających uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 26 stycznia 2023 r.
o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, gdyż wobec prawidłowego ustalenia okoliczności dokonania tej czynności po terminie, zaskarżone postanowienie było zgodne z prawem.
Powyższe oznaczało zatem, że zarzuty skargi kasacyjnej oparte na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w z: art. 134 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a., art. 112 k.p.a. i art. 8 i 9 k.p.a. okazały się uzasadnione.
Nie był natomiast trafny zarzut naruszenia (cyt.): "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 26 stycznia 2023 roku, [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie nie spełnione pozostały ustawowe przesłanki przywrócenia terminu z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w postaci złożenia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu wraz z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin, w nieprzekraczalnym terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy." W niniejszym postępowaniu Sąd Wojewódzki nie dokonywał bowiem oceny legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 26 stycznia 2023 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (to było przedmiotem zaskarżenia w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 175/23), a zatem nie stosował art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i nie badał przesłanek warunkujących przywrócenie terminu.
Powyższe – wobec stwierdzonych wyżej uchybień - pozostawało jednak bez wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu Kasacyjnego.
W tym stanie rzeczy, uznając, że istota sprawy została w tym przypadku dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 188 w zw.
z art. 151 i art. 193 p.p.s.a. - uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało oparte na art. 207 § 2 p.p.s.a. –
z uwagi na charakter sprawy.