I OSK 1748/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. WSA uchylił postanowienie SKO stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta odmawiającej przyznania dodatku węglowego. WSA uznał, że brak pouczenia strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz naruszenie zasad zaufania i informowania stanowiło podstawę do uchylenia postanowienia. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za skuteczną. Sąd kasacyjny stwierdził, że SKO prawidłowo ustaliło datę doręczenia decyzji organu I instancji oraz datę wniesienia odwołania, które nastąpiło po upływie ustawowego terminu. NSA podkreślił, że brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie jest podstawą do uchylenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, gdyż takie pouczenie nie jest wymagane przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kasacyjny uznał również, że WSA błędnie odwołał się do art. 112 k.p.a. dotyczącego błędnego pouczenia, gdyż pouczenie w decyzji Wójta było prawidłowe. Ponadto, NSA wskazał, że inicjatywa wszczęcia postępowania o przywrócenie terminu leży po stronie strony, a organ odwoławczy nie ma obowiązku informowania o takiej możliwości. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę, uznając postanowienie SKO za zgodne z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów k.p.a. dotyczących stwierdzania uchybienia terminu do wniesienia odwołania, obowiązku pouczania stron oraz inicjatywy w zakresie przywrócenia terminu.
Dotyczy głównie spraw administracyjnych, gdzie kluczowe jest przestrzeganie terminów procesowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak pouczenia strony przez organ I instancji o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stanowi podstawę do uchylenia postanowienia organu odwoławczego stwierdzającego uchybienie terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak takiego pouczenia nie stanowi podstawy do uchylenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, gdyż przepisy k.p.a. nie nakładają takiego obowiązku na organ I instancji, a inicjatywa w tym zakresie leży po stronie strony.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy k.p.a. nie wymagają od organu I instancji pouczania o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wszczęcie postępowania o przywrócenie terminu następuje na wniosek strony, a organ odwoławczy ma obowiązek wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu, jeśli odwołanie zostało wniesione po terminie.
Czy organ odwoławczy ma obowiązek z urzędu informować stronę o ustaleniu, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu i o możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie ma takiego obowiązku. Po stwierdzeniu uchybienia terminu, organ ten ma obowiązek wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że tryb postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu jest uregulowany w art. 58 k.p.a. i wymaga inicjatywy strony. Organ odwoławczy, po ustaleniu uchybienia terminu, musi wydać postanowienie stwierdzające ten fakt.
Czy postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest zgodne z prawem, jeśli odwołanie zostało wniesione po terminie, a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli odwołanie zostało wniesione po terminie, a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu jest zgodne z prawem.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że ustalenie daty doręczenia decyzji i daty wniesienia odwołania jest kluczowe. Jeśli odwołanie zostało wniesione po terminie, organ odwoławczy ma obowiązek wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu, zgodnie z art. 134 k.p.a.
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest ostateczne.
k.p.a. art. 129 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia wyroku i oddalenia skargi przez NSA.
k.p.a. art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna postanowienia SKO stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 57 § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego.
k.p.a. art. 58
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje zasady przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, w tym wymogi dotyczące wniosku i uprawdopodobnienia braku winy.
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa elementy, które powinna zawierać decyzja administracyjna, w tym pouczenie o środkach prawnych.
k.p.a. art. 112
Kodeks postępowania administracyjnego
Stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.
u.d.w. art. 3 § 3
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym
Podstawa prawna decyzji Wójta odmawiającej przyznania dodatku węglowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
SKO prawidłowo stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ odwołanie zostało nadane po terminie. • Brak pouczenia o możliwości przywrócenia terminu nie jest podstawą do uchylenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. • Organ I instancji nie miał obowiązku pouczania o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. • Inicjatywa w zakresie przywrócenia terminu leży po stronie strony.
Odrzucone argumenty
WSA uznał, że brak pouczenia o możliwości przywrócenia terminu naruszył zasady postępowania i konstytucyjne prawo do zaskarżenia. • WSA uznał, że organ I instancji nieprawidłowo pouczył stronę o terminie i trybie wniesienia odwołania. • WSA odwołał się do zasady zaufania obywatela do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz prawa do zaskarżenia (art. 78 Konstytucji RP).
Godne uwagi sformułowania
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania • uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. • brak jest jakiejkolwiek normatywnej podstawy do pouczania przez organ I instancji strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Dybowski
sędzia
Arkadiusz Blewązka
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących stwierdzania uchybienia terminu do wniesienia odwołania, obowiązku pouczania stron oraz inicjatywy w zakresie przywrócenia terminu."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw administracyjnych, gdzie kluczowe jest przestrzeganie terminów procesowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne przestrzeganie terminów w postępowaniu administracyjnym i jakie mogą być konsekwencje ich niedotrzymania, nawet w przypadku problemów zdrowotnych strony. Pokazuje też rolę NSA w korygowaniu błędnych interpretacji sądów niższej instancji.
“Czy problemy zdrowotne usprawiedliwiają spóźnione odwołanie? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.