I OSK 1655/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra z 1949 r. o przejęciu nieruchomości. Minister, powołując się na art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA (który wszedł w życie 16 września 2021 r.), umorzył postępowanie, uznając, że zostało ono wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia zarządzenia (16 maja 1949 r.) i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji. WSA w Warszawie uznał to rozstrzygnięcie za prawidłowe. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej do postępowania wszczętego przed jej wejściem w życie (naruszenie zasady 'lex retro non agit') oraz niedostrzeżenie, że zarządzenie nie zostało doręczone wszystkim uczestnikom. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga została oparta wyłącznie na obrazie prawa materialnego (art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej), a zarzuty procesowe nie zostały sformułowane. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 ust. 2, NSA przywołał orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na konstytucyjną wartość stabilności stosunków prawnych i pewności prawa, które uzasadniają ograniczenia czasowe w dochodzeniu praw. Sąd uznał, że wprowadzenie 30-letniego terminu było zgodne z Konstytucją i miało na celu zapewnienie stabilizacji stanów prawnych. Podkreślono, że prawo do zaskarżania nie jest samoistnym prawem konstytucyjnym, a ustawodawca ma swobodę w jego ograniczaniu. NSA odrzucił argument o zaskoczeniu przepisem, wskazując na wyrok TK z 2015 r. dotyczący podobnej problematyki i potrzebę dostosowania prawa do orzeczeń TK. Sąd stwierdził, że zarzut naruszenia zasady 'lex retro non agit' nie był trafny, a stabilność stosunków prawnych jest wartością konstytucyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady 'lex retro non agit' w kontekście przepisów wprowadzających terminy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieruchomości i historycznych decyzji administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej nowelizacji KPA i jej zastosowania do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie. Kontekst historycznych decyzji administracyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zastosowanie przepisu wprowadzającego 30-letni termin do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, który wszedł w życie po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, narusza zasadę 'lex retro non agit'?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie przepisu wprowadzającego 30-letni termin do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, który wszedł w życie po wszczęciu postępowania, nie narusza zasady 'lex retro non agit', ponieważ stabilność stosunków prawnych i pewność prawa są wartościami konstytucyjnymi, które mogą uzasadniać ograniczenia czasowe w dochodzeniu praw.
Uzasadnienie
NSA uznał, że stabilność stosunków prawnych i pewność prawa są wartościami konstytucyjnymi, które mogą uzasadniać ograniczenia czasowe w dochodzeniu praw, nawet jeśli przepis wprowadzający takie ograniczenie wszedł w życie po wszczęciu postępowania. Sąd powołał się na orzecznictwo TK, które podkreśla znaczenie stabilności prawnej i dopuszcza ograniczenia w dochodzeniu praw po upływie znacznego czasu.
Czy zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1949 r. zostało doręczone wszystkim uczestnikom postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie zostało to rozstrzygnięte, ponieważ skarżąca kasacyjnie nie sformułowała prawidłowo zarzutów procesowych dotyczących tej kwestii.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że skarżąca kasacyjnie nie sformułowała prawidłowo zarzutów procesowych dotyczących doręczenia zarządzenia, w związku z czym ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji w tym zakresie były dla NSA wiążące.
Przepisy (16)
Główne
u.zm.k.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten wprowadza obowiązek umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętego po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończonego przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pkt 2 in fine
u.g.n.r.s.p. art. 63 § ust. 2
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Wyłącza możliwość wzruszenia decyzji administracyjnej w nadzwyczajnym postępowaniu.
u.s.z.u.s.p.d.r. art. 39a
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa
Wyłącza możliwość wzruszenia decyzji administracyjnej w nadzwyczajnym postępowaniu.
u.o.k.k. art. 82 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów
Wyłącza środki prawne wzruszenia decyzji Prezesa UOKiK przewidziane w KPA.
u.z.m.u.z.z.i.o.s. art. 7
Ustawa z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego
u.o.a.n. art. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
Możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej.
dekret warszawski
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy
dekret o reformie rolnej art. 1 § pkt 4
Dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa
dekret o reformie rolnej art. 3
Dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa
dekret o reformie rolnej art. 5
Dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA do postępowania wszczętego przed wejściem w życie tego przepisu narusza zasadę 'lex retro non agit'. • Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1949 r. nie zostało doręczone wszystkim uczestnikom postępowania.
Godne uwagi sformułowania
stabilność stosunków prawnych • pewność prawa • zasada zaufania obywatela do państwa • ograniczenie czasowe w dochodzeniu praw • nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie stanowi zasady konstytucyjnej
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Arkadiusz Blewązka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady 'lex retro non agit' w kontekście przepisów wprowadzających terminy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieruchomości i historycznych decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej nowelizacji KPA i jej zastosowania do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie. Kontekst historycznych decyzji administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady prawnej 'lex retro non agit' i jej ograniczeń w kontekście stabilności prawa i pewności obrotu prawnego, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.
“Czy prawo zawsze działa wstecz? NSA o stabilności decyzji administracyjnych po latach.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.