Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I OSK 1643/21

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I OSK 1643/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Gl 208/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-05-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 268a i art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. [...] w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 208/21 w sprawie ze skargi S. [...] w S. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 14 grudnia 2020 r. nr NWXIV.7581.6.35.2020 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z 20 października 2020 r. nr BGN-I.6821.3.2018; 3. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz Spółki [...] w S. kwotę 677 (sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Y. wyrokiem z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt II SA/[...] 208/20, oddalił skargę S. [...] w S. (dalej skarżąca lub skarżąca kasacyjnie) na postanowienie Wojewody X. z dnia 14 grudnia 2020 r. nr NWXIV.7581.6. 35.2020 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Starosta B. (dalej Starosta) decyzją z dnia 8 czerwca 2018 r. nr BGN-I. 6821.3.2018 (dalej decyzja z 8 czerwca 2018 r.), po rozpoznaniu wniosku T. [...] w K. (dalej uczestnik postępowania), na podstawie art. 104, art. 49, art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej kpa) oraz art. 126 ust. 8 w zw. z art. 126 ust. 5, 1 i 10, art. 118a ust. 2, art. 124a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990, dalej ugn), potwierdził zaistnienie przesłanek zajęcia w dniu 29 maja 2018 r. nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, usytuowanej w jednostce ewidencyjnej S., obręb S., oznaczonej nr działek [...] i [...], w części stanowiącej obszar niezbędny do usunięcia drzew uniemożliwiających pracę linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], w przęśle [...] na działce nr [...] oraz w części umożliwiającej dojazd do tego obszaru, w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody wynikłej z nagłej potrzeby. Decyzję doręczono uczestnikowi postępowania; podlegała publicznemu ogłoszeniu w Biuletynie Informacji Publicznej i została wywieszona w budynkach Starosty.
Na skutek złożonych pism przez S. [...] w S. z: 10 sierpnia 2018 r., 18 września 2018 r. i 3 grudnia 2018 r., Starosta postanowieniem z dnia 18 stycznia 2019 r. nr BGN-I.6821.3.2018 (dalej postanowienie z 18 stycznia 2019 r.), odmówił wznowienia powyższego postępowania. Wojewoda X. (dalej Wojewoda) postanowieniem z dnia 11 marca 2019 r. nr NWZIV.7581.9.3.20198 (dalej postanowienie z 11 marca 2019 r.), uchylił postanowienie z 18 stycznia 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na nieustalenie jednoznacznego żądania skarżącej. Stanowisko to podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Y., który wyrokiem z dnia 24 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/[...] 297/19 (dalej wyrok II SA/[...] 297/19), oddalił sprzeciw skarżącej na postanowienie z 11 marca 2019 r. Starosta pismem z 3 sierpnia 2019 r. wezwał skarżącą do jednoznacznego wskazania treści żądania, tj. czy skarżąca wnosi o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 8 czerwca 2018 r., a jeżeli tak, to do wykazania, że zachowany został termin do złożenia takiego wniosku. Nadto wezwał skarżącą do przedłożenia wszelkich dokumentów, które w jej ocenie potwierdzają, że ma interes prawny do uczestniczenia w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony, numeru księgi wieczystej lub zbioru dokumentów albo innego dokumentu, na podstawie skarżącej przysługiwałby tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości.
Skarżąca pismem z 11 sierpnia 2020 r. podtrzymała w całości wniosek o wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 8 czerwca 2018 r., wnosząc o zapewnienie jej udziału w tym postępowaniu. Podniosła, że informacja o wydaniu decyzji z 8 czerwca 2018 r. po raz pierwszy pojawiła się w korespondencji między skarżącą a organami, doręczonej skarżącej dnia 23 stycznia 2019 r.
Starosta postanowieniem z dnia 20 października 2020 r. nr BGN-I.6821.3.2018 (dalej postanowienie z 20 października 2020 r.), na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 268a kpa odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 8 czerwca 2018 r. W uzasadnieniu wskazał, że mimo wezwań skarżąca nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego tytuł własności do nieruchomości położonej w S., oznaczonej działkami nr [...] i [...], która to nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej. Starosta stwierdził, że działki nr [...] i [...] mają nieuregulowany stan prawny, a skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją.
Skarżąca zażaleniem z 27 października 2020 r. wniosła o uchylenie postanowienia z 20 października 2020 r. w całości.
Wojewoda X. postanowieniem z dnia 14 grudnia 2020 r. nr NWXIV.7581.6. 35.2020 (dalej postanowienie z 14 grudnia 2020 r.), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa i art. 9a ugn, utrzymał w mocy postanowienie z 20 października 2020 r. Wskazał, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego obliguje organ do zbadania czterech okoliczności - czy: dotyczy decyzji ostatecznej; wniosek pochodzi od strony postępowania; jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia enumeratywnie wyliczonych w art. 145 § 1 kpa; żądanie wniesiono z zachowaniem przewidzianego prawem terminu.
Sporne było istnienie interesu prawnego skarżącej do wzięcia przez nią udziału w postępowaniu. W ocenie Wojewody skarżąca nie wykazała interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa.
Pismem z 5 stycznia 2021 r. skarżąca złożyła skargę, zarzucając postanowieniu z 14 grudnia 2020 r. naruszenie:
1. art. 28 kpa w zw. z art. 14 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 703, dalej uzwg) przez wadliwe ustalenie, że skarżąca nie jest stroną postępowania w sprawie dotyczącej nieruchomości wpisanych w ewidencji gruntów jako wspólnota gruntowa;
2. art. 76 § 1 kpa przez nieuprawnione zakwestionowanie mocy prawnej wpisów w ewidencji gruntów jako dokumentów urzędowych;
3. niedostrzeżenie bezpodstawnego zakwestionowania przez organ I instancji jego własnych zapisów w ewidencji gruntów, wedle których skarżąca wpisana jest pod tytułem właściciela działek nr geod. [...], [...];
4. wadliwe ustalenie, że przedmiotowa nieruchomość nie ma uregulowanego stanu prawnego;
5. zignorowanie przez organ znaczenia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt "V CSK 309/17" [winno być "V CSK 309/16" - uw. NSA] (dalej postanowienie V CSK 309/16), wydanego z udziałem skarżącej zawierającej stwierdzenie: "wypis z ewidencji gruntów stwierdzający, że spółka sprawująca zarząd nad wspólnotą gruntową jest właścicielem działki wchodzącej w skład wspólnoty (art. 1 ust. 1 uzwg) jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania zgodności jego treści ze stanem rzeczywistym, stanowiącym, wobec braku księgi wieczystej, dowód prawa skarżącej do rozporządzenia tą nieruchomością;
6. przyjęcie wadliwej interpretacji nowelizacji uzwg (art. 11) w części dotyczącej uchylenia zakazu prowadzenia ksiąg wieczystych dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową w rozumieniu art. 1 uzwg, przez przyjęcie, że działka gruntu wpisana do ewidencji gruntów przez właściwy organ jako wspólnota gruntowa, przestała być wspólnotą gruntową z dniem wejścia w życie nowelizacji;
7. niedostrzeżenie wykładni wpisu ewidencji gruntów dokonanej przez Sąd Najwyższy w postanowieniu V CSK 309/16, wskazującej, że zapis stwierdzający, że spółka sprawująca zarząd nad wspólnotą gruntową jest właścicielem działki wchodzącej w skład tej wspólnoty oznacza w istocie dowód prawa spółki do rozporządzania tą nieruchomością (jak właściciel). Skarżąca nie jest właścicielem nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową, czego nie dostrzegł, jest natomiast zgodnie z przepisami uzwg, jedynym podmiotem uprawnionym do rozporządzenia nieruchomościami, jednocześnie członków spółki (stanowisko "Naczelnego" [winno być "Wojewódzkiego" - uw. NSA] Sądu Administracyjnego w wyroku z 5.6.2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1242/16: "Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do zagospodarowania gruntów wchodzących w skład wspólnoty, dlatego też skarżąca ma osobowość prawną - art. 15 ust. 1 uzwg) i może reprezentować interesy udziałowców na zewnątrz;
8. zignorowanie przez organ własnego stanowiska wypowiedzianego w sprawie remontu sieci elektroenergetycznej znajdującej się na gruntach stanowiących wspólnotę gruntową, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Y. w wyroku z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/[...] 758/14 (dalej wyrok II SA/[...] 758/14), podzielił stanowisko organu i uznał skarżącą za stronę postępowania w sprawie z wniosku [...] o udzielenie zezwolenia na wejście na teren nieruchomości stanowiącej, zgodnie z zapisem w ewidencji gruntów-wspólnotę gruntową w S.;
9. zignorowanie przez organ własnego stanowiska wypowiedzianego w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za grunty stanowiące wspólnotę gruntową w S. wywłaszczonego przez gminę S. pod drogę lokalną (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Y. z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/[...] 721/15 - dalej wyrok II SA/[...] 721/15).
Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; lub uchylenie postanowienia i rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem; zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podała, że Wojewoda nie dostrzegł tego, że Starosta badał interes prawny w udziale [...] w S., a nie S. [...] w S. Skarżąca od ponad 60 lat płaci podatek od nieruchomości za przedmiotowe działki jako właściciel. Zdaniem skarżącej prawo własności można dowodzić nie tylko odpisem z księgi wieczystej, lecz także innymi dokumentami. Organy z urzędu mają wiedzę o wpisach w ewidencji gruntów. Działaniem bezprzedmiotowym w ocenie skarżącej, jest wzywanie jej do wykazania prawa własności gruntów, gdyż wspólnota gruntowa nie może być właścicielem wspólnoty gruntowej, czyli samej siebie (k. 2-6 akt sądowych).
Wojewoda pismem z 10 lutego 2021 r. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (k. 9-v akt sądowych).
Pismem z 1 marca 2021 r. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze (k. 27-28 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Y. wyrokiem II SA/[...] 208/20 na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.
Sąd I instancji wskazał, że niezmiernie istotną kwestią było ustalenie interesu prawnego skarżącej do wzięcia udziału w postępowaniu wszczętym jej wnioskiem. W ocenie Wojewody skarżąca nie wykazała takiego interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 kpa, co uniemożliwia możliwość weryfikacji wspomnianej decyzji w trybie nadzwyczajnym. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną na wniosek strony postępowania, w rozumieniu art. 28 kpa, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną enumeratywnie w przepisach prawa procesowego lub ustawach szczególnych (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 242).
Podstawowym obowiązkiem organu administracji konkretyzującego normę materialnoprawną jest działanie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. W zaskarżonym postanowieniu Wojewoda bezsprzecznie wykazał, że skarżąca nie wykazała tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Nie przedstawiła odpowiedniego dokumentu (w tym wypisu z księgi wieczystej) wskazującego, że jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Powołała się jedynie na wpis do ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 1963 r. nr 28 poz. 169 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową nie prowadziło się ksiąg wieczystych. Zaistniał wówczas spór w doktrynie, czy sama ewidencja może stanowić podstawę wykazania prawa własności wspólnoty gruntowej. Wojewoda trafnie uznał, że usunięcie tego przepisu z obrotu prawnego spowodowało, że podnoszone wątpliwości stały się bezprzedmiotowe. De lege lata, w ocenie składu orzekającego, wpisem do ewidencji gruntów i budynków nie można wykazać prawa do nieruchomości również w przypadku wspólnot gruntowych. Podniesiona w skardze argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Bezprzedmiotowe jest w tym zakresie odwoływanie się przez skarżącą do postanowienia Sądu Najwyższego z 23 lutego 2017 r. sygn. V CSK 309/16, bowiem dotyczy ono założenia i dokonania wpisu do księgi wieczystej. Jeśli skarżąca będzie takim wpisem dysponować nic nie będzie stało na przeszkodzie, by wylegitymować się tytułem prawnym. Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia (k. 57, 58-60v akt sądowych).
Skargę kasacyjną wniosła S. [...] w S., reprezentowana przez r. pr. A.Z., zaskarżając wyrok II SA/[...] 208/20 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: I. prawa materialnego:
1. art. 5 ust. 1 i 2, art. 6, art. 6a, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 2, art. 30a ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 1963 r. nr 28 poz. 169 ze zm." [winno być "2016 r. poz. 703" - uw. NSA, tempus regit actum, dalej uzwg) przez przeoczenie, że w ustawie nie występuje pojęcie własności lub współwłasności w rozumieniu kodeksu cywilnego. Nie można z uwzg wiązać pojęcia "użytkowania wieczystego". Nieuwzględnienie tej okoliczności w ocenie skarżącej doprowadziło Sąd I instancji do uznania za prawidłowe następującego stanowiska Wojewody: "W zaskarżonym postanowieniu organ bezsprzecznie wykazał, że skarżąca nie wykazała tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Nie przedstawiła odpowiedniego dokumentu (w tym wypisu z księgi wieczystej) wskazującego, iż jest jej właścicielem lub użytkownikiem wieczystym.". Pojęcie współwłasności pojawia się dopiero po przekształceniu wspólnoty gruntowej w trybie ar. 30a ust. 3 uzwg;
2. art. 8 ust. 1 i 2 uzwg (przed nowelizacją z 10 lipca 2015 r.) przez niedostrzeżenie, że decyzje deklaratoryjne wskazane w wymienionych przepisach wydawane są z urzędu i zostały wydane dla skarżącej Spółki. Sąd I instancji przeoczył, że organ właściwy w sprawie ustalił, które nieruchomości stanowią z mocy prawa wspólnotę gruntową w S.; Sąd I instancji przeoczył, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 marca 2019 r. I OSK 1667/17, wydanym od rządami znowelizowanej uzwg ustalił, że wystarczającym dowodem rozporządzania przez spółkę gruntami wspólnoty jest wypis z ewidencji gruntów. Potwierdził nadto, że spółka jest jedynym podmiotem uprawnionym do rozporządzania wspólnotą gruntową jak właściciel;
3. art. 11 uzwg przez wadliwą interpretację jego uchylenia przez ustawodawcę, polegającą na przyjęciu, że z datą jego uchylenia wystąpił obowiązek niezwłocznego założenia księgi wieczystej, tymczasem przedmiotowe uchylenie nie skutkuje ustanowieniem takiego obowiązku a nadto, w żadnej części nie zmieniło dotychczasowego szczególnego znaczenia ewidencji gruntów dla ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową;
4. art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 1, rozdz. III, art. 26 uzwg przez ich przeoczenie, w wyniku czego Sąd I instancji nie dostrzegł, że skarżąca powołana w trybie art. 14, o której mowa w art. 15 tej ustawy jest jedynym podmiotem uprawnionym do występowania we wszelkich postępowaniach dotyczących gruntów stanowiących wspólnotę gruntową, aż do prawa zbywania działek gruntu stanowiących wspólnotę gruntową;
5. art. 18 ust. 1 i 2 uzwg w zw. z art. 20 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm., dalej pgk) przez przeoczenie, że organ ustalający z urzędu nieruchomości w trybie art. 8 uzwg stanowiące wspólnotę gruntową, jednocześnie z urzędu dokonuje wpisu tych nieruchomości do ewidencji gruntów a regulacje zawarte w uzwg stanowią lex specialis w odniesieniu do prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zatem nieruchomości wpisane do ewidencji gruntów jako wspólnota gruntowa są tymi samymi nieruchomościami, które zostały ustalone w postępowaniu administracyjnym jako wspólnota gruntowa;
6. § 17 p.10 "grupa 10 - wspólnoty gruntowe" rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 19 marca 2001 r. ze zm. przez dowolne przyjęcie, że sporne działki gruntu wpisane do ewidencji gruntów jako wspólnota gruntowa, mają nieuregulowany stan prawny;
7. § 24 ust. 2 pkt 6 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. z 1969 r. nr 11 poz. 98) nakazującego organowi ewidencyjnemu wpisać dla wspólnoty gruntowej "pod tytułem właściciela" nazwę spółki i skład zarządu oraz wykaz osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie na podstawie decyzji właściwego do spraw rolnych i leśnych organu prezydium powiatowej rady narodowej, przez zupełne pominięcie tej regulacji w związku z treścią wpisów w ewidencji gruntów;
8. art. 28 kpa w zw. z art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1 uzwg przez wadliwą wykładnię tego przepisu skutkującą niedostrzeżeniem, że nieuprawnione naruszenie prawa własności do nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową, przysługującego uprawnionym do udziału w tej wspólnocie, nie tylko uprawnia ale wręcz nakazuje spółce jego ochronę. Występuje zatem w sposób bezsporny przesłanka interesu prawnego uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej i obowiązku ochrony ich szczególnej współwłasności realizowanego wyłącznie przez spółkę dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej, do której powołania są zobowiązani przez ustawę; 9. przepisów uzwg przez przeoczenie, że regulacja ta ma charakter szczególny w stosunku do innych ustaw, w tym do kodeksu cywilnego;
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez zrelacjonowanie zarzutów skarg i jednocześnie ich nierozważenie;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 76 § 1 kpa przez przeoczenie, że zapis (wypis) w ewidencji gruntów jest "Dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowiącym dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.";
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i prawnego a w konsekwencji przyjęcie, że spółka dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej może być właścicielem lub użytkownikiem wieczystym gruntów stanowiących wspólnotę gruntową, gdy tymczasem zgodnie z [prze]pisami ustawy i utrwalonym orzecznictwem spółka ma wyłączne prawo do rozporządzania nieruchomościami stanowiącymi wspólnotę gruntową, działając w tym zakresie w imieniu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej (szczególny rodzaj współwłasności). Sąd, w wcześniej organy administracji publicznej, wystąpiły do Spółki z żądaniem wykazania, że spółka jest właścicielem lub użytkownikiem [wieczystym] nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową, tj. z żądaniem niemożliwym do spełnienia w świetle obowiązującego prawa. Sąd przeoczył, że w rzeczypospolitej Polskiej nie istnieje spółka dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej dysponująca prawem własności lub prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową, Nie jest to możliwe w świetle przepisów ustawy. W obecnym stanie prawnym spółki tego rodzaju wykazują swe prawo do rozporządzania wspólnotą gruntową wpisem do ewidencji gruntów. Sąd przeoczył, że skarżący wyjaśnił, powołując się na wykładnię dokonaną przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 23 lutego 2017 r. sygn. V CSK 309/16, że wpis w ewidencji Spółki jako właściciela oznacza wyłącznie prawo rozporządzania tą nieruchomością jak właściciel. W ocenie skarżącego Sąd nie dość wnikliwe zapoznał się z przytoczonym stanowiskiem Sądu Najwyższego i innymi orzeczeniami. Zdaniem skarżącego świadczy o tym konkluzja Sądu I instancji, określająca przedmiot rozstrzygnięcia w przytoczonym postanowieniu Sądu Najwyższego: "dotyczy ono założenia i dokonania wpisu do księgi wieczystej". Sąd I instancji nie zauważył, że chodziło o wpis do księgi wieczystej działki stanowiącej wspólnotę gruntową, zbytej przez Skarżącą na rzecz spółki prawa handlowego wyłącznie w oparciu o zapis w rejestrze gruntów. W efekcie doszło do sytuacji trudnej do pogodzenia z zasadą praworządności, bowiem sądy powszechne jednolicie uznają Spółkę za stronę (powoda, pozwanego, wnioskodawcę, uczestnika) postępowań dotyczących nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową, podobnie jak sądy administracyjne, z jednym wyjątkiem. Sędziowie Sądu I instancji, orzekający w niniejszej sprawie wielokrotnie uznawali Skarżącą spółkę za stronę postępowań administracyjnych czy sądowoadministracyjnych dotyczących nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową wyłącznie w oparciu o zapisy w rejestrze gruntów (np. w sprawach II SA/[...] 832/20; II SA/[...] 1073/19 i innych);
4. art. 151 ppsa przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała naruszenie przez organ przepisów prawa wyżej wymienionych.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Y.; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego [zwrotu] kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym [zwrotu] kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztem sporządzenia skargi kasacyjnej i kosztów postępowania przed Sądem I instancji; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (k. 71-76 akt sądowych).
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Na rozprawie, mimo prawidłowego zawiadomienia, nikt się nie stawił (k. 96-103 akt sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1).
W sprawie nie zachodzą przesłanki skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 ppsa, zatem należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skarg kasacyjnych.
W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa. W ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 1 ppsa zgłoszono zarzuty naruszenia wielu wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. 2016 r. poz. 703 - tempus regit actum - uw. NSA, dalej uzwg lub ustawa z 1963 r.), dla wykazania wadliwej ich wykładni i błędnego przyjęcia, że skarżąca nie wykazała tytułu prawnego do nieruchomości i wobec tego nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.
Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej warto poczynić kilka uwag natury ogólnej, a po części historycznej. Na terenie b. zaboru austriackiego ( na którym obecnie położone są przedmiotowe działki) grunty pouwłaszczeniowe i wspólnoty powstałe wskutek zniesienia służebności, jako grunty wspólne nie były - jak w Królestwie Kongresowym - związane z własnością gospodarstw pouwłaszczeniowych. Z czasem z majątku tego wyodrębniły się trzy grupy: 1. tzw. dobro gminne (w Galicji podstawową jednostką samorządową była tzw. gmina jednowioskowa), przeznaczone do użytku każdego członka gminy i stanowiące własność gminy; 2. majątek gminy - który nie był użytkowany przez ludność, jako dobro gminne, lecz przeznaczony na pokrycie wydatków gminy i stanowiący również jej majątek; 3. wspólnoty gruntowe, stanowiące współwłasność posiadaczy gospodarstw, powstałe jako wynagrodzenie za zniesione służebności, traktowane jako przynależności indywidualnych gospodarstw. Instytucja wspólnot gruntowych, będąca reliktem uwłaszczenia włościan, przetrwała do dziś w postaci szczególnego rodzaju współwłasności rządzącej się własnymi prawami, uregulowanymi w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (szerzej: J. Paliwoda, Przebudowa ustroju rolnego, Wydawnictwo Prawnicze 1964, s. 243-246; S. Breyer, Przeniesienie własności nieruchomości, Wydawnictwo Prawnicze 1975, s. 396-401; J. Arczyński, Obrót wspólnotami gruntowymi, NP 1965/9, s.1009; Prawo obrotu nieruchomościami pod. red. St. Rudnickiego, 4 wyd., C. H. Beck, Warszawa 2001, s. 275 i n.).
Pierwszym aktem normatywnym odnoszącym się do wspólnot gruntowych była ustawa z dnia 4 maja 1938 r. o uporządkowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 33, poz. 290, dalej ustawa z 1938 r.). Ustawa ta dotyczyła na terenie b. zaboru rosyjskiego wspólnot stanowiących przynależność gospodarstw pouwłaszczeniowych, a na terenie b. zaboru austriackiego także tej części majątku, który stanowił dobro gminne przeznaczone do użytku każdego członka gminy i stanowiące własność gminy (od 1933 r. - gromady). W art. 1 ustawy z 1938 r. wyraźnie stwierdzono, że jej przepisom podlegają (między innymi) nieruchomości otrzymane na wspólną własność tytułem wynagrodzenia za zniesione służebności lub w wyniku podziału gruntów wspólnych [...] pomiędzy poszczególne gromady, a także nieruchomości uzyskane na wspólną własność przez właścicieli rozparcelowanych gruntów dworskich w wyniku podziału wspólnych gruntów wsi i dworu. Ustawa ta regulowała zasady i tryb postępowania o podział wspólnot oraz zarząd gruntów wspólnych. Została ona uchylona przez art. 34 ust.2 ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. nr 28 poz.169).
Ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z 1963 r. w art.1 wymieniała podlegające jej regulacji nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne. Ustawa ta była kilka razy zmieniana. W sprawie wskazane jest przypomnienie jej treści sprzed wejścia w życie nowelizacji ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1276, dalej nowelizacja z 2015 r.), a która nastąpiła z dniem 1 stycznia 2016 r. W myśl powołanej ustawy, w brzmieniu sprzed nowelizacji, uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwo rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty (art. 6 ust. 1). Wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie ustalał i ustala w drodze decyzji właściwy organ administracji publicznej (art. 8 ust. 2). Początkowo był to właściwy do spraw rolnych i leśnych organ prezydium powiatowej rady narodowej, zaś od dnia 1 stycznia 1999 r., starosta. Zgodnie z art. 8 ust. 5 i 35 ustawy w brzmieniu pierwotnym, ustalenie wykazów, o których mowa w art. 8 ust. 2, powinno być dokonane w terminie jednego roku od dnia wejścia w życie ustawy, którym był dzień 5 lipca 1963 r. Termin ten miał charakter instrukcyjny. Uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej powinni utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty (art. 14 ust. 1; por. także art. 25). Spółka ta, nazywana spółką do zagospodarowania wspólnoty, jest osobą prawną i działa na podstawie statutu (art. 15 ust. 1), którego wzorzec ustala właściwy minister (art. 15 ust. 2). Członkami spółki są uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej (art. 16 ust. 1). Statut spółki powinien określać m.in. organy spółki, sposób ich powoływania i zakres działania (art. 17 pkt 3). Nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykaz uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów; wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie uprawnionych, jak również zmiany statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki (art. 18 ust. 2). Dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową nie prowadzi się ksiąg wieczystych (art. 11).
W bogatym orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym wspólnot gruntowych przyjęto, że ustalenie, czy nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową, należy do wyłącznej właściwości organów prezydiów rad narodowych wymienionych w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (uchwała SN z 14.4.1966 r. III CO 39/65,OSNC 1966/11/181) i nie podlega sprawdzeniu w postępowaniu sądowym (uchwała SN z 16.2.1968 r. III CZP 78/66, OSNC 1968/10/ 161). Przyjęto również, że z istoty i charakteru wspólnoty gruntowej oraz z przepisów ustawy z 1963 r. wynika, że aczkolwiek wspólnota gruntowa zbliża się do współwłasności, to jednak jest to współwłasność szczególna, rządząca się własnymi przepisami, a w związku z tym stosowanie przepisów o współwłasności w drodze analogii nie może mieć miejsca (orzeczenie SN z 23.8.1968 r. III CZP 73/68, OSNCP 5/69).
Jak trafnie wskazuje skarżący kasacyjnie Sąd Najwyższy na gruncie przepisów ustawy z 1963 r. - sprzed jej nowelizacji z 2015 r. - zajmował jednoznaczne stanowisko, że ustawodawca przyznał ewidencji gruntów szczególną rolę w dokumentowaniu nieruchomości wchodzących w skład wspólnoty gruntowej oraz uprawnienia do udziału we wspólnocie (wyrok SN z 8.12.2011 r. IV CSK 188/11, OSNC-ZD 2013/1/14). Stanowisko to podzielono również w orzecznictwie sądów administracyjnych, przyjmując, że wypisy z ewidencji gruntów mają charakter dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 244 § 1 kpc i korzystają z domniemania zgodności z prawdą zawartego w nich oświadczenia (art. 252 kpc). Skoro na mocy art. 11 ustawy z 1963 r. dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową nie prowadzi się ksiąg wieczystych, a dotychczasowe księgi wieczyste tracą moc i podlegają zamknięciu, to w tej szczególnej sytuacji, wypis z rejestru gruntów stwierdzający, że spółka jest właścicielem działki wchodzącej w skład wspólnoty gruntowej, jest więc dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania zgodności jego treści ze stanem rzeczywistym i w istocie wobec braku księgi wieczystej należy dokument ten uznać za dowód prawa spółki gruntowej do rozporządzania tą nieruchomością (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16.2.2005 r. VI SA/Wa 708/04; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 15.4.2008 r. II SA/Łd 189/08; wyroki NSA z: 10.6.2010 r. I OSK 1086/09; 5.1.2011 r. I OSK 364/10, cbosa). Trafnie zatem zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 76 § 1 kpa i w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa w sposób opisany w uzasadnieniu zarzutu pkt II.1-II.3 petitum skargi kasacyjnej.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma nowelizacja ustawy dokonana z dniem 1 stycznia 2016 r. na mocy ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1276). Na skutek nowelizacji z 2015 r. uchylony został art. 11 w dotychczasowym brzmieniu, zgodnie z którym dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową nie prowadziło się ksiąg wieczystych. Wojewoda i Sąd I instancji przyjęli, że skoro przepis ten obecnie został uchylony i już nie obowiązuje, to usunięcie go spowodowało, że wspólnota gruntowa samym wpisem do ewidencji gruntów nie może wykazać prawa do nieruchomości. Uszło uwadze Sądu I instancji, że w skardze skarżąca Wspólnota powołała się na wydane w sprawie jej dotyczącej postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lutego 2017 r., sygn. V CSK 309/16, (OSNC-ZD 2017, Nr 4, poz. 64; Lex 3547907, w którym Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że wypis z ewidencji gruntów stwierdzający, że spółka sprawująca zarząd nad wspólnotą gruntową jest właścicielem działki wchodzącej w skład tej wspólnoty (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - Dz.U. z 1963 r. nr 28 poz. 169 ze zm.) jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania zgodności jego treści ze stanem rzeczywistym, stanowiącym - wobec braku księgi wieczystej - dowód prawa spółki do rozporządzania tą nieruchomością. Postanowienie V CSK 309/16 aprobuje dotryna (J. Sadomski w: red. T. Szanciło, Kodeks postępowania cywilnwgo. Komentarz, C.H. Beck 2023, T. I, nb 17 do art. 244; B. Kaczmarek-Templin w: red. Ł. Błaszczak, System Postępowania Cywilnego – red. A. Góra-Błaszcykowska, t. 2. Dowody w postępowaniu cywilnym, INP PAN, C.H. Beck 2021, cz. 10.2.6.2, s. 1110 przypis 210).
W postanowieniu z 22 maja 2024 r. I CSK 1277/23 (Lex 3716481), dotyczącym skarżącej Wspólnoty Sąd Najwyższy stwierdził: "Nie sposób podzielić argumentacji, że postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lutego 2017 r. V CSK 309/16, potwierdzające, iż ustawodawca przyznał ewidencji gruntów szczególną rolę w dokumentowaniu stanu prawnego nieruchomości wchodzących z mocy prawa w skład wspólnoty gruntowej oraz uprawnienia do udziału we wspólności straciła na aktualności z dniem 1 stycznia 2016 r. wobec nowelizacji ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 140; dalej - uzwg) ustawą z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1276). Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na konsekwencje tej nowelizacji, gdyż po uchyleniu art. 11 uzwg, w stanie prawnym po 1 stycznia 2016 r., możliwe jest już prowadzenie ksiąg wieczystych dla nieruchomości wchodzących w skład wspólnot gruntowych. Trzeba jednak w tym miejscu zaznaczyć, że zmiana dokonana ustawą nowelizującą nie przyczyniła się do utraty mocy dowodowej wypisu z rejestru gruntów i utraty przez ten wypis charakteru dokumentu urzędowego. Spółka nie utraciła zatem uprawnień do posługiwania się w toku postępowania takim dokumentem z powodu usunięcia przez ustawodawcę przeszkody do zakładania ksiąg wieczystych dla nieruchomości wchodzących w skład wspólnot gruntowych.".
W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (druk sejmowy Sejmu RP VII kadencji nr 3193) podkreślono, że "spośród ponad 5100 istniejących wspólnot gruntowych o łącznej powierzchni około 107 tys. ha prawie 3500 nie ma uregulowanego stanu prawnego, tzn. nie ustalono w drodze decyzji administracyjnej, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie - mimo, że ustawa w art. 8 ust. 5 nakładała na właściwe organy obowiązek dokonania tych czynności w terminie 1 roku od dnia wejścia w życie ustawy - czyli do dnia 5 lipca 1964 r. Z powyższych danych wynika, że większość wspólnot gruntowych nie ma uporządkowanego, zgodnie z przepisami ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, stanu prawnego. Wskazano, że z uwagi na powyższe oraz na to, że w ciągu przeszło 50 lat obowiązywania ustawy miały miejsce w Polsce istotne zmiany ustrojowe, społeczne i gospodarcze, konieczna jest nowelizacja przepisów ustawy i dostosowanie jej, w zakresie projektowanej nowelizacji ustawy, do współczesnych realiów społeczno-gospodarczych i obowiązującego ustawodawstwa, tak aby spowodować uregulowanie stanu prawnego wszystkich nieruchomości stanowiących wspólnoty gruntowe, co do których nie została wydana decyzja ustalająca, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, oraz rozszerzenie możliwości dysponowania nieruchomościami przez członków działających w obrocie prawnym wspólnot przez umożliwienie przekształcenia wspólnoty gruntowej we współwłasność w rozumieniu ustawy - Kodeks cywilny. Ponadto nadmieniono, że projektowana nowelizacja ustawy nie zakłada zniesienia istniejących wspólnot gruntowych, powstałych zgodnie z przepisami ustawy, a więc w których znane są wielkości udziałów wszystkich uprawnionych, a zarządzanie wspólnotą odbywa się w ramach spółki utworzonej przez uprawnionych. Istniejące wspólnoty gruntowe będą mogły funkcjonować nadal w dotychczasowej formie organizacyjnej i gospodarować na dotychczasowych zasadach, jeżeli taka będzie wola samych uprawnionych. Ponadto w ramach oceny skutków regulacji wyjaśniono, że zmiana przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych umożliwi wydanie decyzji administracyjnych ustalających osoby uprawnione do korzystania ze wspólnoty i wielkości przysługujących im udziałów, gdy decyzji takich nie wydano. Powyższe pozwoli na ostateczne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości zaliczonych do wspólnot gruntowych. Przewiduje się, że uregulowanie stanu prawnego może dotyczyć nieruchomości o powierzchni nawet około 50 tys. ha."
Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że nowelizacja 2015 r. miała na celu ułatwienie uregulowania stanu prawnego wspólnot gruntowych przez wydanie decyzji administracyjnych ustalających, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie w sytuacji, gdy wcześniej decyzji takich nie wydano, a zatem stan prawny gruntów stanowiących wspólnotę był nieuregulowany. Zasadniczym założeniem ustawodawcy jest ostateczne uregulowanie stanu prawnego wszystkich nieruchomości stanowiących wspólnoty gruntowe, co do których nie została dotychczas wydana decyzja ustalająca, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową. Gdy wspólnota gruntowa funkcjonuje w obrocie prawnym, ustanowiony został wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, to wszelkie późniejsze zmiany w tym zakresie winny odbywać się przy zastosowaniu art. 18 ust. 2 ustawy, stanowiącego, że nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki.
Sąd I instancji nie dostrzegł, że organ właściwy ustalił, które nieruchomości stanowią z mocy prawa wspólnotę gruntową w S. Z akt wynika, że wydano już decyzję w oparciu o art. 8 ust. 1 i 2 uzwg. Wynika to jednoznacznie z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia 27 września 1995 r. i decyzji Starosty B. z dnia 10 lutego 2014 r. umarzających z urzędu postępowanie prowadzone w trybie art. 8 ust. 1 uzwg z uwagi na fakt uprzedniego wydania decyzji ustalającej wykaz nieruchomości wspólnoty gruntowej i wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie przez właściwy organ administracji, tj. decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. Jak wynika z ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia 27 września 1995 r., decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. podjęta w trybie art. 8 ust. 1 i 2 uzwg nie została odnaleziona a okoliczność jej wydania została stwierdzona w oparciu o inne dowody, w tym zeznania świadków. Takie wnioski i ocena wydanych decyzji wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z 22 maja 2024 r. sygn. I CSK 1277/23, Lex 3716481, w którym stwierdzono, że nadal jest obowiązująca decyzja administracyjna ustalająca, które nieruchomości wchodzą w skład wspólnoty gruntowej, spis działek gruntów w rejestrze gruntów nie uległ zmianie z dniem 1 stycznia 2016 r. Wpis nie utracił aktualności w dniu wydania wypisu z rejestru, a co dowodzi, że jedynie spółka uprawniona jest do rozporządzania wspólnotą gruntową jak właściciel. Analogiczne stanowisko w tej kwestii wynika z uzasadnienia wyroku NSA z 15 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1667/17, cbosa, a dotyczącego skarżącej Wspólnoty.
Nietrafnie Wojewoda, a za nim Sąd I instancji zakwestionował uprawnienia skarżącej Spółki do bycia stroną w niniejszym postępowaniu, a tym samym doszło do naruszenia art. 28 kpa w zw. z art.14 ust.1 i art. 15 ust.1 uzwg.
Zarzuty naruszenia: art. 5 ust. 1 i 2, art. 6, art. 6a, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 2, art. 30a ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. 2016 r. poz. 703); art. 28 kpa w zw. z art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1 uzwg; art. 8 ust. 1 i 2 uzwg (przed nowelizacją z 2015 r.) przez niedostrzeżenie, że decyzje deklaratoryjne wskazane w wymienionych przepisach wydawane są z urzędu i zostały wydane dla skarżącej; art. 11 uzwg; art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 1, art. 26 uzwg; art. 18 ust. 1 i 2 uzwg w zw. z art. 20 ust. 2a pgk; § 17 p.10 "grupa 10 - wspólnoty gruntowe" rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 19 marca 2001 r. ze zm.; § 24 ust. 2 pkt 6 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. z 1969 r. nr 11 poz. 98), z przyczyn wyżej podniesionych okazały się zasadne.
Zarzut naruszeni art. 151 ppsa przez jego błędne zastosowanie, zasługiwał a uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione, na podstawie art.188 ppsa w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c i art. 135 ppsa, uchylił zaskarżony wyrok w całości; zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty B. z 20 października 2020 r. nr BGN-I.6821. 3.2018. O kosztach postępowania sądowego w wysokości 677 zł orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2018 r. poz. 265). Na koszty sądowe składa się: wpis sądowy od skargi (100 zł), opłata kancelaryjna za odpis uzasadnienia wyroku (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), koszty radcowskie za II instancję (360 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa uiszczona przez radcę prawnego (17 zł).