I OSK 1615/21
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że odrzucenie pozwu przez sąd powszechny z powodu błędnego oznaczenia strony pozwanej nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do złożenia kolejnego wniosku o ustalenie nieuzasadnionej aktualizacji opłaty rocznej.
Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie nieuzasadnionej aktualizacji opłaty rocznej. Spółka argumentowała, że odrzucenie jej pierwotnego wniosku przez sąd powszechny z powodu błędnego oznaczenia strony pozwanej (Wójta zamiast Gminy) powinno uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia nowego wniosku. NSA uznał te argumenty za niezasadne, podkreślając, że błąd w oznaczeniu strony pozwanej przez profesjonalnego pełnomocnika nie jest brakiem winy, a prawomocne odrzucenie pozwu wyklucza możliwość ponownego złożenia wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki "P." sp. z o.o. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku. SKO odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona. Spółka zarzuciła WSA naruszenie przepisów, w tym art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 58 § 1 i 2 kpa oraz art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 199 § 1 pkt 3 i art. 365 § 1 kpc. Argumentowała, że odrzucenie jej pierwotnego wniosku przez Sąd Rejonowy z powodu skierowania go przeciwko Wójtowi Gminy zamiast przeciwko Gminie jako właścicielowi nieruchomości, powinno uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia nowego wniosku. NSA uznał te zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że wypowiedzenie opłaty rocznej jest czynnością materialnoprawną właściciela, a wniosek o ustalenie jej nieuzasadnienia powinien być skierowany przeciwko właścicielowi (Gminie), a nie organowi go reprezentującemu. Błędne oznaczenie strony pozwanej przez profesjonalnego pełnomocnika nie stanowi braku winy w uchybieniu terminu. Prawomocne odrzucenie pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 kpc z powodu braku zdolności sądowej podmiotu, przeciwko któremu wniesiono pozew, wyklucza możliwość ponownego złożenia wniosku i przywrócenia terminu. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i SKO.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, odrzucenie pozwu z powodu błędnego oznaczenia strony pozwanej nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia kolejnego wniosku, zwłaszcza gdy błąd wynika z niedostatecznej staranności profesjonalnego pełnomocnika.
Uzasadnienie
NSA uznał, że błąd w oznaczeniu strony pozwanej (Wójta zamiast Gminy) w pierwotnym wniosku, który skutkował odrzuceniem pozwu przez sąd powszechny, nie jest brakiem winy w uchybieniu terminu. Prawomocne odrzucenie pozwu wyklucza możliwość ponownego złożenia wniosku i przywrócenia terminu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.g.n. art. 78 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Użytkownik wieczysty może złożyć wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości, w terminie 30 dni od otrzymania wypowiedzenia, za pośrednictwem właściwego organu.
u.g.n. art. 80 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia, co jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego.
u.g.n. art. 80 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wniesienie sprzeciwu zastępuje pozew. W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc.
k.p.a. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje przesłanki przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym: brak winy, wniesienie prośby w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, dopełnienie czynności.
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuca pozew, jeżeli z mocy prawa jest niedopuszczalne wszczęcie postępowania między tymi samymi stronami o to samo żądanie.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
Pomocnicze
u.g.n. art. 78 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wniosek składa się przeciwko właścicielowi nieruchomości. Ciężar dowodu spoczywa na właściwym organie.
u.g.n. art. 79 § ust. 7
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisy k.p.a. o przywróceniu terminu mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dotyczącym wniosku o ustalenie wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste.
k.p.a. art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy oddalenia skargi.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odrzucenie pozwu z powodu błędnego oznaczenia strony pozwanej nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do złożenia kolejnego wniosku. Prawomocne odrzucenie pozwu wyklucza możliwość ponownego złożenia wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu nie został uprawdopodobniony przez stronę, zwłaszcza przy udziale profesjonalnego pełnomocnika.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 151 ppsa w zw. z art. 58 § 1 i 2 kpa oraz art. 79 ust. 7 ugn. Zarzut naruszenia art. 151 ppsa w zw. z art. 199 § 1 pkt 3 i art. 365 § 1 kpc. Zarzut naruszenia art. 151 ppsa w zw. z art. 58 § 2 kpa a contrario i art. 365 § 1 kpc a contrario.
Godne uwagi sformułowania
Błędne oznaczenie podmiotu, przeciwko któremu kieruje się wniosek, przez wskazanie organu osoby prawnej zamiast tej osoby (właściciela), w konsekwencji wywoła negatywne skutki dla użytkownika wieczystego. Zaniedbanie polegające na błędnym wskazaniu organu (Wójta Gminy K.), zamiast - prawidłowo - właściciela nieruchomości (Gminy K.) w sprzeciwie do sądu powszechnego wyklucza możliwość skutecznego powoływania się na brak winy w dochowaniu terminu do dokonania czynności. Nieznajomość prawa nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu.
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący-sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
członek
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego, znaczenia art. 365 § 1 kpc w postępowaniu administracyjnym, a także przesłanek przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście błędów popełnionych przez profesjonalnych pełnomocników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z aktualizacją opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych, gdzie doszło do błędnego oznaczenia strony w postępowaniu sądowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości i postępowania administracyjnego, a jej rozstrzygnięcie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne związane z błędami stron i ich konsekwencjami.
“Błąd pełnomocnika kosztował spółkę szansę na obniżenie opłaty wieczystej – NSA wyjaśnia, kiedy sądowa pomyłka nie usprawiedliwia przywrócenia terminu.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I OSK 1615/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Miernik Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Niczyporuk Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Gd 788/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-04-27 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art. 58 § 1 i 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2020 poz 65 art. 78 ust. 2 w zw. z art. 80 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] "P." sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 788/20 w sprawie ze skargi [...] "P." sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 sierpnia 2020 r. nr SKO.430.27.2020 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 788/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę [...] "P." Spółki z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w L. (dalej skarżąca, Spółka, skarżąca kasacyjnie) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej Kolegium) z dnia 5 sierpnia 2020 r. nr SKO.430.27.2020 (dalej postanowienie z 5 sierpnia 2020 r.) w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona (k. 32, 44-47v akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiodło [...] "P." Spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w L., reprezentowana przez r. pr. T.L., zaskarżając wyrok II SA/Gd 788/20 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 58 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 79 ust. 7 ustawy [z dnia 21 sierpnia 1997 r.] o gospodarce nieruchomościami [Dz. U. z 2020 r. poz. 65 zm. poz. 284, 782, dalej ugn - uw. NSA] przez oddalenie skargi oraz nieuchylenie zaskarżonego postanowienia, a tym samym wadliwą kontrolę przepisów postępowania administracyjnego zastosowanych przez organ w przedmiotowej sprawie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie, wbrew odmiennej ocenie Sądu oraz organu, zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że dokonana pismem Wójta Gminy K. z 10 grudnia 2018 r. aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona; 2. art. 151 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 199 § 1 pkt 3 w zw. z art. 365 § 1 kpc przez oddalenie skargi oraz nieuchylenie zaskarżonego postanowienia, a tym samym wadliwą kontrolę przepisów zastosowanych przez organ w przedmiotowej sprawie, co miało miejsce z uwagi na pominięcie, że art. 365 § 1 kpc znajduje zastosowanie również wobec organów administracji publicznej i sądów administracyjnych, zatem prawomocne postanowienie z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt I C 310/19 (dalej postanowienie I C 310/19) Sądu Rejonowego w M. odrzucające pozew - wiąże także inne sądy, jak i organ, który wydał zaskarżone postanowienie, wobec czego prawomocne rozstrzygnięcie Sądu o odrzuceniu pozwu (wniosku z 15 stycznia 2019 r. o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona), z uwagi na jego skierowanie przeciwko Wójtowi, a nie przeciwko Gminie, jest wiążące także w przedmiotowej sprawie, i wyklucza twierdzenia organu oraz Sądu, że pozew (wniosek z 15 stycznia 2019 r.), został skierowany przeciwko Gminie; 3. art. 151 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 58 § 2 kpa w zw. z art. 365 § 1 kpc a contrario - przez oddalenie skargi oraz nieuchylenie zaskarżonego postanowienia i tym samym wadliwą kontrolę przepisów postępowania administracyjnego zastosowanych przez organ w przedmiotowej sprawie, przez nieuwzględnienie, że zgodnie z art. 365 § 1 kpc a contrario nieprawomocne orzeczenia sądów powszechnych nie wiążą żadnych podmiotów (w tym stron), zatem dzień dowiedzenia się przez skarżącą o nieprawomocnym postanowieniu z 29 listopada 2019 r. sygn. akt I C 310/19 Sądu Rejonowego w M. o odrzuceniu pozwu, nie jest dniem, od którego biegł termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (jak niesłusznie wskazał organ), co doprowadziło do błędnego uznania przez organ, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie. Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i opłat[y] skarbowej od pełnomocnictwa; w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie - 30 dni - postanowienia o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów (k. 51-65 akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 .10.2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1, dalej uchwała I OPS 10/09). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Według art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze ppsa. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie istotą sporu jest zasadność odmowy przywrócenia terminu do złożenia przez Spółkę kolejnego wniosku - z 28 maja 2020 r. - o ustalenie, że dokonana pismem z dnia 10 grudnia 2018 r. nr RŚ.6843.1.2018.ŁS (dalej pismo z 10 grudnia 2018 r.) aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych stanowiących działki nr [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 11,1098 ha (dalej Nieruchomości) położonych w obrębie ewidencyjnym B., stanowiących własność Gminy K., jest nieuzasadniona [k. 44-44v, 34-42, 14-15 akt Kolegium; nowy wniosek o ustalenie z 28 maja 2020 r. w błędnie nieponumerowanej części akt Kolegium]. Zarzuty naruszenia wskazanych jako normy odniesienia art. 151 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku ze wskazanymi normami dopełnienia: art. 58 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 zm. poz. 284, 782); art. 199 § 1 pkt 3 w zw. z art. 365 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm., dalej kpc) i art. 58 § 2 kpa w zw. z art. 365 § 1 kpc a contrario, okazały się niezasadne. Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wniosek składa się za pośrednictwem właściwego organu (art. 78 ust. 2 ugn). Wniosek, o którym mowa w ust. 2, składa się przeciwko właścicielowi nieruchomości. Ciężar dowodu, że istnieją przesłanki aktualizacji opłaty rocznej, spoczywa na właściwym organie (art. 78 ust. 3 ugn). Od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości (art. 80 ust. 1 ugn). W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (art. 80 ust. 3 ugn). W konsekwencji sąd powszechny rozpoznaje sprzeciw jako pozew o ustalenie w trybie art. 189 kpc (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 25.5.2016 r. I ACa 1154/15, Lex 2137026). Podlega on badaniu pod względem wymogów formalnych jakie pozew winien zgodnie z art. 187 § 1 kpc spełniać, w związku z tym do pozwu takiego zastosowanie znajdzie art. 199 kpc. Orzeczeniem z dnia 28 lutego 2019 r. nr SKO.430.45.2019 (dalej orzeczenie z 28 lutego 2019 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku na podstawie art. 77 ust. 1 i 3, art. 79 ust. 3 i art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204, zm. z 2017 r. poz. 1509; z 2018 r. poz. 2348; z 2019 r. poz. 270, dalej ugn) oddaliło wniosek Spółki z 15 stycznia 2019 r. o ustalenie, że aktualizacja opłaty w związku z wypowiedzeniem pismem z 10 grudnia 2018 r. przez Wójta Gminy K. dotychczasowej opłaty rocznej za Nieruchomości oddane Spółce w użytkowanie wieczyste, stanowiące własność Gminy K., i ustaleniem nowej wysokości opłat jest nieuzasadniona w ustalonej wysokości [k. 14-15 akt Kolegium]. Orzeczenie z 28 lutego 2019 r. wraz z pouczeniem o prawie wniesienia sprzeciwu w terminie 14 dni od dnia doręczenia, co będzie równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do Sądu Rejonowego, doręczono profesjonalnemu pełnomocnikowi Spółki 27 marca 2019 r. Dnia 8 kwietnia 2019 r. Spółka wniosła sprzeciw od orzeczenia z 28 lutego 2019 r. [k. 17, 21 akt Kolegium; sprzeciw w błędnie nieponumerowanej części akt Kolegium]. Postanowieniem z 29 listopada 2019 r. sygn. akt I C 310/19 Sąd Rejonowy w M. na podstawie art. 80 ugn i art. 199 § 1 pkt 3 kpc odrzucił pozew. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy podniósł, że w przedmiotowym postępowaniu o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego Nieruchomości, wskazany jako pozwany przez powoda Wójt Gminy K.’, nie ma zdolności sądowej. Zdolność taką ma "Skarb Państwa - Gmina K.’" winno być "Gmina K.’" - uw. NSA]. Postanowieniem z 31 marca 2020 r. sygn. akt IV Cz 83/20 Sąd Okręgowy w Słupsku oddalił zażalenie Spółki na postanowienie I C 310/19 [w błędnie nieponumerowanej części akt Kolegium]. Sąd I instancji słusznie przyjął, że to, że Sąd Rejonowy trafnie odrzucił pozew z 15 stycznia 2019 r., w żadnym stopniu nie przemawiało za przywróceniem terminu do złożenia przez Spółkę drugiego wniosku (z 28 maja 2020 r.) o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego była nieuzasadniona. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie przyjmuje się, że wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty rocznej (aktualizacja) ma charakter czynności materialnoprawnej. Przedmiotowe oświadczenie woli składane jest zawsze w imieniu właściciela przez organ upoważniony do jego reprezentacji, tzn. [...] organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego reprezentujący daną jednostkę samorządu terytorialnego. Stroną stosunku użytkowania jest właściciel - osoba prawna, która jest w konkretnym przypadku Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Te podmioty mają zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych. Oświadczenia woli w imieniu tych osób prawnych składają organy uprawnione do ich reprezentacji. Z tych względów wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości, winien być złożony przeciwko właścicielowi (Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego), nie zaś przeciwko organowi reprezentującemu właściciela (staroście, [...] wójtowi [...]. Nie budzi wątpliwości, że wypowiedzenia dokonuje właściciel, gdyż w stosunkach cywilnoprawnych to on ma zdolność do czynności prawnych [...]. Błędne oznaczenie podmiotu, przeciwko któremu kieruje się wniosek, przez wskazanie organu osoby prawnej zamiast tej osoby (właściciela), w konsekwencji wywoła negatywne skutki dla użytkownika wieczystego. Zgodnie z art. 80 ust. 2 ugn, w przypadku wniesienia sprzeciwu od orzeczenia SKO, wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2 ugn, zastępuje pozew. Błędne oznaczenie podmiotu w pierwotnym wniosku wywoła ten skutek, że powództwo wniesione na skutek złożenia sprzeciwu winno zostać odrzucone z uwagi na pierwotny nieusuwalny brak zdolności sądowej (uchwała SN z 19.4.2001 r. III CZP 10/01, OSNC 2001/10/147; postanowienia SN z: 3.10.2002 r. I CKN 448/02, OSP 2003/7-8/99; 17.11.2005 r. IV CK 315/05; 15.5.2009 r. II CSK 681/08; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 13.10.2011 r. VI ACa 255/11, aprobowane przez A. Prusaczyka w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 324-327, nb 13-15; s. 341-342, nb 2. Uchybienie, zarówno przez właściciela nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, który wypowiedział wysokość opłaty rocznej, jak i przez użytkownika wieczystego, terminowi 4 dni do wniesienia sprzeciwu od orzeczenia SKO, powoduje odrzucenie sprzeciwu (art. 199 § 1 pkt 1 kpc; uchwała SN z 13.3.2020 r. III CZP 44/19, OSNC 2020/11/19 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18.2.2019 r. VI ACa 5/19, aprobowane przez E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wolters Kluwer 2023, s. 611-612, uw. 1 i 2 do art. 80). Pismem z 28 maja 2020 r. Spółka wniosła po raz wtóry o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, dokonana pismem Wójta Gminy K. z 10 grudnia 2018 r. jest nieuzasadniona (dalej wniosek z 28 maja 2020 r.) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku z 28 maja 2020 r. o przywrócenie terminu wskazano, że w związku ze sprzeciwem sprawa została przekazana Sądowi Rejonowemu, który postanowieniem z 29 listopada 2019 r. pozew odrzucił jako wniesiony nie przeciwko właścicielowi - Gminie, a przeciwko Wójtowi Gminy. W dniu 21 maja 2020 r. skarżąca otrzymała informację o oddaleniu postanowieniem z 31 marca 2020 r. Sądu Okręgowego zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego, bowiem nie doszło do skutecznego zainicjowania postępowania o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona, gdyż nie złożono wniosku przeciwko właścicielowi nieruchomości. W związku z powyższym Spółka złożyła - 28 maja 2020 r. - nowy wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona, skierowany przeciwko Gminie. Oba wnioski: z 15 stycznia 2019 r. i 28 maja 2020 r., różnią się oznaczeniem stron przeciwnych i treścią (k. 34-42 akt Kolegium i w błędnie nieponumerowanej części akt Kolegium - uw. NSA). Sąd I instancji trafnie uznał, że Kolegium postanowieniem z 5 sierpnia 2020 r. prawidłowo odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona, bowiem taki wniosek - z 15 stycznia 2019 r. - został już merytorycznie rozpoznany. Odrzucenie pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 kpc nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia kolejnego wniosku z art. 78 ust. 2 ugn. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 ppsa w zw. z art. 58 § 1 i 2 kpa warto przypomnieć, że w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z regulacji art. 58 kpa wynika, że są cztery przesłanki przewrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, które muszą wystąpić łącznie, tj.: brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu; dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności, dla której ustanowiono przywracalny termin. W konsekwencji, prawidłowa jest konkluzja Sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia kolejnego wniosku z 28 maja 2020 r., o którym mowa w art. 78 ust. 2 ugn. Tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 58 § 1 kpa do przywrócenia terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. O braku winy można mówić wówczas, gdy pomimo podjęcia działań ze starannością, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy, strona nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Z brakiem winy mamy do czynienia jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2.10.2002 r. V SA 793/02, cbosa), co w okolicznościach tej sprawy nie miało miejsca. Zaniedbanie polegające na błędnym wskazaniu organu (Wójta Gminy K.), zamiast - prawidłowo - właściciela nieruchomości (Gminy K.) w sprzeciwie do sądu powszechnego wyklucza możliwość skutecznego powoływania się na brak winy w dochowaniu terminu do dokonania czynności. Niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu (postanowienie NSA z 10.2. 2000 r. SA/Sz 1117/99), tym bardziej że Spółka była w niniejszym postępowaniu reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie r. pr. J.B. (pełnomocnictwo k. 21 akt Kolegium). Art. 78 ust. 2 ugn wyraźnie stanowi, że wniosek składa się za pośrednictwem "właściwego organu". Stroną umowy użytkowania wieczystego nieruchomości jest właściciel, a nie reprezentujący go organ, gdyż zarówno Skarb Państwa, jak i jednostki samorządu terytorialnego jako osoby prawne mają zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych. Zatem wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości, winien być złożony przeciwko właścicielowi (Skarbowi Państwa lub konkretnej jednostce samorządu terytorialnego - in casu Gminie K.), a nie przeciwko organowi reprezentującemu właściciela - Wójtowi Gminy K. (E. Bończak-Kucharczyk – op. cit., s. 613-614, uw. 4 do art. 80). Chybiony jest też zarzut skargi kasacyjnej niewłaściwego zastosowania art. 79 ust. 7 ugn. Art. 79 ust. 7 ugn wymienia te rodzaje przepisów kpa, które mają odpowiednie zastosowanie, ale w postępowaniu dotyczącym wniosku o ustalenie wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu rozstrzygane jest postanowieniem (art. 59 § 1 kpa). Postanowienie to jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ppsa, bowiem kończy postępowanie wpadkowe, jakim jest rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, a ponieważ jest wydane przez samorządowe kolegium odwoławcze, to nie służy na nie zażalenie (również z mocy art. 79 ust. 7 ugn). Pogląd ten jest powszechnie prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyroki NSA z: 11.7.2007 r. I OSK 1141/06; 17.5.2010 r. I OSK 1008/09). W konsekwencji na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego służy skarga do sądu administracyjnego. Nie uzasadnia uchylenia wyroku I instancji zarzut naruszenia art. 356 § 1 kpc, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tezy stawiane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stoją w sprzeczności z postanowieniem I C 310/19 Sądu Rejonowego, który postanowieniem z 29 listopada 2019 r. pozew odrzucił jako wniesiony nie przeciwko właścicielowi - Gminie, a przeciwko Wójtowi Gminy. W dniu 21 maja 2020 r. skarżąca otrzymała informację o oddaleniu przez Sąd Okręgowy postanowieniem z 31 marca 2020 r. IV Cz 83/20 zażalenia na postanowienie I C 310/19 Sądu Rejonowego, bowiem nie doszło do skutecznego zainicjowania postępowania o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona, gdyż nie złożono wniosku przeciwko właścicielowi nieruchomości. W związku z powyższym Spółka - 28 maja 2020 r. - złożyła nowy wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona, skierowany przeciwko Gminie. Takie stanowisko Spółki, prezentowane w skardze kasacyjnej, narusza art. 365 § 1 kpc. Ustawodawca nie stworzył możliwości ponownego wystąpienia z wnioskiem na podstawie art. 78 ust. 2 ugn, gdy doszło do prawomocnego zakończenia postępowania zainicjowanego wnioskiem z 15 stycznia 2019 r., zastępującego pozew (art. 80 ust. 2 ugn), gdy pozew ten został prawomocnie odrzucony na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 kpc. Sąd I instancji zasadnie uznał, że okoliczności, które powołuje Spółka, nie spełniają przesłanek przywrócenia terminu. Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził sądowoadministracyjną kontrolę zaskarżonego postanowienia uznając, że Kolegium należycie oceniło zgromadzone w sprawie dowody, wyprowadzając z nich trafne wnioski. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę