I OSK 1588/09

I OSK 1588/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-11-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Irena Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Stopczyński
Małgorzata Pocztarek
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III SA/Kr 432/08 - Wyrok WSA w Krakowie z 2009-01-14
I OSK 1588/06 - Postanowienie NSA z 2006-12-19
IV SA/Wa 34/06 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2006-08-07
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1990 nr 65 poz 385
art. 161 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a.
Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia WSA del. Jarosław Stopczyński Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Jana R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 432/08 w sprawie ze skargi Jana R. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia (...) stycznia 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wznowienie studiów 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. 2. zasądza na rzecz Jana R. od Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 432/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia (...) stycznia 2008 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wznowienie studiów.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia (...) stycznia 2008 r. Nr (...) Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, działający przez upoważnionego Prorektora UJ ds. dydaktyki, po rozpatrzeniu odwołania J. R. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ z dnia (...) października 2007 r. Nr (...) , którą orzeczono o odmowie wyrażenia zgody J. R. na wznowienie studiów na V roku stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku psychologia, specjalność psychologia stosowana w Instytucie Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ oraz na niższych latach tego kierunku i specjalności. W podstawie prawnej decyzji Rektora UJ powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) oraz § 27 ust. 3–6 Regulaminu studiów uchwalonego przez Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniu 23 stycznia 2002 r. zmienionego uchwałą Senatu UJ z 30 kwietnia 2003 r. w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2003 r.
W obszernym uzasadnieniu decyzji, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego wskazał w szczególności następujące okoliczności i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
I. J. R. w 1985 r. został przyjęty na studia, wówczas dzienne, na kierunku psychologii w Instytucie Psychologii Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na podstawie kart egzaminacyjnych z tego czasu studiów w tym Instytucie stwierdzono, że z niewiadomych przyczyn po roku studia zostały przerwane. W 1989 r. J. R. wznowił studia w Instytucie Psychologii Wydziału Filozoficzno-Historycznego UJ realizując systematycznie program studiów i zaliczając IV rok studiów. W tym czasie program nauczania był wielokrotnie zmieniany; w początkowym okresie reformy lat 90 tych, studenci sami wybierali interesujące ich przedmioty, a kanon obowiązkowych przedmiotów był ubogi. J. R. z dniem 29 listopada 1996 r. został skreślony z listy studentów psychologii w Instytucie Psychologii Wydziału Filozoficznego UJ.
W drugiej połowie lat 90-tych w Uniwersytecie Jagiellońskim a w tym na kierunku psychologia prowadzonym w Instytucie Psychologii Wydziału Filozoficzno-Historycznego UJ doszło do istotnych zmian organizacyjnych. Zarządzeniem Rektora UJ z 10 maja 1996 r. utworzony został Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej. W 1997 r. Instytut Psychologii na Wydziale Filozoficznym, na którym od 1996 r. następowały zmiany reorganizacyjne i zmiana nazwy (na Wydział Filozoficzny), został podzielony na dwie odrębne jednostki dydaktyczne – dotychczasowy Instytut Psychologii UJ na Wydziale Filozoficznym, na którym prowadzono kierunek psychologia oraz Zespół Zakładów Psychologii Stosowanej w Instytucie Spraw Publicznych Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ utworzony zarządzeniem Nr 38 Rektora UJ z 18 listopada 1997 r., w którym prowadzono kierunek psychologia, specjalność psychologia stosowana.
Na podstawie zarządzenia Nr 47 Rektora UJ z 6 grudnia 1999 r. Zespół Zakładów Psychologii Stosowanej przekształcił się w Instytut Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ.
Podaniem z dnia 30 listopada 1998 r. J. R. wniósł o reaktywację na studia na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ na kierunku psychologia specjalność psychologia stosowana w Instytucie Spraw Publicznych Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ. Głównym powodem prośby o reaktywację studiów na tym Wydziale była osoba promotora pracy magisterskiej dr Z. Ż., której pisanie rozpoczął J. R. jeszcze przed skreśleniem ze studiów w 1996 r. Promotor pracy magisterskiej przeniósł się z Instytutu Psychologii UJ na Wydz. Filozoficzny po jego podziale, do Instytutu Spraw Publicznych Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ.
Decyzją z dnia 1 grudnia 1998 r. Dziekan Wydziału Filozoficznego UJ a następnie Dziekan Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ decyzją z dnia 8 grudnia 1998 r. wyrazili zgodę na reaktywację J. R. na V roku studiów i na przeniesienie do Instytutu Spraw Publicznych WZ i KS UJ z uwagi na osobę promotora pracy magisterskiej.
Pomimo wyrażenia tej zgody, skarżący nie wpisał się na studia na kierunku psychologii, specjalność psychologia stosowana w ówczesnym Instytucie Spraw Publicznych i nie podjął studiów. Pojawiał się z kilkuletnimi przerwami, a w 2002 r. złożył pracę magisterską (16 str. maszynopisu). Po otrzymaniu od promotora zwrotnych informacji nie ustosunkował się do nich i nie przedstawił poprawionej wersji pracy.
Pismem z dnia 23 września 2002 r. J. R. zwrócił się do Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ z prośbą o wyrażenie zgody na reaktywację go na V roku studiów w ówczesnym już Instytucie Psychologii Stosowanej, wyjaśniając przyczyny, z powodu których mimo udzielonej w 1998 r. zgody nie mógł bieżąco uczęszczać na studia i spełnić wymagań.
Zawartą w piśmie skierowanym 16 stycznia 2003 r. do J. R. decyzją, Dyrektor Instytutu Psychologii Stosowanej odmówił wyrażenia zgody na reaktywację na studia. Złożone od tej decyzji odwołanie J. R. Rektor UJ potraktował jako podanie i decyzją z dnia (...) września 2003 r. Nr (...) odmówił również wyrażenia zgody na reaktywację na studia.
W następstwie rozpoznania wniesionej przez J. R. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie , wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2004 r. sygn. II SA/Kr 2597/03 stwierdził nieważność decyzji Rektora UJ z dnia (...) września 2003 r. oraz nieważność decyzji Dyrektora Instytutu Psychologii Stosowanej UJ zawartej w nieoznaczonym datą i numerem piśmie skierowanym do J. R. a przesyłką poleconą R-039809 z 16 stycznia 2003 r.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, iż Dyrektor Instytutu Psychologii Stosowanej nie był w ogóle organem właściwym w przedmiocie wyrażenia zgody na ponowne przyjęcie na studia, natomiast wniesione odwołanie Rektor UJ rozpoznał jako nowy wniosek naruszając zasadę dwuinstancyjności. Uchybienia te stanowiły podstawy stwierdzenia nieważności na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku, odpowiednio, z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.
Z zawartych w uzasadnieniu tego wyroku ocen i wskazań wynikało, że rozpoznanie podania z dnia 23 września 2002 r. winno nastąpić w formie decyzji, do wydania której w I instancji właściwy jest Dziekan Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ.
Zdaniem Sądu rozpoznając podanie skarżącego z 23 września 2002 r. o reaktywację na studia organy Uczelni winny mieć na uwadze uregulowania Regulaminu Studiów obowiązującego od 1 października 2003 r., tj. w czasie, od którego miała by nastąpić ewentualna reaktywacja.
Ponownie rozpatrując odwołanie J. R. z dnia 23 września 2002 r. o reaktywację na V roku studiów w Instytucie Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ, Dziekan tego Wydziału decyzją z dnia 27 września 2004 r. orzekł o wyrażeniu zgody na wznowienie z dniem 1 października 2004 r. przez J. R. studiów na II roku studiów dziennych w Instytucie Psychologii Stosowanej ze zobowiązaniem do wyrównania wskazanych różnic spowodowanych zmianą programu studiów. Rozpatrując odwołanie J. R. od tej decyzji, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego decyzją z dnia (...) października 2004 r. Nr (...) utrzymał ją w mocy.
Rozpoznając skargę J. R. od tej decyzji Rektora UJ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 września 2005 r. sygn. III SA/Kr 1122/04, uchylił zaskarżoną decyzję Rektora UJ z (...) października 2004 r. i poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ z 27 września 2004 r.
Podstawę tego rozstrzygnięcia Sądu stanowił pogląd, iż przy rozpoznaniu kwestii wyrażenia zgody na reaktywację na studia od określonego ich etapu, w postępowaniu przed organami Uczelni nie zostały poczynione ustalenia w stopniu pozwalającym na dostateczne uzasadnienie przyczyn, z powodu których uznano, że różnice pomiędzy programem studiów realizowanym przez skarżącego przed skreśleniem z listy studentów, a programem studiów na kierunku psychologia, specjalność psychologia stosowana realizowanym w Instytucie Psychologii Stosowanej, uzasadniają wznowienie studiów na II roku. Zarazem za niejasne uznał Sąd rozstrzygnięcie zawarte w pkt II decyzji Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej z dnia 27 września 2004 r., co do przedmiotów, które skarżący miał zrealizować na II roku studiów.
W uzasadnieniu tego Wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny zawarł szereg wiążących ocen prawnych. W szczególności Sąd zajął stanowisko, że w wypadku przerwy w studiach dłuższej niż 5 lat, w świetle postanowień § 27 Regulaminu studiów obowiązującego od 1 października 2003 r. wyrażenie przez Dziekana zgody na wznowienie studiów obejmuje zarazem zgodę na odstępstwo od przewidzianej tym Regulaminem zasady, że jeżeli od daty skreślenia z listy studentów przerwa wynosi dłużej niż 5 lat, to przyjęcie na studia następuje na ogólnych zasadach rekrutacji na I rok studiów.
Wskazano, że ewentualny akt zgody Dziekana na wznowienie studiów, powoduje ponowne przyjęcie na studia na zasadach określonych postanowieniami § 27 pkt 2, 3 i 4 Regulaminu studiów, przy zachowaniu przewidzianych nim innych wymogów np. dotyczących spełnienia warunków wpisu na każdy rok akademicki (§ 7 ust. 1).
W związku z ustaleniem, na podstawie akt sprawy i wyjaśnień skarżącego, że faktycznie przystąpił do kontynuowania studiów wznowionych od 1 października 2004 r. zaskarżoną decyzją, Wojewódzki Sąd Administracyjny, mimo uchylenia zaskarżonej decyzji Rektora UJ z dnia (...) października 2004 r. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 27 września 2004 r., nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając to stanowisko wskazał, że wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji uniemożliwiło by skarżącemu w ogóle kontynuowanie faktycznie wznowionych studiów do czasu prawomocności wyroku.
Skarżący faktycznie kontynuował studia przystępując do egzaminów w sesji letniej roku akademickiego 2004/2005.
Decyzją z dnia (...) maja 2006 r. (Nr (...)) Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego utrzymał w mocy, po rozpatrzeniu odwołania J. R. decyzję Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej z dnia 15 marca 2006 r., którą orzeczono o skreśleniu J. R. z listy studentów II roku studiów stacjonarnych w Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ na kierunku psychologia stosowana, z powodu niezaliczenia II roku studiów. Za podstawę rozstrzygnięcia organy uczelni przyjęły ustalenie, że student nie zdał określonych programem studiów na tym kierunku egzaminów z dwóch przedmiotów oraz nie uzyskał zaliczenia z dwóch dalszych przedmiotów.
Rozpatrując kolejną skargę J. R. a, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 maja 2007 r. sygn. III SA/Kr 809/06 uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 10 maja 2006 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej z dnia 15 marca 2006 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów II roku studiów stacjonarnych.
Powyższe rozstrzygnięcie Sądu oparte było na następujących przesłankach: Wyrokiem Sądu z dnia 21 września 2005 r. (sygn. III SA/Kr 1122/04) uchylona została decyzja Rektora UJ z dnia (...) października 2004 r., utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej z 27 września 2004 r. orzekającą o wyrażeniu zgody na wznowienie przez J. R. a z dniem 1 października 2004 r. studiów wówczas dziennych – na II roku w Instytucie Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ. Do czasu prawomocności Wyroku WSA z 21 września 2005 r., sytuację prawną skarżącego jako studenta regulowała uchylona tym wyrokiem decyzja Rektora z (...) października 2004 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Dziekana WKSiZ z 27 września 2004 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na reaktywację na II rok studiów.
Do czasu prawomocności tego wyroku skarżący był studentem II roku studiów (od 1 września 2005 r. stacjonarnych) i nie istniały przeszkody ustawowe lub wynikające z Regulaminu studiów by uczestniczył w zajęciach oraz uzyskiwał zaliczenia przedmiotów w przewidzianej programem studiów formie, zwłaszcza że Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2005 r. uprawomocnił się dnia 24 stycznia 2006 r. Z tych dniem utraciła moc decyzja Rektora UJ z (...) października 2004 r. i Dziekana Wydziału z 27 września 2004 r., skutkiem czego status J. R. jako studenta był nieuregulowany, od tej daty.
Sąd wskazał, że wprawdzie decyzją odręczną w formie adnotacji z dnia 28 listopada 2005 r. na wniosku skarżącego z dnia 21 listopada 2005 r. o warunkowy wpis na III rok studiów, Dziekan (Prodziekan) WZiKS zezwolił na warunkowy wpis skarżącego na III rok studiów, ale u jej podłoża leżało stanowisko, że skarżący jest studentem II roku studiów. Decyzję z dnia 28 listopada 2005 r. w przedmiocie zgody na warunkowy wpis również uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 maja 2007 r. Przyczyną uchylenia decyzji było także i to, że z naruszeniem § 10 ust. 2 Regulaminu studiów zezwolono na wpis warunkowy mimo braku do zaliczenia roku więcej niż jednego egzaminu i jednego zaliczenia.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 30 maja 2007 r. wyrażone zostały oceny prawne, w myśl których po dniu 24 stycznia 2006 r. żaden prawomocny akt Uczelni nie określał czy skarżący J. R. został reaktywowany, na jakim roku studiów i w jakim zakresie jest zobowiązany do wyrównania różnic programowych. Nadto z powołaniem na przepis art. 259 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) wskazał Sąd, iż rozpatrzenie wniosku skarżącego z dnia 23 września 2002 r. o reaktywację na studia, wobec nieistnienia w dniu 1 września 2005 r. (tj. w dniu wejścia w życie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym) prawomocnej (a nie tylko ostatecznej) decyzji kończącej postępowanie w przedmiocie reaktywacji, winno nastąpić na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 365 ze zm.).
II. Rozpatrując ponownie wniosek J. R. z dnia 23 września 2002 r. o reaktywację na V rok studiów w Instytucie Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ Dziekan tego wydziału decyzją z dnia (...) października 2007 r. opartą m.in. na postanowieniach § 27 ust. 3–6 Regulaminu studiów UJ obowiązującego od 1 października 2003 r., odmówił zgody na wznowienie studiów na V roku oraz na niższych latach na kierunku psychologii specjalność psychologia stosowana. Organ I instancji doszedł do przekonania, iż nie jest możliwe reaktywowanie skarżącego na rok V lub lata niższe, gdyż nie jest możliwe wyrównanie różnic programowych wynikających z treści minimów programowych na kierunku psychologia zawartych w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 1997 r. oraz z minimów programowych na tym kierunku wynikających z przepisów z 2002 r. oraz z uchwały Rady Wydziału o zatwierdzeniu programu studiów na kierunku psychologia stosowana. Organ podkreślił, że w okresie reaktywowania na II rok studiów od 1 października 2004 r., nie spełnił skarżący warunku wyrównania różnic programowych dotyczących jeszcze I roku studiów, gdyż nie zdał egzaminu z przedmiotu "psychologia ogólna, część D – emocje i motywacje" oraz nie uzyskał zaliczenia z przedmiotu "psychologia rozwoju człowieka w biegu życia". Istniejące w czasie podejmowania decyzji w przedmiocie zgody na reaktywację na studia różnice programowe powodują, iż dla reaktywacji na V roku konieczne byłoby zaliczenie całego II roku z wyjątkiem przedmiotów "psychologia stresu", języka obcego, oraz fakultetu, całego III roku za wyjątkiem "psychologii społecznej", I części "psychiatrii klinicznej" oraz fakultetu, całego IV roku za wyjątkiem pracowni fakultatywnej oraz całego roku V za wyjątkiem pracowni fakultatywnej. Zdaniem Dziekana WZiKS UJ tak olbrzymie różnice programowe wynikające z innego profilu studiów niż przerwane w 1996 r. wskazują na brak możliwości wznowienia studiów także na latach niższych, co uzasadnia odmowę zgody na reaktywację na studia.
W odwołaniu od tej decyzji J. R. podniósł, iż decyzja Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ z (...) października 2007 r. jest wyjątkowo niepraworządna i nieuzasadniona.
Rozpatrując odwołanie Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego dokonał dalszych szczegółowych ustaleń.
Okres, w którym studiował J. R. w Instytucie Psychologii Wydziału Filozoficzno-Historycznego UJ, tj. lata 1985 i 1989–1994 był czasem wprowadzania wielu zmian programowych, praktycznie modyfikowanych co roku. W tym czasie na kierunku psychologia nie obowiązywały minima programowe ustalane przez resort szkolnictwa wyższego. Dopiero uchwałą Nr 583/99 z dnia 28 października 1999 r. Rada Główna Szkolnictwa Wyższego, działając na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), określiła minimalne wymagania programowe (tzw. kanony) dla studiów magisterskich na kierunku "psychologia". Ponadto, dla specjalności psychologia stosowana na kierunku psychologia ustalono prócz minimum przedmiotów kształcenia ogólnego i przedmiotów podstawowych dla kierunku psychologia, dalsze przedmioty kierunkowe (specjalistyczne) dla specjalności psychologia stosowana.
Po szczegółowej charakterystyce programu nauczania na kierunku "psychologia" i opisie toku studiów J. R., Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego za właściwą przyjął ocenę organu I instancji, że brak zaliczenia większości przedmiotów podstawowych oraz kierunkowych na kierunku psychologii, specjalność psychologia stosowana w Instytucie Psychologii Stosowanej na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ uzasadniał odmowę wyrażenia zgody na wznowienie przez J. R. przerwanych w 1996 r. studiów nie tylko na V roku, ale także na niższych latach studiów. Rektor UJ podkreślił, że program nauczania realizowany w Instytucie Psychologii Wydziału Filozoficznego, na którym studia zostały przerwane skreśleniem z listy studentów, ma zdecydowanie różny profil od programu nauczania realizowanego w Instytucie Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej.
W przekonaniu Rektora UJ stwierdzony brak zaliczenia większości przedmiotów podstawowych oraz kierunkowych, a także stwierdzone różnice programowe w toku studiów uzasadniają odmowę wyrażenia zgody na reaktywację przez J. R. na V lub na niższych latach studiów na kierunku psychologii, specjalność psychologia stosowana w Instytucie Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ, co uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nazwaną "odwołaniem" na powyższą decyzję złożył J. R. . W skardze, oraz w złożonym dnia 14 stycznia 2009 r. załączniku do protokołu rozprawy, skarżący wniósł o "anulowanie" niesprawiedliwej decyzji. Nie wskazując naruszonych przepisów prawa, skarżący zarzucił, iż decyzja jest niepraworządna, a organ nie miał prawa powtórnie rozważać w decyzji o przywróceniu praw studenta, oraz zlekceważył ustalenia poczynione przez Sąd w poprzednich wyrokach. Zdaniem skarżącego prawa studenta miał przywrócone dwukrotnie w 1998 r. i 2004 r., a jego podanie z 23 września 2002 r. o reaktywację nie zostało załatwione prawidłowo, gdyż nie tylko nie został reaktywowany na V roku studiów, lecz Rektor działający przez Prorektora ds. dydaktyki odmówił reaktywacji w ogóle. W przekonaniu skarżącego z poprzednich rozstrzygnięć Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika, że będzie kontynuował studia, a Dziekan Wydziału miał tylko rozstrzygnąć, od którego roku.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i powyższe rozstrzygnięcie uzasadnił w sposób następujący.
W ocenie Sądu pierwszej instancji trafnie skarżący podnosi, że przedmiotem sprawy jest jego wniosek z dnia 23 września 2002 r. skierowany do Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ o reaktywację na V roku studiów w Instytucie Psychologii Stosowanej na tym Wydziale.
Powołując się na treść wydanych w przedmiotowej sprawie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia z dnia 5 kwietnia 2004 r. (sygn. II SA/Kr 2597/03) z dnia 30 maja 2007 r. (sygn. III SA/Kr 809/06), Sąd pierwszej instancji podniósł, iż żadna z wiążących organy i Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy ocen prawnych lub wskazań nie zostały w sprawie naruszone.
W czasie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywała ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) – dalej ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym. Zawarte w przepisie art. 259 ust. 1 pkt 3 umieszczonym w Dziale VI – zmiany w przepisach obowiązujących, przepisach przejściowych i końcowych – tej ustawy, odesłanie do przepisów dotychczasowych przy rozpatrywaniu spraw wszczętych i zakończonych wydaniem decyzji, ale nieprawomocnej, nie ma doniosłości prawnej dla istoty sprawy.
Zarówno bowiem obowiązująca ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym jak i poprzednio obowiązująca do 31 sierpnia 2005 r. ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) – dalej ustawa o szkolnictwie wyższym – nie zawierały regulacji dotyczących bezpośrednio wznowienia studiów.
Zarówno ustawa o szkolnictwie wyższym – w art. 143 ust. 1, jak i obecnie obowiązująca ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 160 ust. 1 przewidują, że organizację i tok studiów oraz związane z tokiem studiów prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów.
W myśl przepisu § 27 ust. 6 Regulaminu studiów uchwalonego przez Senat UJ z mocą obowiązującą od 1 października 2003 r., jeżeli od daty skreślenia z listy studentów przerwa wynosi więcej niż 5 lat, przyjęcie na studia następuje na ogólnych zasadach rekrutacji na I rok studiów, chyba że dziekan postanowi inaczej.
Pomimo przerwy w studiach spowodowanej skreśleniem z dniem 29 listopada 1996 r. z listy studentów na V roku psychologii na ówczesnym Wydziale Filozoficzno-Historycznym UJ, skarżący nie zamierza wznowić studiów na ogólnych zasadach rekrutacji na I rok studiów psychologii specjalność – psychologia stosowana w Instytucie Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej lecz ubiega się o reaktywację na V roku tego kierunku studiów.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji jest zatem oczywiste, że odstępstwo od wynikającej z § 27 ust. 6 Regulaminu studiów zasady jest możliwe tylko w oparciu o akt zgody dziekana właściwego wydziału, aczkolwiek wyrażony w formie decyzji. Nadanie aktowi organu Uczelni przymiotu aktu wyrażenia zgody na wznowienie studiów w sytuacji określonej tym przepisem zawiera w sobie immanentną przesłankę pewnego zakresu uznania przyznanego organowi, a więc swobody w równoprawnym rozstrzygnięciu co do wyrażenia zgody lub jej odmowy. Przepisy regulaminu nie nakładają na właściwego dziekana obowiązku wyrażenia zgody na wznowienie studiów zwłaszcza osoby, której przerwa w studiach trwa więcej niż 5 lat.
Natomiast przepisy regulaminu formułują warunki, w których wyrażenie zgody jest w ogóle możliwe. Zgodnie z § 27 ust. 3 wznowienie studiów jest uzależnione od wyrównania różnic spowodowanych zmianą planów i programów studiów. Taka regulacja oznacza, że organ właściwy do wyrażenia zgody na wznowienie studiów może udzielić zgody tylko wówczas gdy uzna, że po stronie osoby ubiegającej się o wznowienie studiów istnieje możliwość wyrównania różnic spowodowanych zmianą planów i programów studiów.
W poprzednich orzeczeniach zajął Sąd wiążące go obecnie stanowisko, że przewidziana § 27 ust. 4 regulacja, iż studia można wznowić na roku (semestrze) nie wyższym niż ten, na którym nastąpiła rezygnacja ze studiów bądź skreślenie, nie wyłącza dokonania przez organ oceny, iż z uwagi na zmianę planów i programów studiów, wyrównywanie różnic wymaga wznowienia studiów od roku (semestru) niższego niż ten, na którym nastąpiła przerwa. Przepis ten nie wyłącza też oceny organu, iż wyrównanie różnic wynikających ze zmiany planów i programów względem planów i programów studiów, które zostały przerwane nie jest możliwe bez powtórzenia studiów od początku.
Taka ocena leży u podłoża zaskarżonej decyzji, gdyż odmawiając skarżącemu zgody na wznowienie przerwanych studiów od jakiegokolwiek ich etapu uznały organy Uczelni, że aby zostać absolwentem kierunku psychologii ze specjalnością psychologii stosowanej, winien skarżący realizować wszystkie przedmioty (kanonowe i specjalistyczne), obowiązujące – według standardów, planów i programów – na tym kierunku i specjalności.
W myśl natomiast utrwalonego w piśmiennictwie (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 3, 2000, C.H. Beck, s. 411 in.) oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyrok NSA z 8 lutego 2006 r. II OSK 510/05 – ONSiWSA 2006, nr 6, poz. 168), kontrola pod względem zgodności z prawem decyzji, w których tkwi element uznania sprowadza się do oceny czy organ wskazał okoliczności, które w świetle prawa winien uwzględnić przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.
Z tego punktu widzenia w ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przepis art. 161 mającej w sprawie zastosowanie ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym przewidywał, że do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Sąd pierwszej instancji podniósł, iż jedną z naczelnych zasad tego postępowania jest wyrażona przepisem art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności, realizująca na płaszczyźnie tego postępowania konstytucyjną zasadę (art. 78 Konstytucji RP) prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Oznacza ona na gruncie k.p.a., że zaskarżona odwołaniem sprawa jest ponownie rozpoznawana i rozstrzygnięta merytorycznie przed organem II instancji. Temu celowi służy możliwość przeprowadzania w trybie art. 136 k.p.a. postępowania uzupełniającego przed organem odwoławczym.
Zarazem jednak przepis art. 139 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Wyrażony tym przepisem zakaz reformationis in peius należy do podstawowych gwarancji procesowych służącego stronie prawa do obrony. Istota tego zakazu polega bowiem na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji na niekorzyść odwołującej się strony (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 3, 2000, C.H. Beck, s. 546). Jego celem jest zniesienie obawy strony, że złożeniem odwołania może pogorszyć swoją sytuację procesową. Jak wyjaśniono natomiast w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała 7 Sędziów NSA z dnia 4 maja 1998 r. FPS 2/98 – ONSA 1998, nr 3, poz. 79, Lex. nr 33217, oraz wyrok NSA z dnia 9 lutego 2007 r. II OSK 1270/06 – Lex nr 325295) przepis art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji kasacyjnych, a więc uchylających zaskarżoną odwołaniem decyzję i przekazujących sprawę do ponownego rozpatrzenia ani nie ma zastosowania przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji tym bardziej nie narusza przepisu art. 139 k.p.a. zaskarżona decyzja Rektora UJ, która utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą zgody na wznowienie studiów. Decyzja zaś organu I instancji wydana została w postępowaniu toczącym się od początku, po uchyleniu wyrokiem Sądu decyzji wyrażających zgodę na wznowienie studiów.
W konsekwencji i na tej płaszczyźnie kontroli zaskarżona decyzja odmawiająca w ogóle zgody na wznowienie studiów nie narusza prawa.
Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w odniesieniu do oceny czy odmawiając zgody na wznowienie studiów organy naruszyły prawo wyjść należy od przypomnienia, że z dniem 1 września 2001 r. do obowiązującej wówczas ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym dodany został przepisem art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85, poz. 924 ze zm.) przepis art. 4a. Przepis ten wprowadził zasadę (art. 4a ust. 1), że nauczanie w uczelni odbywa się w ramach kierunków studiów, zgodnie z ustalonymi standardami nauczania.
Wniosek skarżącego o reaktywację został złożony w czasie gdy obowiązywała już powyższa zmiana ustawy o szkolnictwie wyższym. W oparciu o powyższy przepis wydane zostało powołane w zaskarżonej decyzji rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie określenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kształcenia (Dz.U. Nr 116, poz. 1004 ze zm.), które weszło w życie 9 sierpnia 2002 r. Rozporządzenie to w załączniku Nr 51 określiło standardy nauczania dla studiów magisterskich na kierunku psychologia.
Według tych standardów ustalono plany i programy studiów na kierunku psychologia specjalność psychologia stosowana w Instytucie Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej.
Znajduje zatem oparcie w przepisie § 27 ust. 3 regulaminu studiów porównanie różnic planów i programu studiów na kierunku psychologii na Wydziale Filozoficzno-Historycznym, które przerwało skreślenie z listy studentów w 1996 r. z planem i programem studiów na kierunku psychologii ze specjalnością psychologii stosowanej, podlegającemu od 2002 r. standardom nauczania.
Oparty na tej ocenie wniosek nie może być uznany za dowolny. Trzeba mieć na uwadze, iż odmawiając wyrażenia zgody na wznowienie studiów, organy Uczelni dysponowały także wiedzą o możliwościach skarżącego w zakresie nadrabiania zaległości w okresie, kiedy w następstwie udzielonej ostateczną, ale nieprawomocną decyzją z dnia 27 września 2004 r., od dnia 1 października 2004 r. do dnia 24 stycznia 2006 r., jego status jako studenta II roku można było uznać za uregulowany.
Zgodnie z przepisem § 16 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki (Dz.U. Nr 164, poz. 1166), jego przepisy w zakresie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, mają zastosowanie od dnia 1 października 2007 r., w odniesieniu do pierwszego roku studiów. Do kształcenia na wyższych latach stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis § 16 ust. 2 przewiduje jednak, że rada podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni prowadzącej dany kierunek studiów może dostosować plany studiów i programu nauczania realizowane na wyższych latach studiów, do standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów oraz poziomów kształcenia określonych w rozporządzeniu. Załącznikiem Nr 87 do rozporządzenia uregulowane są standardy kształcenia na kierunku psychologii dla jednolitych studiów magisterskich.
Wskazując na te regulacje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor UJ nie ustalił czy przedstawiony według standardów program studiów od I do V roku obowiązujący od roku akademickiego 2007/2008 miałby zastosowanie także, do studentów lat wyższych niż rozpoczynających I rok studiów w dniu 1 października 2007 r. Uchybienie to nie ma jednak w ocenie Sądu pierwszej instancji istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż Rektor dokonał także oceny w nawiązaniu do standardów na kierunku psychologii obowiązujących od 2002 r.
W swoim odwołaniu od decyzji z dnia (...) października 2007 r., akcentował skarżący, że jego wolą było jedynie powrócić na stare studia, na których wcześniej sobie radził oraz sfinalizować swoje wykształcenie. Z teczki studenta z Wydziału Filozofii UJ wynika, że taki wniosek złożył Dziekanowi tego Wydziału dnia 10 sierpnia 2007 r.
Jednakże przedmiotem sprawy jest podanie o reaktywowanie na studia na kierunku psychologii ale na innym Wydziale – Zarządzania i Komunikacji Społecznej i z określoną specjalnością. Kwestia urlopu zdrowotnego, dotyczy okoliczności poprzedzających skreślenie z listy studentów w 1996 r.
Z dokumentów dotyczących sprawy na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej wynika, że orzeczeniem właściwego organu od 29 lipca 2003 r. na trwale został skarżący zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i uznany m.in. za osobę wymagającą częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
Podstawę takich orzeczeń stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Przepisy ustawy i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. Nr 139, poz. 1328), określają standardy i kryteria klasyfikowania do stopnia niepełnosprawności. Zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oznacza naruszenie sprawności organizmu powodujące czasową i częściową potrzebę pomocy w pełnieniu ról społecznych w okresach wynikających ze stanu zdrowia. Przepisy powyższej ustawy określają organy i formy rehabilitacji zawodowej i społecznej.
Wynikające z przedstawionego organom uczelni orzeczenia o stopniu niepełnosprawności informacje w świetle przepisów prawa i postanowień Regulaminu studiów nie obligują organów Uczelni do formowania dla potrzeb decyzji w przedmiocie wyrażenia zgody na wznowienie studiów przez skarżącego odstępstw od obowiązujących na danym kierunku standardów nauczania oraz przewidywanego programem i regulaminem studiów ich toku.
Decyzja w przedmiocie wyrażenia zgody na wznowienie studiów jest oparta właśnie na ocenie, czy konkretna osoba jest w stanie i ewentualnie z jakiego etapu wznowionych studiów wyrównać różnice wynikające ze zmiany planów i programów studiów.
Organy Uczelni w zakresie przyznanych im Regulaminem Studiów kompetencji dokonały oceny w powyższym zakresie i wskazały okoliczności, które były brane pod uwagę przy odmowie wyrażenia zgody na reaktywację na studia. Okoliczności brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego z 23 września 2002 r. należą do okoliczności określonych Regulaminem studiów, które winny być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o wznowienie studiów.
Sąd pierwszej instancji uznał więc, iż zaskarżona decyzja odmawiająca zgody skarżącemu na wznowienie studiów jest zgodna z prawem.
Skarżący zarzuca, iż nie było mu znane pismo Dyrekcji Instytutu Psychologii Stosowanej z dnia 10 września 2007 r. skierowane do Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej, a powołane w zaskarżonej decyzji Rektora UJ jako jeden z dokumentów, z którym organ zapoznał się przed wydaniem decyzji.
Stosownie do postanowień § 27 ust. 5 Regulaminu studiów zgodę na wznowienie studiów wyraża dziekan na wniosek studenta złożony za pośrednictwem dyrektora instytutu. Taka regulacja przesądza, iż przedstawiając wniosek dyrektor instytutu jest co najmniej uprawniony do ustosunkowania się do takiego wniosku.
Taki charakter ma powyższe pismo podpisane przez Dyrektora Instytutu Psychologii Stosowanej i dwoje zastępców Dyrektora, wobec ponownego rozpatrywania wniosku z dnia 23 września 2002 r. o wznowienie studiów.
Pismo to znajduje się w przedstawionych w dniu 7 kwietnia 2008 r. przy odpowiedzi na skargę aktach sprawy, a skarżący odniósł się do jego treści w złożonym dnia 14 stycznia 2009 r. załączniku do rozprawy.
Sąd pierwszej instancji uznał zatem, iż okoliczność zatem, iż przed wydaniem decyzji skarżącemu nie był znana treść tego pisma, na które zresztą organ I instancji się nie powoływał, nie stanowi uchybienia procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rektor UJ w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał całokształt materiałów jakie stanowiły podstawę jego decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. R. zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
– art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 1990 r. Nr 65, poz. 385 ze zm., zwana dalej ustawą o szkolnictwie wyższym) w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) poprzez przyjęcie, że wniosek skarżącego z dnia 23 września 2002 r. o wznowienie studiów winien być rozstrzygnięty poprzez wydanie decyzji merytorycznej w przedmiocie wyrażenia zgody lub odmowy wyrażenia zgody na wznowienie studiów, gdy tymczasem wobec ostatecznych decyzji Dziekana Wydziału Filozoficznego z dnia 1 grudnia 1998 r. oraz decyzji Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ z dnia 8 grudnia 1998 r. skarżący był studentem Uniwersytetu Jagiellońskiego i jego wniosek o wznowienie studiów winien być rozstrzygnięty poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 105 § 1 k.p.a., przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.;
– § 27 ust. 3–6 Regulaminu studiów uchwalonego przez Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniu 23 stycznia 2002 r. w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2003 r., poprzez przyjęcie, że rozstrzygnięcie sprawy winno się oprzeć na wskazanym wyżej Regulaminie studiów, a nie na podstawie Regulaminu studiów obowiązującego w dniu 23 września 2002 r., tj. w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o wyrażenie zgody na reaktywację na V rok studiów w Instytucie Psychologii Stosowanej, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.;
– § 27 ust. 3–6 Regulaminu studiów uchwalonego przez Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniu 23 stycznia 2002 r. w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2003 r., poprzez przyjęcie, że okres 5 lat, którym posługuje się ten przepis dotyczy roku kalendarzowego, a nie roku akademickiego, tj. okresu od 1 października danego roku do 30 września roku następnego, a tym samym brak podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie cytowanego przepisu.
Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., który na mocy art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym znajduje odpowiednie zastosowanie, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych. Wskazane wyżej decyzje z dnia 1 grudnia 1998 r. oraz z dnia 8 grudnia 1998 r. nie zostały uchylone ani zmienione i zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych wiązały organy Uczelni w dniu 23 września 2002 r. (dzień złożenia wniosku o reaktywację na studia) jak również w obecnym okresie wobec ich nieuchylenia. Tym samym wniosek o reaktywację nie mógł być merytorycznie rozstrzygnięty, bowiem w tym zakresie istniała już wiążąca i ostateczna decyzja. Niespełnienie określonych wymogów przez skarżącego, na które zwraca uwagę Sąd pierwszej instancji winno doprowadzić do skreślenia skarżącego z listy studentów lub odpowiedniej zmiany lub uchylenia decyzji z 1998 r. Takich działań organy Uczelni nie podjęły ani do czasu złożenia wniosku o reaktywację, ani w okresie obecnym.
Skarżący zauważył również, że w regulaminie studiów brak formalnie instytucji wpisania na studia, do której odwołuje się WSA. Regulamin studiów w § 9 mówi jedynie o zaliczeniu roku studiów natomiast nie wspomina o "wpisie na studia". W poczet studentów uczelni dopuszcza dziekan, zaś student, ma określone obowiązki egzekwowane pod rygorem wydania przez dziekana decyzji o skreśleniu. Niewydanie takiej decyzji, jak w niniejszej sprawie powoduję, że określona osoba przyjęta na studia lub reaktywowana jest nadal studentem danej uczelni. Wobec powyższego wniosek o reaktywację z dnia 23 września 2002 r. winien być rozstrzygnięty poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Należy wskazać, że wydanie decyzji merytorycznych w niniejszej sprawie skutkuje sankcją nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji oraz organy Uczelni nie mogły oprzeć swojego rozstrzygnięcia na podstawie § 27 ust. 3–6 Regulaminu studiów uchwalonego przez Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniu 23 stycznia 2002 r. w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2003 r. Skarżący złożył wniosek o reaktywację w dniu 23 września 2002 r., tak więc w oparciu o zasady wynikające z wówczas obowiązującego Regulaminu studiów organy Uczelni oraz Sąd pierwszej instancji winny rozstrzygnąć niniejszą sprawę. Tymczasem z niewiadomych skarżącemu przyczyn rozstrzygnięcie oparte zostało o Regulamin studiów w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2003 r., w więc w oparciu o regulamin, który zaczął obowiązywać po upływie ponad roku od dnia złożenia wniosku o reaktywację.
Zdaniem skarżącego § 27 ust. 3–6 Regulaminu studiów uchwalony przez Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniu 23 stycznia 2002 r. w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2003 r. odwołuje się do pojęcia roku akademickiego a nie roku kalendarzowego. Powyższe powoduje, zdaniem skarżącego, że okres przerwy w niniejszej sprawie wyniósł 4 lata a nie 5 lat, a zatem w niniejszej sprawie nie mógł stanowić podstawy rozstrzygnięcia cytowany § 27 ust. 3–6 Regulaminu studiów.
Skarżący podniósł ponadto, iż sentencja zaskarżonego wyroku objęta jest wadą, gdyż skargą oddalana jest od decyzji Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia (...) stycznia 2008 znak: (...) w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ z dnia (...) października 2007 r. nr (...) , a nie w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wznowienie studiów.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż zostały wskazane w jej uzasadnieniu.
Przechodząc do zarzutów za nietrafny uznać należy zarzut naruszenia art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Nie zasługuje bowiem na aprobatę przekonanie skarżącego, że wobec ostatecznych decyzji Dziekana Wydziału Filozoficznego z dnia 1 grudnia 1998 r. oraz decyzji Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ z dnia 8 grudnia 1998 r. był on studentem Uniwersytetu Jagiellońskiego i jego wniosek o wznowienie studiów winien być rozstrzygnięty poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania.
Sąd I instancji w sposób szczegółowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 19–21 uzasadnienia) wskazał i wyjaśnił, że z chwilą uprawomocnienia się wyroku z dnia 21 września 2005 r. w spr. III SA/Kr 1122/04 wyeliminowane zostały z obrotu prawnego decyzje wyrażające zgodę na reaktywację studiów. Wobec tego status skarżącego był nieuregulowany a do rozpoznania pozostawał jego wniosek o reaktywację z 23 września 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ten pogląd co wiąże się z uznaniem, że wbrew stanowisku skarżącego postępowanie w sprawie nie było bezprzedmiotowe i słusznie nie zostało umorzone.
Za trafne natomiast uznać należy zarzuty dotyczące naruszenia § 27 ust. 3–6 regulaminu studiów uchwalonego 23 stycznia 2002 r. w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2003 r. choć z innych przyczyn niż te wskazane w skardze kasacyjnej.
Artykuł 6 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przyjęta w tej normie zasada praworządności jest powtórzeniem takiej samej zasady przyjętej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Po przesądzeniu swojej właściwości organ na etapie stosowania prawa ma przede wszystkim obowiązek ustalenia jaka norma obowiązuje oraz jakie jest jej znaczenie dla potrzeb rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie decyzja zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ z (...) października 2007 r. wydane zostały w oparciu o przepisy Regulaminu z dnia 23 stycznia 2003 r. Jak wynika jednak z ustaleń poczynionych w toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu wydania decyzji przez organ I instancji obowiązywał regulamin uchwalony przez Senat w dniu 31 maja 2006 r. (§ 38 ust. 1 reg.). W § 38 ust. 7 ww. regulaminu zawarto normę stanowiącą, że złożone do dnia 1 listopada 2006 r. wnioski o uzyskanie wpisu warunkowego lub zezwolenia na ponowne powtarzanie roku rozpoznaje się na podstawie zasad obowiązujących przed dniem 1 października 2006 r. Wniosek skarżącego rozpoznawany w niniejszej sprawie nie był wnioskiem, o którym mowa w ww. przepisie. Reasumując zatem a contrario należy uznać, że co do tego wniosku stosować należy unormowania zawarte w regulaminie obowiązującym w dacie wydania decyzji.
Kwestia ta jest bardzo istotna jeśli wziąć pod uwagę różnice co do warunków jakie musiałaby spełnić osoba ubiegająca się o reaktywowanie studiów aby jej wniosek został uwzględniony. Zgodnie z § 27 ust. 3 poprzednio obowiązującego regulaminu wznowienie studiów jest uzależnione od uregulowania różnic spowodowanych zmianą planów i programów studiów.
Zarówno uzasadnienia decyzji wydanych przez organy uczelni jak i uzasadnienie zaskarżonego wyroku oparte jest na argumentacji dotyczącej niemożności spełnienia wskazanego w tej normie warunku wznowienia studiów. Tymczasem § 33 regulaminu obowiązującego od 1 października 2006 r. dotyczący ponownego przyjęcia na studia nie wymaga wyrównania różnic spowodowanych zmianą planów i programów studiów.
Tak więc zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca oparte zostały na przepisach nieobowiązujących, które nie powinny znaleźć w sprawie zastosowania. Narusza to konstytucyjną zasadę praworządności i uniemożliwia merytoryczną ocenę słuszności tych decyzji.
Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.