I OSK 1586/24

I OSK 1586/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Mariola Kowalska
Monika Nowicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2361/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-13
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 73 ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2361/23 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 23 sierpnia 2023 r. znak: DO.1.7614.290.2023.AŁ w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia nieruchomości z mocy prawa oddala skarg kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2361/23 uchylił zaskarżoną przez Miasto Stołeczne Warszawa decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 23 sierpnia 2023 r. znak: DO.1.7614.290.2023.AŁ i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 8 marca 2023 r. nr 1249/2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia nieruchomości z mocy prawa oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.":
1. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., polegające na jego błędnym niezastosowaniu w niniejszej sprawie i braku odrzucenia skargi w sytuacji, gdy skarga została wniesiona przez jednostkę do tego nieuprawioną, tj. Prezydenta m. st. Warszawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uchyleniem przez Sąd decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym przez organy obu instancji na skutek skargi podmiotu nieuprawnionego do jej wniesienia,
2. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. oraz w związku z art. 7, art. 77 §, art. 80 i art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", polegające na błędnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie organy administracji naruszyły wskazane przepisy K.p.a. przez to, że zaprzeczyły zasadzie oficjalności, nie zebrały pełnego materiału dowodowego w sprawie i nie wyjaśniły w sposób dostateczny okoliczności niezbędnych do wydania decyzji, i uchyleniu przez Sąd z tego powodu decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym przez organy obu instancji, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz ze stanowisk zaprezentowanych przez strony w toku postępowania administracyjnego nie wynika, aby istniały jakiekolwiek dowody, dokumenty lub materiały dotyczące stanu nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie, na dzień 31 grudnia 1998 r., inne niż zgromadzone przez organy administracji w niniejszym postępowaniu, zaś organ administracji I instancji przez długi czas podejmował czynności zmierzające do zebrania materiału dowodowego; uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że wydane w sprawie decyzje administracyjne były przedwczesne oraz uchyleniem decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym przez organy obu instancji,
3. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. oraz w związku z art. 8 i art. 9 K.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie organy administracji naruszyły wskazane przepisy K.p.a. przez wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia nieruchomości z mocy prawa na skutek nieprzedłożenia przez jedną ze stron postępowania żądanych przez organ administracji dokumentów oraz przez to, że organ administracji I instancji nie poinformował skarżącego o tym, że brak przedstawienia określonych środków dowodowych spowoduje wydanie decyzji negatywnej, i uchyleniu przez Sąd z tego powodu decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym przez organy obu instancji, podczas gdy z uzasadnień decyzji organów I oraz II instancji wynika, że decyzje te zostały wydane po rozważeniu przez organy całego zgromadzonego materiału dowodowego, zaś brak pouczenia profesjonalnego uczestnika obrotu, jakim jest m. st. Warszawa, o możliwych konsekwencjach braku przedstawienia określonych środków dowodowych w postępowaniu administracyjnym nie miał wpływu na wynik sprawy; uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym przez organy obu instancji,
4. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 10 § 1 K.p.a., polegające na jego błędnym zastosowaniu w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. przez organ odwoławczy nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania administracyjnego; uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym przez organ II instancji,
5. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a., polegające na jego błędnym zastosowaniu w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy naruszenie przez Ministra Rozwoju i Technologii artykułu 107 § 3 K.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania administracyjnego; uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym przez organ II instancji.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz odrzucenie skargi, ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W obu przypadkach wniosła o zasądzenie na jej rzecz od Prezydenta m. st. Warszawy zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie jej zasadności.
Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Podkreślenia przy tym wymaga, że nie mogą odnieść spodziewanego skutku zarzuty błędnych ustaleń faktycznych i błędnej oceny okoliczności sprawy sprowadzające się jedynie do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji nieaprobującego ustaleń i oceny przyjętych w zaskarżonej decyzji. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych i błędu w ocenie okoliczności sprawy nie może bowiem sprowadzać się do samej tylko polemiki z oceną Sądu I instancji w zakresie ustaleń poczynionych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu i do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz powinien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuścił się Sąd I instancji organy.
Nie można uznać za spełnienie tego warunku zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd I instancji – ustosunkowując się do wniosku A.A., wówczas uczestniczki postępowania, o odrzucenie skargi Prezydenta m. st. Warszawy - prawidłowo wyjaśnił, że w niniejszej sprawie skarga została wniesiona na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, zatem to ten organ administracji uczestniczył w postępowaniu przed sądem administracyjnym w charakterze strony, nie zaś Prezydent m.st. Warszawy. Natomiast stroną skarżącą w postępowaniu przed Sądem I instancji było Miasto Stołeczne Warszawa, a Prezydent m.st. Warszawy, jako organ wykonawczy gminy, reprezentuje stronę skarżącą. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji jasno podał powody przyjęcie, że stroną postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie była gmina - Miasto Stołeczne Warszawa, jako jednostka samorządu terytorialnego, która ubiegała się o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości na swoją rzecz w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. poz. 872 ze zm.), a zatem jest to sprawa dotycząca interesu prawnego gminy - sfery jej dominium. Prawidłowo przy tym Sąd I instancji uznał, że skoro skargę podpisał organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, która ma interes prawny w tym postępowaniu – Prezydent m.st. Warszawy, to działał on jako reprezentant Miasta Stołecznego Warszawy (art. 31 w związku z art. 11a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.). Zatem Sąd I instancji prawidłowo uznał wniosek o odrzucenie skargi za nieuzasadniony.
Nieusprawiedliwione okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 K.p.a. (punkty 2 i 3 skargi kasacyjnej). Skarżąca kasacyjnie kwestionuje w nich stanowisko Sądu I instancji o niedochowaniu przez organy administracyjne obowiązku wyjaśnienia niezbędnych okoliczności sprawy w zakresie obszaru zajętego pod drogę. Skarżąca kasacyjnie utrzymuje bowiem, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz ze stanowisk zaprezentowanych przez strony w toku postępowania administracyjnego nie wynika, aby istniały jakiekolwiek dowody, dokumenty lub materiały dotyczące stanu nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie, na dzień 31 grudnia 1998 r., inne niż zgromadzone przez organy administracji w niniejszym postępowaniu.
Warto przypomnieć, że w niniejszej sprawie Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 23 sierpnia 2023 r. znak: DO.1.7614.290.2023.AŁ, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta m.st. Warszawy, utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 8 marca 2023 r. nr 1249/2023 o odmowie stwierdzenia nabycia, z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez gminę Warszawa - [...], prawa własności nieruchomości, położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 152 m2, zajętej pod część ul. [...] w Warszawie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. art 73 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nastąpiło zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, była zajęta pod drogę publiczną oraz pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jest ostateczna decyzja wojewody (art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r.). Z art. 73 ust. 3a tej ustawy wynika natomiast, że jeżeli w danym przypadku zaistnieje konieczność określenia granic nieruchomości objętej skutkami określonymi w art. 73 ust. 1 ustawy, to nie wydaje się odrębnej decyzji o podziale nieruchomości, lecz określa się te granice w tym samym akcie administracyjnym, który stanowi ustawową formę potwierdzenia przejścia prawa własności nieruchomości ex lege na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.
W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest, że uchwałą Nr 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie m.st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych, ul. [...] w Warszawie została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, drogi lokalne miejskie w dniu 1 stycznia 1999 r. stały się drogami gminnymi. W sprawie nie jest kwestionowane, że działka nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność prywatną. Organy administracji obu instancji uznały natomiast – co zakwestionował WSA – że nie wykazano w sprawie, by w relewantnej dacie nieruchomość ta była zajęta pod drogę publiczną.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało zainicjowane i toczyło się na wniosek Prezydenta m.st. Warszawy. To zaś oznacza, że na wnioskodawcy spoczywał obowiązek określenia przedmiotu postępowania oraz wskazania i wykazania stosownymi dowodami faktów istotnych w kontekście spełniania przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (tj. zajęcia nieruchomości pod drogę, władania nieruchomością oraz braku tytułu prawa własności do nieruchomości w określonej ustawowo dacie) dla wywołania skutku prawnorzeczowego określonego w tym przepisie. Natomiast do organu administracji należy ocena przedstawionych przez wnioskodawcę faktów i dowodów przez pryzmat przesłanek materialnoprawnych określonych w art. 73 ust. 1. O ile bowiem na organie prowadzącym postępowanie spoczywa ustawowy obowiązek ustalenia i wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych w sprawie (art. 7 K.p.a.) oraz ustawowy obowiązek w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego na zaistnienie tych okoliczności (art. 77 § 1 K.p.a.), o tyle ustawowym obowiązkiem wnioskodawcy jest określenie żądania (art. 63 § 2 K.p.a.), w którym – w postępowaniu prowadzonym na podstawie omawianego art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – mieści się wskazanie granic terenu mającego być przedmiotem wnioskowanego rozstrzygnięcia.
Rację ma zatem Sąd I instancji twierdząc, że ustalenia w zakresie spełnienia przesłanek określonych w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. może prowadzić tylko organ administracji, który jest jedynym podmiotem władnym obiektywnie ustalić stan faktyczny na gruncie w określonej ustawą dacie (różnymi dostępnymi środkami dowodowymi). Obowiązek dowodowy organu nie wyłącza jednak dowodowego obowiązku wnioskodawcy określenia żądania. Organ prowadzący postępowanie nie jest bowiem związany wskazaniami wnioskodawcy. Na wnioskodawcy publicznoprawnym spoczywa jednak obowiązek wykazania granic swojego władania i zajęcia cudzego gruntu pod drogę publiczną, aby następnie wojewoda sprostał swojemu obowiązkowi w toku prowadzonego postępowania potwierdzenia wykazania zaistnienia tych okoliczności i ich udokumentowania (zob. np. wyrok NSA z 13 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 448/23 czy wyrok NSA z 21 kwietnia 2026 r. sygn. akt I OSK 929/23, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutu dotyczącego podważenia stanowiska Sądu I instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy wnioskodawca nie określił zakresu żądania. Z akt sprawy wynika zaś, że żądanie wnioskodawcy odnosiło się ono do stwierdzenia nabycia przez Miasto Stołeczne Warszawa prawa własności działki nr [...]. Z akt sprawy wynika również, że działka ta została wydzielona na mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 144/2015 z dnia 27 maja 2015 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (KW nr [1]). Jak zauważył Sąd I instancji, do akt sprawy zostały przekazane dla działki nr [...] odpisy z ksiąg wieczystych nr [2] i nr [1], z których wynika, że na terenie tej działki znajdowała się ulica. Wpis do księgi wieczystej przeznaczenia tego terenu pod ulicę został dokonany w 1988 r. na podstawie mapy sytuacyjnej. Z akt sprawy wynika natomiast, że powodem wydania decyzji odmownych był brak jednoznacznego wykazania odpowiednią dokumentacją geodezyjną, że działka nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną. Minister, uznał bowiem, że materiał zebrany przez organ I instancji był niewystarczający do pozytywnego załatwienia sprawy z tego powodu, że wnioskodawca nie nadesłał stosownej dokumentacji geodezyjnej, z której wynika zajęcie nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną.
Nie można uznać za trafne stanowiska prezentowanego przez organy administracji obu instancji, że wykazanie tej okoliczności mogło nastąpić tylko i wyłącznie za pomocą dokumentacji geodezyjno-prawnej z projektem podziału nieruchomości. Ustalenia granic zajęcia działki gruntu pod drogę publiczną (linii rozgraniczających) można bowiem dokonać także na podstawie np. wypisu z ewidencji gruntów, czy dokumentacji, która stanowiła podstawę zaliczenia danej drogi do odpowiedniej kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich. Dokumentacją dotyczącą przebiegu drogi powinien zaś dysponować jej zarządca, a więc w rozpatrywanym przypadku Miasto Stołeczne Warszawa. Dopiero w braku tego rodzaju dokumentów wnioskodawca powinien przedstawić dokumentację obrazującą lub opisującą przedmiot wniosku (por. wyrok NSA z 13 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 448/23). Aprobująco należy odwołać się do wyroku NSA z 21 kwietnia 2026 r. sygn. akt I OSK 929/23, w którym wskazano, że z art. 76 § 1 K.p.a. wynika, że "Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone." Geodeta nie jest organem państwowym, do którego zakresu działania należy sporządzanie dokumentów potwierdzających zakres zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. W orzecznictwie podnosi się natomiast, że "dokument ten [mapa z odpowiednią adnotacją geodety] nie poświadcza drogowego charakteru działek. Taka kwalifikacja należała w niniejszej sprawie do organu uprawnionego do stwierdzenia nabycia prawa własności terenów zajętych pod drogę przez gminę" (wyrok NSA z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 797/19). "Przestrzenne granice "zajęcia pod drogę" były wyznaczone w sposób faktyczny (a nie prawny), przez usytuowanie na gruncie wszystkich urządzeń mieszczących się w pasie drogowym (jezdnia, pobocze, chodnik, mijanka, zatoka, rów przydrożny). Powyższe uwagi prowadzą także do wniosku natury procesowej: zakres przestrzennego zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną nie musi zostać wykazany przy pomocy dokumentów geodezyjnych precyzujących jej granice. Można to uczynić korzystając także z innych źródeł dowodowych, aniżeli dokumenty geodezyjne" (wyrok NSA z 26 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2911/12). Owszem, wynik pracy właściwego geodety może stanowić podstawę do ujawnienia w odpowiednim zasobie geodezyjnym (zob. rozdz. 3, 7 i 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne – Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm.) i w tym znaczeniu może być to dokument urzędowy (np. mapa z projektem podziału nieruchomości), ale żaden przepis nie upoważnia geodety do ustalenia historycznego stanu faktycznego na gruncie w zakresie zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną. Nie dysponuje on bowiem żadnymi instrumentami, pozwalającymi na poprawne ustalenie niezbędnych faktów, chyba że geodeta jest w stanie to uczynić na podstawie innych dokumentów geodezyjnych i przedstawi to we właściwym opracowaniu (zob. art. 42 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego) – zob. wyrok NSA z 11 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 639/23.
Organ w ramach postępowania wyjaśniającego nie mógł więc poprzestać na wezwaniu wnioskodawcy o uzupełnienie materiału dowodowego o mapę z projektem podziału, ale – jak trafnie uznał Sąd I instancji – powinien był wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy w tym zakresie i zgromadzić dodatkowe dowody potwierdzające przeznaczenie tej nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. W szczególności za zasadne należy uznać wytyczne poczynione przez Sąd I instancji, że organ powinien oprzeć się np. na archiwalnych zdjęciach lotniczych, mapach, zeznaniach świadków i ostatecznie zlecić wykonanie dokumentacji geodezyjnej obrazującej stan nieruchomości w tej dacie, zgodnie z ustaleniami organu dotyczącymi granic zajętości nieruchomości pod drogę publiczną. Trafnie więc uznał Sąd I instancji, że nie było podstaw do przyjęcia przez organ, że dowody zgromadzone w niniejszej sprawie były wystarczające do wydania decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. O związanych z tym ewentualnych kosztach postępowania nie może natomiast przesądzać sąd administracyjny, zanim nie orzeknie o tym właściwy organ.
Podzielić należy pogląd Sądu I instancji, że to organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Powinien to uczynić w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 K.p.a. została skonkretyzowana w przepisach art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Biorąc pod uwagę treść tych przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (vide: H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, WKP 2023, uwagi do art. 7). Zasada oficjalności postępowania dowodowego nie jest zróżnicowana w zależności od tego, w jaki sposób postępowanie zostało wszczęte - z urzędu czy na wniosek strony. Na organie spoczywa zatem w każdym przypadku obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Równocześnie na stronie spoczywa obowiązek współdziałania z organem w toku postępowania wyjaśniającego. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z 10 października 2007 r. sygn. akt II GSK 172/07). Nieprzedstawienie przez stronę dowodu na określoną okoliczność podnoszoną przez tę stronę oznacza, że organ nie może poprzestać na wezwaniu strony do przedstawienia dowodów, ale powinien poszukiwać innych dowodów na tę okoliczność. Dopiero jeżeli takich dowodów nie ma, organ może przyjąć, że nieprzedstawienie przez stronę dowodu pociąga za sobą skutki negatywne dla strony (wyrok NSA z 18.07.2024 r. sygn. akt I OSK 389/23).
Nie mogły również odnieść spodziewanego skutku zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 10 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. z tego powodu, że zdaniem skarżącej kasacyjnie, wskazane przez Sąd I instancji naruszenia nie miały istotnego wpływu na wynik postępowania administracyjnego. Ocena stanowiska Sądu I instancji co do stopnia wpływu naruszenia prawa na wynik sprawy nie może mieć znaczenia wobec przesądzenie kluczowego zagadnienia podniesionego w skardze kasacyjnej i w konsekwencji przyjęcia, że słuszne było stanowisko Sądu I instancji o wydaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji bez dostatecznego wyjaśnienia niezbędnych okoliczności w zakresie spełnienia przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z 1989 r.
Z tej przyczyny zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać w całości za nieusprawiedliwione.
Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie sporządzanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jednocześnie zauważyć, że dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej, albowiem w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a.