Orzeczenie · 2023-03-09

I OSK 157/22

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2023-03-09
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona zwierzątASFogrodzeniaprawo miejscowerozporządzenie wojewodymigracja zwierzątlasy państwoweweterynariakolejka wąskotorowaochrona zabytków

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Świętokrzyskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który stwierdził nieważność rozporządzenia Wojewody z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr 4/2021. Rozporządzenie to zmieniało wcześniejsze rozporządzenie w sprawie wykonywania ogrodzeń ograniczających migrację zwierząt z terenów leśnych, mające na celu ochronę przed wirusem Afrykańskiego Pomoru Świń (ASF). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał rozporządzenie za nieważne, wskazując na istotne naruszenia prawa. Sąd I instancji stwierdził, że Wojewoda nie dochował wymaganej procedury, w szczególności nie uzyskał wniosku wojewódzkiego lekarza weterynarii, a zmiana przebiegu ogrodzenia służyła ułatwieniu remontów zabytkowej kolejki wąskotorowej, co nie odpowiadało celom określonym w art. 46 ust. 3 pkt 8l ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Ustawa ta upoważnia wojewodę do nakazania wykonania ogrodzeń jedynie w celu zapobiegania chorobom zakaźnym zwierząt. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Wojewody, oddalił ją. Sąd podkreślił, że rozporządzenie zmieniające przebieg ogrodzenia nie odpowiadało celom wskazanym w art. 46 ust. 3 pkt 8l ustawy, który zezwala na takie działania jedynie w celu zapobiegania zagrożeniom wynikającym z chorób zakaźnych zwierząt. NSA zgodził się z WSA, że polepszenie warunków dla remontów kolei nie stanowiło przesłanki ustawowej. Sąd zaznaczył, że organy władzy publicznej muszą działać ściśle w granicach upoważnień ustawowych, a działalność wykraczająca poza te ramy jest nielegalna. NSA wskazał również, że obciążenie Lasów Państwowych kosztami zmiany przebiegu ogrodzenia, które nie służyło zapobieganiu ASF, było nieuzasadnione w świetle ustawy o lasach.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących kompetencji wojewody w zakresie wydawania rozporządzeń dotyczących ochrony zdrowia zwierząt, zasada działania organów administracji w granicach prawa, kontrola sądowa aktów prawa miejscowego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ochroną przed ASF i remontami infrastruktury kolejowej, ale zasady prawne są uniwersalne.

Zagadnienia prawne (3)

Czy zmiana przebiegu ogrodzenia, mającego na celu ograniczenie migracji zwierząt i zapobieganie chorobom zakaźnym, może być uzasadniona innymi celami, takimi jak ułatwienie remontów infrastruktury technicznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zmiana przebiegu ogrodzenia może być uzasadniona jedynie celami określonymi w ustawie, tj. zapobieganiem chorobom zakaźnym zwierząt. Ułatwienie remontów infrastruktury nie stanowi podstawy do wydania takiego rozporządzenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa o ochronie zdrowia zwierząt jasno określa cel wydawania rozporządzeń dotyczących ogrodzeń – zapobieganie chorobom zakaźnym. Działania wykraczające poza ten cel, jak ułatwienie remontów kolejki wąskotorowej, są niezgodne z prawem.

Czy rozporządzenie zmieniające przebieg ogrodzenia, wydane bez wniosku właściwego organu (lekarza weterynarii) i z naruszeniem procedury, jest ważne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, rozporządzenie wydane z naruszeniem wymaganej procedury, w tym bez niezbędnego wniosku organu, jest nieważne.

Uzasadnienie

Sąd I instancji stwierdził, że Wojewoda nie dochował procedury wymaganej do wydania rozporządzenia, w szczególności nie uzyskał wniosku wojewódzkiego lekarza weterynarii, co stanowiło istotne naruszenie prawa.

Czy organ administracji publicznej może podejmować działania wykraczające poza zakres upoważnienia ustawowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, działalność organu wykraczająca poza zadania powierzone w ustawie ma charakter nielegalny.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że organy muszą działać ściśle w granicach upoważnień ustawowych, a normy kompetencyjne muszą być interpretowane literalnie. Działania wykraczające poza delegację ustawową są niezgodne z Konstytucją RP.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Wojewody Świętokrzyskiego od wyroku WSA w Kielcach, który stwierdził nieważność rozporządzenia Wojewody zmieniającego przebieg ogrodzenia.

Przepisy (9)

Główne

u.o.z.z.c.z. art. 46 § ust. 3 pkt 8l

Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

Upoważnia wojewodę do nakazania nadleśniczemu wykonania ogrodzeń w celu ograniczenia migracji zwierząt z terenów leśnych, gdy istnieje zagrożenie chorobą zakaźną zwierząt.

Pomocnicze

u.o.z.z.c.z. art. 46 § ust. 1, 2, 4, 5

Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

Reguluje kompetencje wojewody w zakresie działań mających na celu ograniczenie migracji zwierząt i zapobieganie chorobom zakaźnym.

u.w.a.r.w. art. 63

Ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie

Dopuszcza zaskarżenie aktu prawa miejscowego wydanego przez wojewodę.

u.l. art. 58 § ust. 3 a pkt 3

Ustawa o lasach

Określa cele, na które mogą być przeznaczone środki z funduszu leśnego, w tym działania związane z zapobieganiem rozprzestrzenianiu się ASF.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Stanowi, że organy samorządu i terenowe organy administracji rządowej ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

P.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje podstawę oddalenia skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana przebiegu ogrodzenia służyła ułatwieniu remontów kolejki wąskotorowej, a nie ochronie przed ASF. • Rozporządzenie zostało wydane bez wymaganej procedury, w tym bez wniosku lekarza weterynarii. • Działanie Wojewody wykraczało poza zakres upoważnienia ustawowego.

Odrzucone argumenty

Stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Weterynarii i przesłanie projektu rozporządzenia stanowiło wniosek o wydanie rozporządzenia. • Ustawodawca nie wymaga szczególnej formy dla wniosku Wojewódzkiego Inspektora Weterynarii. • Sąd pominął ocenę stanowiska Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w zakresie funkcji ochronnej ogrodzenia przy zmienionym przebiegu.

Godne uwagi sformułowania

organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie • Działalność wykraczająca poza zadania powierzone w ustawie ma charakter nielegalny. • Jako obejście prawa potraktować należało próbę uzyskania tego samego rezultatu poprzez wydanie rozporządzenia zmieniającego na podstawie nieprzewidzianych ustawą przesłanek.

Skład orzekający

Aleksandra Łaskarzewska

sprawozdawca

Anna Wesołowska

członek

Czesława Nowak-Kolczyńska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kompetencji wojewody w zakresie wydawania rozporządzeń dotyczących ochrony zdrowia zwierząt, zasada działania organów administracji w granicach prawa, kontrola sądowa aktów prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ochroną przed ASF i remontami infrastruktury kolejowej, ale zasady prawne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między ochroną zdrowia zwierząt a potrzebami konserwatorskimi i remontowymi infrastruktury. Pokazuje też, jak ważne jest przestrzeganie procedur i celów ustawowych przez organy administracji.

Ochrona przed ASF czy remont zabytkowej kolejki? Sąd rozstrzyga, który cel jest ważniejszy dla wojewody.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst