I OSK 1517/20Utrata statusu bezrobotnego zasada proporcjonalności 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję o pozbawieniu M. S. statusu osoby bezrobotnej, który podjął krótkotrwałą (2 dni) pracę na umowę zlecenie za wynagrodzenie 235,45 zł. Sąd I instancji uznał, że organy administracji naruszyły zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz art. 8 K.p.a., ponieważ wsteczne pozbawienie statusu bezrobotnego, skutkujące utratą prawa do zasiłku i koniecznością poniesienia kilkunastu tysięcy złotych kosztów operacji biodra, było nieadekwatne do celu ustawy o promocji zatrudnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Wojewody, oddalił ją. NSA potwierdził, że WSA prawidłowo zastosował zasadę proporcjonalności, interpretując przepisy ustawy o promocji zatrudnienia. Sąd podkreślił, że choć podjęcie innej pracy zarobkowej generalnie skutkuje utratą statusu bezrobotnego, to w indywidualnych przypadkach, gdy sankcja jest rażąco nieproporcjonalna do celu, a skutki dla jednostki są bardzo dotkliwe (np. konieczność pokrycia kosztów leczenia), należy uwzględnić konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego i zasadę działania organów w zaufaniu. NSA uznał, że wyrok WSA nie naruszył przepisów prawa materialnego ani postępowania, a uzasadnienie wyroku było wystarczające.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia przepisów dotyczących statusu bezrobotnego z uwzględnieniem zasady proporcjonalności i prawa do zabezpieczenia społecznego, szczególnie w przypadkach krótkotrwałych prac zarobkowych o niskiej wartości.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie skutki utraty statusu były wyjątkowo dotkliwe. Może być trudniejsze do zastosowania w przypadkach, gdy podjęta praca jest bardziej znacząca lub skutki finansowe są mniejsze.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wsteczne pozbawienie statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia krótkotrwałej pracy na umowę zlecenie za niskie wynagrodzenie, skutkujące poważnymi konsekwencjami finansowymi (np. konieczność pokrycia kosztów operacji), narusza zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, narusza. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że sankcja pozbawienia statusu bezrobotnego była nieadekwatna do celu ustawy i naruszała zasadę proporcjonalności, zwłaszcza w kontekście konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego.
Uzasadnienie
NSA podzielił stanowisko WSA, że choć podjęcie innej pracy zarobkowej generalnie skutkuje utratą statusu bezrobotnego, to w sytuacji, gdy praca była krótkotrwała, niskopłatna, a konsekwencje utraty statusu (w tym konieczność pokrycia kosztów leczenia) są rażąco nieproporcjonalne do celu ustawy, należy zastosować zasadę proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Czy organ administracji publicznej, stosując art. 33 ust. 4 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i 11 ustawy o promocji zatrudnienia, narusza art. 8 K.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), jeśli nie uwzględnia zasady proporcjonalności w indywidualnej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, narusza. Brak uwzględnienia zasady proporcjonalności w konkretnym stanie faktycznym, prowadzący do rażąco nieproporcjonalnej sankcji, może naruszać zasadę zaufania do organów władzy publicznej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że naruszenie zasady proporcjonalności przez organy administracji w kontekście pozbawienia statusu bezrobotnego, w sytuacji gdy skutki dla jednostki są bardzo dotkliwe, może być podstawą do uchylenia decyzji na podstawie art. 8 K.p.a.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (8)
Główne
u.p.z. art. 33 § ust. 4 pkt 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. (brak zatrudnienia i innej pracy zarobkowej).
u.p.z. art. 2 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Definicja bezrobotnego, która obejmuje m.in. brak zatrudnienia i niewykonywanie innej pracy zarobkowej.
u.p.z. art. 2 § ust. 1 pkt 11
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Definicja innej pracy zarobkowej, obejmująca umowy cywilnoprawne.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności, zgodnie z którą ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) przez organy administracji przy pozbawieniu statusu bezrobotnego. • Naruszenie zasady zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) w związku z nieproporcjonalną sankcją. • Sankcja pozbawienia statusu bezrobotnego była nieadekwatna do celu ustawy i skutków dla jednostki (krótkotrwała praca, niskie wynagrodzenie, wysokie koszty leczenia).
Odrzucone argumenty
Utrata statusu bezrobotnego następuje z mocy prawa w momencie podjęcia innej pracy zarobkowej, bez względu na czas, zamiar czy sytuację osobistą. • Sąd I instancji błędnie zastosował art. 31 ust. 3 Konstytucji i zasadę proporcjonalności przy wykładni przepisów materialnych. • Decyzja organu II instancji nie naruszała przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
ingerencja w sferę praw jednostki nie pozostaje w racjonalnej i właściwej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie praw • konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego w powiązaniu z zasadą działania w zaufaniu do organów państwa [...] powinno przeważać nad zasadą legalizmu i praworządności • sankcja, polegająca na pozbawieniu go za okres wsteczny wynoszący ponad 5 miesięcy statusu bezrobotnego w sytuacji, w której tylko przez 2 dni świadczył on pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej a uzyskany z tego tytułu dochód wynosił niespełna 250 zł i nie stanowił realnego źródła utrzymania, jest zdecydowanie nieadekwatna do celu
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący-sprawozdawca
Maciej Dybowski
sędzia
Ewa Kręcichwost-Durchowska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących statusu bezrobotnego z uwzględnieniem zasady proporcjonalności i prawa do zabezpieczenia społecznego, szczególnie w przypadkach krótkotrwałych prac zarobkowych o niskiej wartości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie skutki utraty statusu były wyjątkowo dotkliwe. Może być trudniejsze do zastosowania w przypadkach, gdy podjęta praca jest bardziej znacząca lub skutki finansowe są mniejsze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zasada proporcjonalności i prawa konstytucyjne mogą wpływać na interpretację przepisów dotyczących statusu bezrobotnego, nawet w przypadku naruszenia formalnych wymogów. Jest to przykład, gdzie sąd staje w obronie jednostki przed nadmierną biurokracją.
“Czy 2 dni pracy za 235 zł mogą kosztować Cię status bezrobotnego i kilkanaście tysięcy złotych? Sąd Najwyższy mówi: niekoniecznie!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.