I OSK 1508/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił postanowienie KKU o niedopuszczalności odwołania. Spór dotyczył reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu o komunalizację nieruchomości. Wojewoda Mazowiecki wydał decyzję stwierdzającą nabycie nieruchomości przez gminę. Prezydent m.st. Warszawy, działając jako podmiot gospodarujący mieniem Skarbu Państwa, złożył odwołanie. KKU uznała odwołanie za niedopuszczalne, wskazując, że Skarb Państwa powinien być reprezentowany przez wojewodę zgodnie z art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami (ugn), a nie przez prezydenta miasta. WSA uchylił postanowienie KKU, argumentując, że połączenie funkcji organu orzekającego (wojewody) i strony postępowania (reprezentanta Skarbu Państwa) jest niedopuszczalne. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną organu, potwierdził stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że art. 23 ust. 1e ugn, wprowadzający wyjątek od zasady reprezentacji Skarbu Państwa przez starostę (art. 11 ust. 1 ugn), ma na celu zapobieganie konfliktowi interesów, gdy Skarb Państwa i jednostka samorządu terytorialnego są reprezentowane przez ten sam podmiot. Jednakże, zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy wojewoda sam orzeka w pierwszej instancji, prowadziłoby do sytuacji, w której ten sam podmiot pełniłby funkcję organu i strony, co naruszałoby prawo do sądu i zasadę dwuinstancyjności. NSA powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (sygn. akt I OSK 1321/21), które wiąże w sprawie zgodnie z art. 153 ppsa, stwierdzając, że art. 23 ust. 1e ugn nie może być stosowany, gdy wojewoda jest jednocześnie organem wydającym rozstrzygnięcie. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżony wyrok WSA odpowiada prawu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście konfliktu interesów i prawa do sądu, zwłaszcza w sprawach komunalizacji i reprezentacji Skarbu Państwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ orzekający w pierwszej instancji jest jednocześnie potencjalnym reprezentantem jednej ze stron (Skarbu Państwa).
Zagadnienia prawne (2)
Kto jest uprawniony do reprezentowania Skarbu Państwa w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym dotyczącym komunalizacji nieruchomości, gdy Skarb Państwa i jednostka samorządu terytorialnego są stronami postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wojewoda reprezentuje Skarb Państwa w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w którym jedną ze stron jest Skarb Państwa, a drugą powiat lub miasto na prawach powiatu, jednakże przepis ten nie może być stosowany, gdy wojewoda sam jest organem wydającym rozstrzygnięcie w pierwszej instancji, aby uniknąć konfliktu interesów i zapewnić prawo do sądu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 23 ust. 1e ugn, choć wskazuje wojewodę jako reprezentanta Skarbu Państwa w sporach z powiatem/miastem, nie może być stosowany, gdy wojewoda sam orzeka w sprawie. Takie połączenie funkcji organu i strony naruszałoby prawo do sądu i zasadę dwuinstancyjności. Sąd powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, które wiąże w sprawie.
Czy połączenie funkcji organu orzekającego w pierwszej instancji i strony postępowania (reprezentanta Skarbu Państwa) przez ten sam podmiot (wojewodę) jest dopuszczalne w świetle przepisów prawa i Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie połączenie funkcji jest niedopuszczalne, ponieważ narusza prawo strony do rzetelnego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i sąd, a także zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że nawet jeśli art. 23 ust. 1e ugn ma na celu zapobieganie konfliktom, jego zastosowanie w sytuacji, gdy wojewoda jest jednocześnie organem wydającym decyzję i reprezentantem Skarbu Państwa, prowadziłoby do kolejnego konfliktu interesów i naruszenia gwarancji procesowych.
Przepisy (12)
Główne
ugn art. 23 § ust. 1e
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten stanowi wyjątek od zasady reprezentacji Skarbu Państwa przez starostę i wskazuje wojewodę jako reprezentanta w postępowaniach, gdzie drugą stroną jest powiat lub miasto na prawach powiatu. Jednakże, nie może być stosowany, gdy wojewoda sam jest organem wydającym rozstrzygnięcie w sprawie.
Pomocnicze
ugn art. 11 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ogólna zasada reprezentacji Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami przez starostę, z zastrzeżeniem wyjątków.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 5 § ust. 1
Podstawa prawna komunalizacji mienia państwowego.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 60
Dotyczy nabycia przez powiat części nieruchomości w trybie przepisów wprowadzających reformę administracji.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania.
k.p.a. art. 29
Kodeks postępowania administracyjnego
Określenie stron w postępowaniu.
k.p.a. art. 127 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo do wniesienia odwołania.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA, przesłanki nieważności.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie ocena prawną i wskazaniami sądu.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Połączenie funkcji organu orzekającego w pierwszej instancji i strony postępowania (reprezentanta Skarbu Państwa) przez ten sam podmiot (wojewodę) jest niedopuszczalne i narusza prawo do sądu oraz zasadę dwuinstancyjności. • Art. 23 ust. 1e ugn nie może być stosowany w sytuacji, gdy wojewoda sam orzeka w sprawie, aby uniknąć konfliktu interesów.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu (Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej) oparta na literalnym brzmieniu art. 23 ust. 1e ugn, który wskazywał wojewodę jako reprezentanta Skarbu Państwa, bez uwzględnienia kontekstu i potencjalnych konfliktów interesów.
Godne uwagi sformułowania
„w sytuacji takiej zachodziłyby bowiem istotne wątpliwości czy wojewoda nie składając odwołania od własnej decyzji, prawidłowo reprezentował interesy Skarbu Państwa, co mogłoby prowadzić do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wynikającej z art. 15 kpa” • „brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie tej występują warunki umożliwiające zastosowanie art. 23 ust. 1e ugn, w związku z czym zastosowanie tego przepisu w rozpoznawanej sprawie jest wykluczone” • „połączenie w ramach tego samego podmiotu sfery dominium i imperium wyklucza zastosowanie regulacji art. 23 ust. 1e ugn”
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Arkadiusz Blewązka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście konfliktu interesów i prawa do sądu, zwłaszcza w sprawach komunalizacji i reprezentacji Skarbu Państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ orzekający w pierwszej instancji jest jednocześnie potencjalnym reprezentantem jednej ze stron (Skarbu Państwa).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu administracyjnym, co ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów. Wyjaśnia, jak sądy interpretują przepisy, aby zapobiec konfliktom interesów i chronić prawo do sądu.
“Wojewoda nie może być sędzią we własnej sprawie? NSA rozstrzyga konflikt interesów przy reprezentacji Skarbu Państwa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.