I OSK 1498/24

I OSK 1498/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1765/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-09-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 2, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 12, art. 39, art. 106 ust. 5, art. 107 ust. 4a, art. 107 ust. 5 art. 2, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 12, art. 39, art. 106 ust. 5, art. 107 ust. 4a, art. 107 ust. 5 art. 2, art. 3, art. 4, art. 11 ust
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188, art. 151 i art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1765/22 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 września 2022 r., nr SKO.PS/4110/601/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 28 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1765/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi A.B. (dalej również: "wnioskodawca", "skarżący", "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej również: "skarżący kasacyjnie", "organ odwoławczy", "organ II instancji", "SKO", "Kolegium") z 22 września 2022 r., nr SKO.PS/4110/601/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów pobytu w Hostelu A. w K. (dalej również: "hostel") w kwocie 1550 zł za miesiąc czerwiec 2022 r. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. (dalej również: "Burmistrz", "organ I instancji") z 3 sierpnia 2022 r., nr PS.B360/22.5102.005614.2022.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy.
Wnioskiem z 7 czerwca 2022 r., skarżący (w imieniu własnym oraz J.K.) zwrócił się o zwrot kosztów pobytu w hostelu w kwocie 1550 zł za miesiąc czerwiec 2022 r. Wskazał, że nie mogą oni przebywać w lokalu komunalnym z uwagi na "pleśń i wydobywający się gryzący odór spod paneli podłogowych" - co ma istotny wpływ na zdrowie mieszkańców lokalu (duszności, kaszel, łzawienie oczu, osłabienie, itp.). Podał, że wszelkie dokumenty w tej sprawie były dostarczone i wynika z nich - jego zdaniem - że: "(...) przebywanie w takim lokalu naraża nas na utratę zdrowia i życia czy też ciężkiego uszczerbku na zdrowiu." (wniosek - str. 4 - 5 akt adm.). Do wniosku dołączył fakturę VAT z 1 czerwca 2022 r., na kwotę 1550 zł, wystawioną na J.K., jako nabywcę. Faktura zawiera adnotację "zapłacono gotówką".
Decyzją z 3 sierpnia 2022 r., nr PS.B360/22.5102.005614.2022 Burmistrz odmówił uwzględnienia ww. żądania. Wskazał, że skarżący został poinformowany przez pracowników socjalnych, że w ich ocenie prowadzi on wspólne gospodarstwo z J.K. Strona wyraziła stanowczy sprzeciw wobec takiego stanowiska organu i odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: "ups") brak współdziałania skarżącego z organami pomocy społecznej stanowi podstawę negatywnego rozpatrzenia wniosku, a zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy - niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Burmistrz przywołał sytuację majątkową strony (wskazując na wykazane przez nią dochody przyznane w ramach ups - łączny dochód wykazany przez wnioskującego przed organem wyniósł: 1125,50 zł - różnego rodzaju zasiłki) i podkreślił, że skarżący: opłaca gotówką pobyty w hostelach od października 2021 r. - (1550 zł/mies.), partycypując również w kosztach utrzymania lokalu przy os. A. - (447,22 zł – po połowie z J.K.), a zatem istnieje dysproporcja pomiędzy udokumentowaną przez niego wysokością dochodów, a rzeczywistą sytuacją majątkową (art. 12 ups). Burmistrz przyjął, że potrzeba mieszkaniowa skarżącego jest zaspokojona poprzez ww. lokal komunalny. Stwierdził również, że w jego ocenie "(...) przebywanie w Hostelu w K. nie stanowi zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej Strony, a to z uwagi na fakt, iż jak Strona oświadcza, miejscem jej zamieszkania i centrum życiowym jest lokal przy os. A. w W." (akt Burmistrza, str. 55 akt adm.). Zdaniem organu, skoro skarżący zaciąga pożyczki na sfinansowanie pobytów w hostelach od października 2021 r., zasadnym jest stwierdzenie, że w tym czasie posiadał on również środki na spłatę tych zobowiązań. Skarżący wyjaśnia wprawdzie, że w celu pokrywania wydatków zapożycza się u "innych osób", twierdzeń tych jednak nie konkretyzuje, mimo wezwań organu. W sprawie stwierdzono więc, że zachodzi dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby ( art. 12 ups). Tym samym organ uznał, że wnioskujący o zasiłek jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację, w jakiej się znajduje i zaspokajać swoje niezbędne potrzeby życiowe.
Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od ww. decyzji organu I instancji, aktem z 22 września 2022 r. utrzymało ją w mocy. W odpowiedzi na zarzut odwołania, że organ wskazał błędną kwotę wnioskowanej pomocy (1550 zł zamiast 775 zł) wyjaśniło, że skarżący złożył wniosek w imieniu własnym i J.K., a odmowne jego załatwienie nie wynika z wysokości żądania, a z innych przyczyn. Przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne podało, że podstawa decyzji uznaniowej z art. 39 ups, nie obliguje organów do uwzględnienia każdego żądania i nawet spełnienie przesłanek określonych w ww. przepisie nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia. Podzieliło również stanowisko Burmistrza w zakresie konsekwencji braku zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, jako podstawy odmowy przyznania zasiłku celowego. Zauważyło, że odmowę taką należy traktować, jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Zgodziło się także, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z J.K. (w rozumieniu art. 6 pkt 14 ups) oraz że o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego nie przesądza wyłącznie oświadczenie strony, a przede wszystkim ocena stanu faktycznego. SKO podkreśliło, że Burmistrz w sposób logiczny i wyczerpujący wyjaśnił wadliwość uprzedniego traktowania skarżącego, jako osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zasadnie również przyjęto, że wnioskujący o pomoc posiada środki na samodzielne zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, ma również zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Wskazano tu w szczególności na dysproporcję pomiędzy dochodami deklarowanymi przez wnioskodawcę, a realnie wydatkowanymi przez niego kwotami (art. 12 ups), których pochodzenia skarżący nie skonkretyzował (zaciągnięte pożyczki). SKO wskazało też, że w toku postępowania nie potwierdzono stanowiska skarżącego o trudnych, zagrażających zdrowiu mieszkańców warunkach w zajmowanym przez niego lokalu komunalnym (pracownicy Zarządu Budynków Komunalnych w W. nie zostali do niego wpuszczeni). Końcowo organ wskazał, że pomoc społeczna nie może stanowić stałego źródła dochodu dla osób z niej korzystających, nie służy ona bowiem spełnianiu wszystkich oczekiwań wnioskujących. W tej zaś sprawie Burmistrz wykazał, że A.B. posiada środki pozwalające na zaspokojenie jego niezbędnych potrzeb bytowych. Podkreślił, że osoba korzystająca na stałe z pomocy ośrodka pomocy społecznej (dalej: "OPS") z dochodem nieprzekraczającym kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy, nie dysponuje kwotami pozwalającymi jej na jednoczesne pokrycie opłat lokalu komunalnego i wynajem pokoju w hostelu.
Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza uznając, że akty te nie zostały poprzedzone wszechstronną oceną okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Na wstępie przytoczył orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz scharakteryzował specyfikę aktów o charakterze uznaniowym. Wyjaśnił, że w toku postępowania o przyznanie zasiłku celowego organ powinien ustalić, czy wnioskodawca spełnia kryterium majątkowe przyznania pomocy oraz czy wnosi o zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Powinien też wziąć pod uwagę, czy strona korzysta z pomocy społecznej i jakie są możliwości finansowe OPS. Sąd wojewódzki zauważył, że w przypadku osób systematycznie korzystających z pomocy społecznej, nie jest konieczne przeprowadzanie wywiadu środowiskowego w celu rozpoznania każdego wniosku pomocowego. Zgodnie bowiem z art. 107 ust. 4 ups, w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. WSA przywołując orzecznictwo stwierdził, że przeprowadzanie wywiadu co kilka, czy kilkanaście dni, w odniesieniu do kolejnych wniosków nie tylko przysporzyłoby obowiązków pracownikom OPS, a także byłoby niezrozumiałe dla wnioskodawców, którzy w ten sposób byli by zobligowani do potwierdzania przekazanych już organowi administracji informacji, czy dowodów. Przypomniał, że w tej sprawie 24 maja 2022 r. został sporządzony wywiad środowiskowy, a zatem organ dysponował danymi pozwalającymi na ustalenie istotnych okoliczności faktycznych. Ocenił, że odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez skarżącego, w sytuacji gdy był on sporządzony niecałe dwa miesiące przed złożeniem wniosku, a równocześnie brak było podstaw do twierdzenia, że nastąpiły zmiany w sytuacji życiowej strony, nie mogła stanowić samoistnej podstawy odmowy przyznania świadczenia. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że zagadnienia dotyczące tej formy gromadzenia przez organy materiału dowodowego w sprawie reguluje Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 poz. 893, dalej: "rozporządzenie z 8 kwietnia 2021 r."), które nie zawiera regulacji, która nakazywałyby sporządzenie wniosków w części "C" w obecności wnioskodawcy. W kwestionariuszu jest natomiast miejsce na uwagi i obserwacje sporządzającego, wobec czego organ mógł sporządzić wywiad ze skarżącym (bez udziału jego współlokatorki), a w uwagach wskazać swoją ocenę sytuacji, dotyczącą jego stanu rodzinnego. Sąd wojewódzki uznał, że podstawę negatywnego rozstrzygnięcia organów, stanowiły dwie okoliczności: 1) odmowa przez skarżącego sporządzenia wywiadu środowiskowego oraz 2) "ustalenie przez organ, że wynajęcie pokoju w hostelu nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego." (str. 8 uzasadnienia, str. 36 v. akt sąd.). Z zaskarżonej decyzji wynikało, że skarżący w sposób stały korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a jednocześnie wydatkuje kwoty na noclegi w hostelu, mając zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (lokal komunalny). WSA zwrócił uwagę, że zdaniem organów, w toku postępowania nie zostało wykazane, aby mieszkanie zajmowane przez skarżącego i J.K. nie nadawało się do użytkowania - jak podnosiła strona w złożonym wniosku. Wskazał, że skarżący podnosił posiadanie przez organy dowodów potwierdzających istnienie w lokalu pleśni, a nadto konsekwentnie twierdził, że z tego względu nie może tam na stałe przebywać (m. in. pismo z 28 czerwca 2022 r., k. 98 akt adm.). Sąd I instancji zauważył, że w aktach administracyjnych brak jest dokumentacji dotyczącej takiego stanu rzeczy, zaś organy nie odniosły się do tej kwestii w uzasadnieniach wydanych aktów. Powyższe WSA ocenił jako nieprawidłowe, gdyż - zdaniem tego Sądu - była to okoliczność istotna dla oceny całokształtu sprawy. W rezultacie, Sąd nie miał możliwości weryfikacji twierdzenia, że opłata za hostel nie stanowi zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego. Konkludując powyższe Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "kpa"), który mógł mieć wpływ na wynik sprawy Wskazał, że organ nie dokonał wszechstronnych ustaleń dotyczących jednej z kluczowych dla sprawy okoliczności - ustalenia, czy lokal na os. A., ze względu na jego stan techniczny nadaje się do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącego, w oparciu o całokształt dokumentów akt sprawy. Odnosząc się do pozostałych podniesionych w skardze zarzutów, WSA twierdził, że zasadnie organy przyjęły, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i ma służyć przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie ma natomiast stanowić stałego źródła utrzymania osób o nią wnioskujących. Słusznie również, dokonując oceny możliwości przyznania skarżącemu pomocy społecznej, wzięto pod uwagę możliwości finansowe organu, dotychczasową pomoc przyznaną skarżącemu oraz potrzeby innych osób wnioskujących o tę pomoc. WSA podkreślił następnie, że współpraca skarżącego w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, powinna polegać zarówno na przedłożeniu organom wszelkich dokumentów, jak i wyjaśnień pozwalających na ocenę spełnienia przez niego przesłanek przyznania świadczenia oraz na jego aktywnej postawie w tym zakresie. Przywołał tu art. 4, art. 11 ust. 2 i art. 12 ups. Wskazał również, że brak współpracy skarżącego z organem może stanowić podstawę odmowy udzielenia wnioskowanej pomocy. Zdaniem Sądu wojewódzkiego, organy dążąc do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i dochodowej skarżącego, powinny wezwać go do wykazania źródeł finansowania opłaty za pobyt w hostelu, ustalić, czy podejmuje on próby przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, ewentualnie zastosować art. 75 § 2 kpa, bądź dopuścić dowód z jego przesłuchania. W ocenie WSA prawidłowe są ustalenia organów w kwestii stwierdzenia, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z J.K. i powinny być one wzięte pod uwagę przy ocenie spełnienia przez niego przesłanek przyznania wnioskowanego zasiłku. Zdaniem Sądu I instancji z zaskarżonej decyzji wynikało zaś, że organy z jednej strony uwzględniały kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, by następnie w dalszej części decyzji wskazywać, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo z ww. W konkluzji, Sąd wojewódzki nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy i zgromadzenie materiału dowodowego istotnego dla jej wyniku, przy wykorzystaniu możliwości przewidzianych w kpa i ups. Zwrócił też uwagę na konieczność uwzględnienia przez organy obowiązku współdziałania skarżącego z organem oraz zapewnienia stronie prawa określonego w art. 10 kpa. Rozpoznając sprawę WSA uwzględnił dokumenty złożone przez A.B. na rozprawie 28 września 2023 r. (zaświadczenie lekarskie z 5 września 2023 r., pismo z MOPS w W., kartę informacyjną leczenia szpitalnego, zaświadczenie lekarskie, pismo z PINB w W. z 24 października 2022 r., pismo skarżącego z 3 października 2022 r., adnotację urzędową z 23 września 2021 r., protokół z przyjęcia ustnej skargi, pismo z PPIS w W. z 23 lipca 2019 r., opinię mykologiczną z października 2019 r.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło SKO, kwestionując go w całości i zarzucając "naruszenie prawa materialnego":
1) art. 11 i art. 12 i art. 107 ust. 4a i 5 ups, "(...) przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na przyjęciu, iż brak współpracy Skarżącego z organami pomocy społecznej oraz dysproporcja pomiędzy wykazywanymi dochodami a wydatkami ponoszonymi przez Skarżącego nie stanowiła wystarczającej przesłanki do odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku celowego";
2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, "(...) przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, iż nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w szczególności stanu technicznego lokalu nr 1 przy ul. A. 7 w W., z którego Skarżący korzysta wraz z Panią J.K. jak również sytuacji życiowej Skarżącego."
Podnosząc jak powyżej wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi na decyzję SKO z 22 września 2022 r., nr SKO.PS/4110/601/2022 w przedmiocie przyznania A.B. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów zakwaterowania w hostelu za czerwiec 2022 r. i jej oddalenie; względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2) zasądzenie na rzecz Kolegium kosztów postępowania kasacyjnego. W środku zaskarżenia zawarto również oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że powodem odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku był brak współpracy skarżącego z organami w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej, polegający na odmowie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz dysproporcja pomiędzy udokumentowanym przez niego dochodem a wydatkami, jak również nieracjonalne gospodarowanie własnymi zasobami pieniężnymi. W ocenie SKO, Sąd I instancji naruszył art. 11 ups w zw. z art. 107 ust. 4a ustawy uznając, że brak współdziałania skarżącego z organem nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia. Kolegium zwróciło też uwagę na brak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia stanu technicznego lokalu komunalnego zajmowanego przez stronę w sytuacji, gdy z akt sprawy oraz akt innych spraw dotyczących przyznawania pomocy społecznej skarżącemu wynika, że odmówił on wskazania źródeł pozyskiwania środków na regularne uiszczanie gotówką opłat za pobyt w hostelu oraz opłat za ww. mieszkanie. Podniesiono, że "skoro Sąd I instancji stwierdził w uzasadnieniu skarżonego wyroku, iż zbędnym - w świetle art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - było przeprowadzanie wywiadu środowiskowego ze Skarżącym, bowiem poprzedni wywiad był przeprowadzony w dniu 24 maja 2022 r., w trakcie którego Skarżący odmówił wskazania skąd czerpie środki na pokrywanie z góry od wielu miesięcy opłat za pobyt w hostelu w K., a nadto opłat za mieszkanie (...) zdaniem Kolegium - brak współpracy Skarżącego z organami pomocy społecznej nie budzi wątpliwości." Podkreślono również, że z akt spraw, dotyczących przyznawania pomocy zarówno skarżącemu jak i J.K., jednoznacznie wynika że ponoszone przez nich wydatki ewidentnie przekraczają wykazywane dochody. Nadto zaś, skarżący konsekwentnie odmawia ujawnienia źródeł pozyskiwania środków na ich zaspokojenie, a w szczególności: nie chce ujawnić osób, które udzielają mu "pożyczek". Organy nie mają więc możliwości ustalenia wysokości faktycznie pozyskiwanego przez wnioskującego o zasiłek dochodu. Zasadne zatem było uznanie, że spełnione zostały przesłanki z art. 12 ups, uzasadniające odmowę przyznania wnioskowanego zasiłku. Skarżący kasacyjnie zwrócił również uwagę, że wnioskodawca odmówił złożenia oświadczenia o stanie majątkowym podczas wywiadu środowiskowego - 21 kwietnia 2022 r. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, Kolegium podniosło, że w licznych sprawach skarżącego, poddawanych już kontroli przez WSA w Krakowie, Sąd ten wskazywał, że zapewnienie właściwego stanu technicznego i sanitarnego mieszkania należy do obowiązków właściciela - Miasta W., natomiast nie daje on podstawy do przyznania zasiłku (sprawy o sygn. akt: III SA/Kr 939/22, III SA/Kr 1100/22, III SA/Kr 741/22 i III SA/Kr 742/22), a WSA z urzędu dysponował wiedzą dotyczącą stanu technicznego przedmiotowego lokalu.
W odpowiedzi na ww. środek zaskarżenia strona wniosła o jego oddalenie. Zażądała również uznania skarżącego za osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, wskazując, że fakt ten był powszechnie znany organom (na potwierdzenie czego przedłożyła m.in. kserokopie decyzji, przyznających zasiłki) oraz Sądowi I instancji. Wniosła także o dopuszczenie wszystkich przedłożonych przy odpowiedzi na skargę kasacyjną dowodów, z których jej zdaniem wynika, że w "(...) sprawie zdrowotnej, materialnej i mieszkaniowej nic się nie zmieniło, na okoliczność ustaleń organu I instancji, oraz nowych okoliczności dotyczących stanu technicznego lokalu komunalnego."
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "ppsa"), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 ppsa, nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają wskazane w środku zaskarżenia podstawy, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Zarzuty środka zaskarżenia, mimo częściowo nieprawidłowego określenia ich przez autorkę, jako "naruszenie prawa materialnego", oparte zostały na obu podstawach z art. 174 ppsa. Wskazano w niej bowiem również na wadliwości o charakterze procesowym - tu np.: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa - mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę na brak powołania się przez sporządzającą środek zaskarżenia na przepisy prawa stosowane przez wojewódzki sąd administracyjny i obowiązek ich odniesienia do uregulowań postępowania administracyjnego. Mieć bowiem na uwadze należy, że skarga kasacyjna stanowi środek zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie zaś odwołanie od aktu organu. Jednak powyższe wadliwości nie dyskwalifikują skargi kasacyjnej SKO, gdyż analiza podstaw kasacyjnych i uzasadnienia środka zaskarżenia pozwalają na wystarczająco jasne odczytanie postulowanych naruszeń. Zważywszy, że pomimo częściowo błędnej konstrukcji zarzutów możliwe jest ustalenie granic wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że została ona sporządzona w stopniu umożliwiającym jej merytoryczne rozpoznanie, wobec treści uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09.
Tytułem wstępu podkreślić należy, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego (art. 39 ups), to akt o charakterze uznaniowym, co w sposób istotny determinuje zakres i kierunek badania sprawy przez sąd administracyjny. Uznanie administracyjne cechuje się tym, że nawet przy aktualizacji przesłanek określonych w przepisie prawa materialnego, skorzystanie z tej instytucji, nie powoduje po stronie organu obowiązku uwzględnienia wniosku strony. Sam zatem fakt spełnienia ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego, czy każdorazowego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, zgodnego z jej oczekiwaniami. Decyzja powinna jednak realizować określone wymagania, tak aby władcze działanie organu nie było dowolne - wówczas bowiem należałoby je uznać za nieuprawnione, czy przekraczające granice uznania administracyjnego. Organ zobligowany jest więc należycie ustalić stan faktyczny sprawy tj.: wyjaśnić wszelkie istotne dla końcowego rozstrzygnięcia okoliczności, w sposób wyczerpujący zebrać, poddać analizie i rozpatrzyć zgromadzony w trakcie postępowania materiał dowodowy. Winien też przy załatwieniu sprawy uwzględnić i należycie wyważyć interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa). Rola sądu kontrolującego zgodność z prawem tego typu aktu sprowadza się zatem do zbadania, czy organ zebrał w sprawie pełny materiał dowodowy, czy poddał go należytej analizie oraz czy efekt tego działania został w sposób dostatecznie szeroki przedstawiony i uargumentowany w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Sąd kontroluje tu prawidłowość przeprowadzonego przez organ wnioskowania, prowadzącego do stwierdzenia, że w danym stanie faktycznym było/bądź nie było możliwe uwzględnienie wniosku o udzielenie danego rodzaju pomocy, oraz czy decyzja w tym przedmiocie została prawidłowo umotywowana. Przy czym, argumentacja w opisywanym zakresie musi być wewnętrznie spójna, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Zadaniem Sądu I instancji było więc ustalenie, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie istotne dla wyniku sprawy okoliczności, a przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego nie została przekroczona zasada swobodnej oceny dowodów oraz sprawdzenie, czy treść żądania mieści się w dyspozycji art. 39 ups (w zakresie realizacji przesłanek podmiotowych i przedmiotowych). Powinien on również przeanalizować, czy organ wziął pod uwagę treść żądania, odnosząc ją do hierarchii zgłaszanych potrzeb, także w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zebrany w sprawie materiał dowodowy bez wątpienia spełniał powyższe warunki i był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 ups, który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanej formy wsparcia, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Prawo do większości świadczeń pieniężnych z ups uzależnione jest przy tym od spełnienia kryterium dochodowego, opisanego w art. 8 ust. 1 ustawy, które wyznacza trzy kategorie ewentualnych beneficjentów (osoby samotnie gospodarujące – 776 zł; osoby w rodzinie - 600 zł i rodziny, których dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny").
Odnosząc się do istoty sprawy zauważyć należy rozbieżność rysującą się pomiędzy wyrażonym przez Sąd I instancji stanowiskiem, że podstawą nieuwzględnienia przez organy pomocowe wniosku strony, oprócz odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, było uznanie, że koszty wynajmu pokoju w hostelu nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej z art. 39 ust. 1 ups, a treścią aktu Kolegium, która wskazuje, że wynik sprawy uzależniony był od odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową skarżącego, wskazującą, że osoba ta jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe (art. 12 ups). Stanowisko organu wynika tak z wydanych w sprawie decyzji jak i podnoszone jest w ramach zarzutów skargi kasacyjnej. Rzeczywiście, w uzasadnieniu aktu Kolegium odnaleźć można stwierdzenie, że organ odwoławczy podziela stanowisko organu I instancji, że "(...) w przedmiotowej sprawie pokrycie kosztów pobytu w Hostelu A. w K. nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej." (akt SKO, str. 153 akt adm.). SKO wskazuje przy tym na zabezpieczenie potrzeby mieszkaniowej strony w postaci lokalu komunalnego, który skarżący jednocześnie opłaca, pozostają tam jego rzeczy osobiste oraz ma do niego nieograniczony dostęp. Akty organów nie określają jednak takiego stanu rzeczy jako podstawy negatywnego rozpatrzenia wniosku. Do wskazania WSA (z art. 153 ppsa) w postaci konieczności zbadania przez organy pomocowe stanu technicznego zajmowanego przez skarżącego lokalu komunalnego, Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się końcowo.
Zdaniem Sądu kasacyjnego w tej sprawie, organy dokonały wszelkich niezbędnych ustaleń dotyczących sytuacji osobistej i materialnej wnioskującego, zachowały przy tym wymagane prawem zasady postępowania. Prawidłowo ustaliły fakt wspólnego gospodarowania przez skarżącego z J.K. Stanowisko Sądu kasacyjnego w tej kwestii zostało szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu sprawy o sygn. akt I OSK 1497/24 (dot. zasiłku celowego na leki), wobec czego jego powielanie w tej sprawie jest niecelowe. Organy wzięły pod uwagę, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, schorowaną, leczącą się w wielu poradniach lekarskich. Stan zdrowia skarżącego pozostaje poza sporem w tej sprawie. Jedynym źródłem utrzymania wnioskodawcy są różnego rodzaju świadczenia z OPS, z których korzysta on stale i systematycznie (zasiłki: stały, okresowy oraz celowe). Organy przedstawiły łączny dochód strony zestawiając go z ujawnionymi wydatkami oraz odniosły się do określonego prawem progu dochodowego. Zasadnie przy tym powołały się na dysproporcję opisaną w art. 12 ups, uzasadniającą już samoistnie negatywny dla skarżącego wynik sprawy, wobec kilkakrotnej, kategorycznej odmowy określenia przez niego źródeł, z których finansuje on m.in. pobyt w hostelach w K. od października 2021 r. Sąd wojewódzki uznał, że organ powinien był przeprowadzić dodatkowe dowody w tej kwestii, np. w postaci przesłuchania strony, czy oświadczenia z art. 75 § 2 kpa. W ocenie Sądu kasacyjnego jest to niecelowe, gdyż skarżący wielokrotnie wprost oświadczał, że organ podejmował już próby uzyskania tych informacji, co wynika np. z treści odpowiedzi strony na wezwanie wystosowane przez Burmistrza 14 lutego 2022 r. "do złożenia pisemnego wyjaśnienia z jakiego źródła Strona posiada zasoby finansowe w łącznej kwocie 7500 zł, które przeznaczono na zakwaterowanie w Hostelu..." (kopia wezwania k. 45 akt adm.), skarżący wskazuje, że wezwanie to jest bezzasadne i nie udziela na nie odpowiedzi (kopia pisma z 23 lutego 2022 r. - k. 46 akt adm.); treść oświadczenia złożonego w trybie art. 75 § 2 kpa z 24 maja 2022 r. (k. 9 akt adm.) - "(...) jestem zadłużony u wielu osób z uwagi na sytuację mieszkaniową..."; czy w uzasadnieniu pisma z 28 czerwca 2022 r. (k. 95 akt adm.) zawarto wskazanie: "(...) dług jaki zaciągnąłem dotychczas pozostaje długiem, wobec osób od których pożyczyłem pieniądze na dany cel."; uzasadnienie wezwania z 17 czerwca 2022 r. (k. 66 akt adm.) skierowanego przez skarżącego do Dyrektora MGOPS w W., gdzie oświadcza on, że: "Pracownik socjalny nie skupiał się na udzielanych mu informacjach, ani na tym iż, w mieszkaniu czuć gryzący odór, a jedynie na tym skąd bierzemy środki na pokrycie kosztów Hostelu i opłat mieszkania, oraz na życie.". Z powyższego jasno wynika, że organ podejmował już próby ustalenia przyczyny opisywanej rozbieżności, a strona informacji tych nie skonkretyzowała, wykazując również w ten sposób negatywny stosunek do współpracy z organem. Odnotować w tym miejscu należy, że informacji co do stanu faktycznego sprawy przedstawianych przez Burmistrza i SKO w uzasadnieniach zapadłych aktów, za wyjątkiem twierdzeń o wspólnym gospodarowaniu z J.K., skarżący w żaden sposób nie kwestionuje. W odpowiedzi na skargę kasacyjną stwierdza wprost, że dane te nie uległy zmianie i są organowi znane z urzędu. Z dokumentacji akt sprawy wynika również, że wnioskujący o zasiłek z przeznaczeniem na "zwrot kosztów opłaty za zakwaterowanie w Hostelu A. w K.", po pierwsze: pobyt ten opłacił już wcześniej (załącznik do wniosku z 7 czerwca 2022 r. - faktura VAT z 3 maja 2022 r., określająca jako nabywcę J. K., opłacona gotówką - k. 3 akt adm.) - a więc był w posiadaniu środków pieniężnych na ww. cel. Podkreślić w tym miejscu należy, że podstawą świadczeń zasiłkowych z ups jest wykazany uprzednio brak środków i możliwości zaspokojenia przez wnioskującego niezbędnej potrzeby bytowej we własnym zakresie. Zgłoszona zaś przez skarżącego potrzeba została w rzeczywistości zaspokojona - w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W tej sprawie nie zaistniała natomiast sytuacja, której strona nie byłaby w stanie przezwyciężyć samodzielnie, na co wprost wskazuje fakt, że dokonała opłaty za hostel. W tym miejscu Sąd kasacyjny zauważa, że większość włączonych w akta administracyjne sprawy (wspólnych dla spraw zasiłkowych skarżącego) wniosków o udzielenie pomocy w postaci zasiłków celowych, posiada załączniki w formie odpowiednich faktur, dokumentujących uprzednie uregulowanie przez skarżącego ceny. Oczekiwanie w takim przypadku, że organy pomocy społecznej będą każdorazowo zaspokajać żądania strony nawet, jeśli jest ona w stanie zaspokoić daną potrzebę życiową we własnym zakresie, stoi w sprzeczności z celem tej instytucji. Organy pomocy społecznej nie są związane obowiązkiem uwzględnienia każdego kolejnego wniosku, a udzielana pomoc powinna być miarkowana w zależności od potrzeb. Skarżący zaś zdaje się przyjmować, że rolą organu jest uwzględnianie każdego jego żądania również w przypadku, gdy nie respektuje on konieczności podania niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy informacji i wyjaśnień. Zasadnym jest w tym kontekście stanowisko organów, kładące nacisk na jedynie subsydiarny charakter świadczeń z ups. W tej sprawie skarżący domaga się bowiem zwrotu wydatkowanych już środków, po samodzielnym uiszczeniu opłat. Po drugie zaś: strona, pomimo wezwania jej przez organ do złożenia stosownych wyjaśnień w powyższej kwestii (kserokopia wezwania k. 45 akt adm., dotyczącego wskazania źródła zasobów finansowych na opłaty poniesione w związku z wynajmem pokoju w hostelu; zawiadomienie z 2 czerwca 2022 r. w trybie art. 79a kpa, wskazujące na ww. dysproporcję w wydatkowanych kwotach w odniesieniu do deklarowanego dochodu i umożliwiające udzielenie wyjaśnień przez stronę) oraz pouczona o treści art. 4, art. 11 ust. 2 i art. 12 ups - a więc o obowiązku współdziałania z organem i konsekwencjach braku przedstawienia stosownych wyjaśnień, co do źródła posiadanych środków ponad kwoty przyznane przez OPS - w żaden logiczny i skonkretyzowany sposób źródła ich pozyskiwania nie wskazała. Wyjaśnienia złożone przez stronę ograniczają się do oświadczeń o zaciąganych "pożyczkach od znajomych", czy "od wielu osób", a więc pozostają jedynie gołosłowne, wobec braku ich udokumentowania (np. umową pożyczki).
Odnotowana już powyżej kwestia odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jako braku współpracy strony z organem, również została oceniona przez Kolegium prawidłowo. Wypada przy tym częściowo zgodzić się z Sądem wojewódzkim, który przyjął, że wobec stałych beneficjentów świadczeń z ups nie jest konieczne przeprowadzanie wywiadu środowiskowego w celu rozpoznania każdego kolejnego wniosku pomocowego (art. 107 ust. 4 ups). Sytuacja taka zachodzi w szczególności wtedy, gdy strona - jak w tej sprawie - składa na przestrzeni krótkich odstępów czasu wiele żądań o podobnym charakterze, a organ jest już w posiadaniu danych dotyczących jej sytuacji rodzinnej, majątkowej, zdrowotnej i życiowej, uzyskanych uprzednio w innych postępowaniach. Odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez wnioskującego o wsparcie, jako przesłanka wydania aktu o charakterze negatywnym dla strony jest - co do zasady - warunkiem wystarczającym. Istotnym w zakresie stwierdzenia negatywnego stanowiska strony wobec przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (jego aktualizacji) w tej sprawie, nie było bowiem posiadanie już przez organ niezbędnych informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy, a rzeczywista intencja, która kierowała skarżącym przy tym działaniu - czyli motywy, które podał artykułując odmowę. Pracownicy socjalni podjęli kilka prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (24 czerwca 2022 r. - adnotacja urzędowa k. 7 akt adm.; 30 czerwca 2022 r. - skarżącego nie zastano; wyznaczono kolejny termin na 11 lipca 2022 r. - strona odmówiła przeprowadzenia wywiadu składając oświadczenie na druku urzędowym - k. 29 akt adm.). Bezspornym jest więc, że skarżący skutecznie odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (jego aktualizacji), co uznać należało za brak współpracy z pracownikami socjalnymi. Podkreślenia przy tym wymaga, że takie stanowisko strony nie było powodowane (ani też uzasadniane) jej obiektywną wiedzą o braku konieczności aktualizacji danych z wywiadu środowiskowego, wobec dysponowania przez organ informacjami zebranymi już na gruncie innych, podobnych postępowań (np. wywiadu z 22 maja 2022 r.). Odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w tym przypadku stanowiła bowiem umotywowany jedynie subiektywnymi odczuciami skarżącego, sposób manifestacji jego negatywnego stosunku do przyjętej przez organ oceny jego sytuacji rodzinnej (wspólne gospodarowanie z J.K.). Stanowisko skarżącego pozostawało więc bez związku z posiadaniem już przez organ informacji pochodzących z poprzedniego wywiadu. Taka zaś postawa strony nie powinna być akceptowana i nie można jej odczytywać na korzyść wnioskującego, sanując tym samym rzeczywisty brak jego współpracy z organem. O ile bowiem organ nie był w tej sprawie związany koniecznością przeprowadzenia wywiadu w związku z posiadaniem danych istotnych w sprawie, to wyartykułowana wprost odmowa strony nie miała oparcia w tej właśnie okoliczności. Stanowiła zatem wynik wyboru skarżącego i wyrażała w rzeczywistości jedynie kontestację działań i stanowiska organu. Fakt ten - jako istotny i przeważający w ocenie braku współdziałania skarżącego z organem - zdecydował, że Kolegium rozstrzygnęło omawianą kwestię prawidłowo.
W efekcie organ ustalił sytuację wnioskującego opierając się na dokumentacji akt sprawy i uwzględniając materiał dowodowy znany mu już z urzędu (na co również wskazano w uzasadnieniach wydanych aktów władczych).
Odnosząc się do wskazania przez Sąd I instancji na konieczność ponownego przeprowadzenia przez organy postępowania i zgromadzenia materiału dowodowego istotnego - zdaniem tego Sądu - dla ustalenia mających znaczenie w sprawie okoliczności faktycznych, "(...) w tym dotyczących rzeczywistej sytuacji majątkowej, zdrowotnej, osobistej skarżącego, stanu technicznego mieszkania przy ulicy A.", Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że są one niecelowe. Przy rozstrzyganiu sprawy uwzględniono już bowiem całokształt sytuacji strony: tak majątkowej - której wykazania skarżący wprost odmawia; zdrowotnej - która nie jest w sprawie sporna; osobistej - która została w sprawie prawidłowo oceniona i nie stała u podstaw rozstrzygnięcia Kolegium. Słusznie również przyjęto, że pomoc społeczna ma charakter jedynie subsydiarny, wspierający jej beneficjentów w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych i nie może stanowić ich stałego źródła utrzymania. Organy wzięły pod uwagę możliwości finansowe jakimi dysponują oraz pomoc już przyznaną skarżącemu, a także potrzeby innych osób wnioskujących o tego typu wsparcie. W ww. zakresie organ wypowiedział się w sposób logiczny i spójny. Zebrał również całokształt dokumentacji istotnej dla wydania aktu - w postępowaniu prawidłowo stosując zasady określone w art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Trafnie także ocenił zebrany materiał dowodowy (art. 80 kpa) i uargumentował zasadność przesłanek, którymi kierował się odmawiając przyznania wnioskowanej formy pomocy (art. 107 § 3 kpa). Akt Kolegium nie wykraczał zatem poza dozwolone ramy, nie nosił również cech dowolności. Okoliczności istotne w sprawie zostały wyjaśnione i wzięte pod uwagę w procesie orzeczniczym. Nadto strona była na bieżąco informowana o stanie sprawy (w tym m.in. w trybie art. 79a kpa, art. 10 kpa), miała możliwość zapoznania się z aktami oraz wyrażenia swojego stanowiska - brała więc czynny udział w postępowaniu - co czyniła w formie rozmów telefonicznych z pracownikami organu (co wynika z notatek urzędowych w aktach sprawy i co strona przyznaje w przedkładanych pismach), wizyt w siedzibie organu, czy składając stanowiska w licznych wnioskach, pismach procesowych i odwołaniach.
Bez wpływu na wynik tej sprawy pozostaje również stan techniczny lokalu komunalnego, zajmowanego przez skarżącego i J.K. Po pierwsze: przedmiotem procedowanej sprawy jest przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów wynajmowanego przez ww. pokoju w hostelu - świadczenia tego organy odmówiły wobec sprzeciwu strony dotyczącego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz dysproporcji pomiędzy wykazanymi dochodami skarżącego a wydatkowanymi przez niego środkami (m.in. na poczynienie ww. opłat). Skoro zatem nastąpiła aktualizacja dwóch ww. przesłanek negatywnych, przy tym materiał dowodowy w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za kompletny oraz brak było dowolności przy wydaniu aktu - przeprowadzanie dodatkowych ustaleń, dotyczących stanu technicznego lokalu już z tej przyczyny jest niecelowe. Po drugie: zasadnie organy przyjęły, że skarżący ma zaspokojoną potrzebę mieszkaniową - bez wątpienia dysponuje bowiem lokalem komunalnym, wynajętym J.K. przez miasto (oboje posiadają do niego swobodny, nieograniczony niczym dostęp; trzymają tam rzeczy osobiste; opłacają rachunki). Samo zaś twierdzenie strony, że lokal nie nadaje się do bezpiecznego dla zdrowia i życia zamieszkiwania, nie stanowi samoistnej podstawy do domagania się od organów pomocy społecznej zwrotu kosztów przeznaczonych na opłacenie pokoju w hostelu, wobec niezaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej z art. 39 ups. Skarżący podjął samodzielnie decyzję o zamieszkiwaniu w hostelu. Stałym miejscem zamieszkania (i zameldowania) strony jest lokal komunalny, którego głównym najemcą jest J.K., a kwestie związane z jego ewentualnymi wadliwościami powinny być odnoszone w pierwszej kolejności do zawartej umowy najmu. W tym miejscu odnotowania wymaga, że prawa i obowiązki właścicieli i lokatorów mieszkań komunalnych (w tym kwestie dotyczące ewentualnego remontu takiego mieszkania), wiązać należy z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 725, dalej: "ustawa z 21 czerwca 2001 r."), która wskazuje na obowiązki wynajmującego (gminy/miasta) i najemcy (tu: J.K.) - odpowiednio w art. 6a i 6b tej ustawy. Art. 10 ustawy z 21 czerwca 2001 r. określa zaś zagadnienia związane z awariami, przeglądami, czy remontem lokalu. Zasady wynajmowania lokali mieszkalnych, wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego gminy określa odpowiednia uchwała Rady Miasta (tu: uchwała Rady Miejskiej w W. z dnia 21 kwietnia 2022 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych, wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego Gminy W. - Dz. Urz. Woj. Małop. z 2022 r., poz. 3241). Po trzecie: ocena stanu technicznego mieszkania pozostaje poza zakresem kompetencji organów pomocy społecznej. Pracownik socjalny, przeprowadzający wywiad środowiskowy nie posiada bowiem ani stosownej wiedzy, ani też uprawnień w tym zakresie. Sprawy związane z zagrzybieniem mieszkania, czy jego wadliwościami technicznymi podlegają ocenie właściwych organów nadzoru budowlanego, czy sanitarnego. Po czwarte: zaistnienie wad tego typu należy potwierdzić stosownymi dokumentami, pochodzącymi od uprawnionych podmiotów, czy organów nadzoru. Skarżący w składanych pismach wspomina jedynie, że sprawa jest procedowana przez organy nadzoru budowlanego i sanitarnego - wskazując, że stosowne informacje są w posiadaniu organu pomocowego (nie odwołuje się przy tym ani do numerów decyzji, czy ich dat; nie przedkłada również ich kopii). Nawet jednak przedłożenie tego typu dokumentacji potwierdzającej wywodzone przez stronę tezy, nie stanowiłyby podstawy obowiązku organu uwzględnienia żądania zwrotu środków wydatkowanych na hostel. Oprócz bowiem ziszczenia dwóch ww. negatywnych przesłanek w tej sprawie i niepodważonego skutecznie braku zaspokojenia potrzeby mieszkaniowej, należy mieć na względzie, że akt organu w przedmiocie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a więc organ "może", nie zaś automatycznie "przyznaje" żądany zasiłek, nawet przy wypełnieniu przewidzianych ustawą kryteriów.
Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o dopuszczenie dowodu z załączonych do tego pisma dokumentów, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na treść art. 106 § 3 ppsa, zgodnie z którym: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." Złożone przez stronę kopie dokumentów, pozostają w ocenie Sądu kasacyjnego bez istotnego wpływu na wynik tej sprawy – co zostało wyjaśnione już powyżej – wobec czego nie ma potrzeby przeprowadzania dodatkowego dowodu z ich treści.
Uwzględniając powyższe rozważania oraz uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 151 ppsa, orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi.
Na podstawie art. 207 § 2 ppsa odstąpiono od zasądzenia od A.B. na rzecz SKO zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, uznając, że zachodzi szczególny przypadek o którym mowa w tym przepisie.