I OSK 1453/24

I OSK 1453/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-07-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński /sprawozdawca/
Krzysztof Sobieralski
Marian Wolanin /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2414/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 174 pkt 2, art. 182 § 2, art. 183 § 1, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 § 1, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 2 lipca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Jakub Zieliński (sprawozdawca) Protokolant sekretarz sądowy Monika Szewczyk po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2026 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2414/23 w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 24 sierpnia 2021 r. nr SKO.4111/496/2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
\UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 lutego 2024 r. o sygn. akt I SA/Wa 2414/23 oddalił skargę M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 24 sierpnia 2021 r. nr SKO.4111/496/2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. K. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania przez Sąd I instancji.
Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. i nie uwzględnienie skargi mimo rażących uchybień organu administracji publicznej. W szczególności, Sąd zaakceptował naruszenie przez organ art. 58 § 1 K.p.a. w zw. z 129 § 2 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a., polegającego na stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez Skarżącą, mimo złożenia skutecznie, to jest z zachowaniem warunków przewidzianych w art. 58 § 2 K.p.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Zarzucono też naruszenie art. 2 Konstytucji RP stanowiącego zasadę państwa prawnego wskutek naruszenia prawa obywatela do rzetelnej i sprawiedliwej procedury administracyjnej, poprzez pozbawienie Skarżącej możliwości pełnego przedstawienia własnego stanowiska w sprawie, to jest poprzez zaniechanie rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji mimo złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności oraz art. 7 Konstytucji stanowiącego, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Skarżąca wniosła też na podstawie art. 191 p.p.s.a. w zw. z art. 131 p.p.s.a., o rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygnaturą I OSK 798/23, które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Mając powyższe na względzie M. K. wniosła o:
rozpoznanie sprawy na rozprawie,
zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu podniesiono, że w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. I SA/Wa 2414/23 Skarżąca wniosła, w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy zawisłej pod sygn. I SA/Wa 2511/21, toczącej się, na skutek skargi kasacyjnej, przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, pod sygn. I OSK 798/23. Wniosek ten nie został uwzględniony – Sąd I instancji postanowieniem z 9 lutego 2024 r. oddalił wniosek o zawieszenie postępowania. Skarżąca nie zgadza się z ze stanowiskiem wyrażonym przez WSA w Warszawie, o braku charakteru prejudycjalnego postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od skarżonego postanowienia SK0.4111/496/2021. Niezrozumiały jest także argument o braku wpływu ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji SK0.4111/496/2021 na sytuację procesową Skarżącej w niniejszym postępowaniu.
Strona zauważyła, iż zastosowanie rygoru przewidzianego art. 134 K.p.a. jest możliwe wyłącznie w sytuacji braku wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Natomiast w razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 K.p.a., w dalszej zaś kolejności, w razie ewentualnego wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 58 i 59 § 2 K.p.a. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, WSA w Warszawie zaakceptował niezgodne z prawem skutki wydania przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, mimo złożonego przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu. Skutkiem powyższego, Sąd zaniechał merytorycznej oceny prawidłowości postępowania administracyjnego oraz stanu faktycznego, w którym Skarżąca od 35 lat sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem, sama będąc w podeszłym wieku. Absorbująca opieka nad synem, cierpiącym od drugiego roku życia (od 1986 r.) na upośledzenie rozwoju psychoruchowego i napady padaczkowe, wywołująca stałe przemęczenie, także psychiczne, negatywnie wpływające na stan fizyczny i emocjonalny Skarżącej, a także brak wiedzy fachowej spowodowały uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zauważono, że z treści skarżonego postanowienia SKO w Ostrołęce wynika jedynie, że Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Brak jest natomiast jakiegokolwiek potwierdzenia, że organ administracji publicznej podjął działania niezbędne do wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości dotyczących przyczyn uchybienia terminowi. W ocenie Strony nie można pominąć faktu, że uchybienie terminu wynikało zarówno z wyczerpania Skarżącej sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym synem, jak też prowadzoną zbiórką publiczną na jego potrzeby z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową, w jakiej znajduje się rodzina Skarżącej. Zdaniem Skarżącej, powyższe przesłanki zostały w całości pominięte przez organ, co doprowadziło do błędnego oparcia postanowienia o art. 134 K.p.a. Za dopuszczalnością przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przemawia z pewnością także znikomość uchybienia (jeden dzień) oraz znaczenie dla Skarżącej możliwości rozpoznania odwołania przez uprawniony organ. Zdaniem Skarżącej, organ winien przyznać jej różnicę między wypłaconą jej emeryturą, a świadczeniem pielęgnacyjnym za cały okres, w którym była pobierana emerytura, począwszy od dnia złożenia wniosku, to jest od dnia 29 listopada 2019 r.
Naczelny Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Tytułem wstępu zauważyć należy, że przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym ( t.j. Dz.U. z 2026 r. poz 143 – w skrócie "p.p.s.a.") wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, którą stosownie do art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na następujących podstawach:
1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.);
2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez akceptację przez Sąd I instancji naruszenia przez organ przepisów 58 § 1 K.p.a. w zw. z 129 § 2 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a. Skarżąca w ramach podniesionych zarzutów kwestionuje zasadność wydania na podstawie art. 134 K.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji gdy wniosła o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Nadto w jej ocenie Sąd I instancji winien był zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania skargowego przed NSA w sprawie o sygn. akt I OSK 798/23 i dotyczącego odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie podziala stanowiska Skarżącej jakoby nie było możliwe rozstrzygnięcie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. przed prawomocnym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Wręcz przeciwnie, aby móc rozstrzygać o przesłankach przywrócenia terminu, należy najpierw ustalić, iż do uchybienia terminowi doszło. Ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego (art. 134 K.p.a.) nie stoi na przeszkodzie wydaniu tego postanowienia w przypadku wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nawet bezpośrednio po wydaniu ostatnio powołanego postanowienia. Treść art. 134 K.p.a. wskazuje wyraźnie, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania (zażalenia) nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie.
Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 maja 2020 r. o sygn. akt I OSK 1969/19 i z 23 lutego 2021 r. o sygn. akt I OSK 2378/20 ( oba orzeczenia są dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) wymogi logiki nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 58 i 59 K.p.a. może być na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 134 K.p.a. niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony.
Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2021 r. nr SKO.4111/516/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce odmówiło Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 09 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2511/21 oddalił skargę M. K. na to postanowienie, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 798/23 wyrokiem z 10 maja 2024 r. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie. Tym samym kwestia przywrócenia terminu pozostała otwarta, a organ odwoławczy zobowiązany został do ponownego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pozostawanie w obiegu prawnym postanowienia stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania nie stoi temu na przeszkodzie ( por. ponownie wyrok NSA z 23 lutego 2021 r. o sygn. akt I OSK 2378/20).
Wobec powyższego podniesione w mniejszej sprawie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 K.p.a., 129 § 2 K.p.a. i art. 134 K.p.a. jak też norm wynikających z Konstytucji RP nie zasługują na uwzględnienie.
Odnosząc się do wniosku o rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania zauważyć należy, iż strona skarżąca nie wskazała przepisów, które zostały naruszone przy wydaniu postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania sądowego i w jaki sposób naruszenie tych przepisów miało wpływ na wynik postępowania. Z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej jego rolą nie jest domyślanie się intencji skarżącego kasacyjnie i uzupełnianie, czy też konkretyzowanie wniosków oraz argumentacji skargi kasacyjnej.
Wobec powyższego skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie i w konsekwencji podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu, wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a. Stąd wniosek ten winien zostać skierowany do Sądu I instancji.