I OSK 1323/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. J. i J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców. Organy administracji nałożyły karę, uznając, że przedsiębiorstwo naruszyło przepisy dotyczące skrócenia dziennego czasu odpoczynku oraz przekroczenia maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu, powołując się na przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że kary te były zasadnie nałożone, argumentując, że rozporządzenia UE, jako prawo wtórne, stają się częścią krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane, a naruszenie tych przepisów może być podstawą do nałożenia kary na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, traktując rozporządzenie jako umowę międzynarodową. Skarżący zarzucali m.in. błędne zastosowanie przepisów, brak podstawy prawnej do nałożenia kary za naruszenie prawa wspólnotowego, które nie jest umową międzynarodową, oraz naruszenie zasady nullum crimen sine lege. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, podzielając argumentację skargi kasacyjnej. Sąd wskazał, że choć rozporządzenia UE są bezpośrednio stosowane, to przed nowelizacją ustawy o transporcie drogowym z 2005 r. (dodającą pkt 8 do art. 92 ust. 1), brak było podstawy prawnej do nakładania kar pieniężnych za naruszenie przepisów wspólnotowych innych niż umowy międzynarodowe. Uznano, że rozporządzenie UE nie jest umową międzynarodową w rozumieniu art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy, a wykładnia rozszerzająca tego przepisu była niedopuszczalna ze względu na jego penalny charakter. W związku z tym, naruszenie przepisów rozporządzenia Rady EWG nr 3820/85 nie mogło rodzić odpowiedzialności karnej przed wejściem w życie nowelizacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności przewoźników za naruszenia przepisów UE o czasie pracy kierowców oraz zasady stosowania prawa UE w polskim porządku prawnym przed nowelizacją z 2005 r.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o transporcie drogowym z 2005 r. i wprowadzenia przepisów sankcjonujących naruszenia prawa wspólnotowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, będącego prawem wtórnym UE, może stanowić podstawę do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, który odnosi się do naruszenia przepisów ustawy lub wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przed nowelizacją ustawy o transporcie drogowym z 2005 r., naruszenie przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 nie mogło stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy, ponieważ rozporządzenie to nie jest umową międzynarodową, a wykładnia rozszerzająca przepisu penalnego jest niedopuszczalna.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że rozporządzenia UE są bezpośrednio stosowane, ale nie są umowami międzynarodowymi. Art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2005 r. nie obejmował naruszenia przepisów wspólnotowych innych niż umowy międzynarodowe. Brak było podstawy prawnej do nałożenia kary, gdyż przepisy penalne należy interpretować ściśle.
Czy przedsiębiorca transportowy ponosi odpowiedzialność za naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców popełnione przez kierowcę, nawet jeśli kierowca jest niezależnym przedsiębiorcą świadczącym usługi na jego rzecz?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedsiębiorca transportowy ponosi odpowiedzialność za naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego go z kierowcą, ponieważ przepisy ustawy o transporcie drogowym (w tym art. 5 ust. 1 pkt 4) nakładają na przedsiębiorcę obowiązki związane z licencjonowaną działalnością, a odpowiedzialność ta wynika z charakteru działalności transportowej jako działalności podwyższonego ryzyka.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym wymogi do uzyskania licencji (art. 5 ust. 1 pkt 4), nakładają na przedsiębiorcę obowiązki dotyczące przestrzegania przepisów przez osoby wykonujące przewozy na jego rzecz, niezależnie od ich statusu prawnego. Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za działania osób trzecich, z którymi współpracuje, w celu zapewnienia bezpieczeństwa działalności.
Czy naruszenie przepisów ustawy o czasie pracy kierowców (ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r.) może być podstawą do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, jeśli kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy?
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa o czasie pracy kierowców ma zastosowanie głównie do kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy. W przypadku kierowców wykonujących usługi jako niezależni przedsiębiorcy, podstawą do nałożenia kary były przepisy ustawy o transporcie drogowym i rozporządzenia UE, a nie bezpośrednio ustawa o czasie pracy kierowców.
Uzasadnienie
Skarżący podnosili, że ustawa o czasie pracy kierowców nie miała zastosowania do kierowcy będącego niezależnym przedsiębiorcą. WSA i NSA analizowali, że podstawą nałożenia kary były przepisy ustawy o transporcie drogowym i rozporządzenia UE, a nie bezpośrednio ustawa o czasie pracy kierowców, która miała ograniczony zakres zastosowania.
Przepisy (29)
Główne
p.p.s.a. art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.t.d. art. 92 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 92 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
W brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2005 r., pkt 6 odnosił się do umów międzynarodowych, a nie rozporządzeń UE.
u.t.d. art. 92 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
W brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2005 r., pkt 2 odnosił się do ustawy o czasie pracy kierowców.
u.t.d. art. 92 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Po nowelizacji z 2005 r. dodano pkt 8, obejmujący przepisy wspólnotowe.
Rozp. 3820/85 art. 6
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
Rozp. 3820/85 art. 8 § sekcja V
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.t.d. art. 87 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
k.p.a. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.c.p.k. art. 1 § pkt 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców
u.c.p.k. art. 1 § pkt 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców
p.r.d.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw
Konst. art. 91 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. art. 90 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym art. 71 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym art. 71 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej art. 65 § pkt 1 ppkt 3
Rozp. 3820/85 art. 17 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
Rozp. 3820/85 art. 249
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
Rozp. 3821/85
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
Dyrektywa 88/599/EWG art. 8
Dyrektywa 88/599/EWG z dnia 23 listopada 1988 r. w sprawie standardowych procedur sprawdzających przy wykonaniu rozporządzenia (EWG) nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym przed nowelizacją z 2005 r., gdyż rozporządzenie to nie jest umową międzynarodową, a wykładnia rozszerzająca przepisu penalnego jest niedopuszczalna. • Naruszenie zasady nullum crimen sine lege poprzez próbę karania za czyny, które nie były wprost przewidziane jako karalne w obowiązującym stanie prawnym.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów administracji i WSA, że naruszenie przepisów UE o czasie pracy kierowców mogło być podstawą do nałożenia kary na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, traktując rozporządzenie jako umowę międzynarodową. • Argumenty o bezpośrednim stosowaniu prawa UE i odpowiedzialności przedsiębiorcy za działania kierowców, bez uwzględnienia braku sankcji krajowej dla naruszenia konkretnych przepisów UE przed nowelizacją.
Godne uwagi sformułowania
przepisy sankcjonujące pewne zdarzenia należy interpretować ściśle, zgodnie z ich literalnym brzmieniem • brak podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej • wykładnia rozszerzająca niedopuszczalna • rozporządzenie nie jest umową międzynarodową • naruszenie zasady nullum crimen sine lege
Skład orzekający
Izabella Kulig - Maciszewska
przewodniczący
Leszek Włoskiewicz
członek
Małgorzata Pocztarek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności przewoźników za naruszenia przepisów UE o czasie pracy kierowców oraz zasady stosowania prawa UE w polskim porządku prawnym przed nowelizacją z 2005 r."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o transporcie drogowym z 2005 r. i wprowadzenia przepisów sankcjonujących naruszenia prawa wspólnotowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności przedsiębiorców w transporcie drogowym i interpretacji przepisów UE w polskim prawie, co jest kluczowe dla branży. Pokazuje ewolucję prawa i znaczenie precyzyjnej wykładni przepisów penalnych.
“Czy kara za przekroczenie czasu pracy kierowcy była legalna? NSA wyjaśnia luki w prawie UE i polskim.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.