Pełny tekst orzeczenia

I OSK 1289/24

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I OSK 1289/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-06-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Karol Kiczka /sprawozdawca/
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
I SA/Wa 387/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1491
art. 138 par. 1 pkt 2w zw. z art. 127 par. 3 w zw. z art. 2 ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2026 poz 143
art. 145 par. 1 pkt 1c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie sędzia NSA Karol Kiczka (sprawozdawca) sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...], [...], [...], [...], [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 387/22 w sprawie ze skargi [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. nr KOC/960/Go/18 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 387/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. nr KOC/960/Go/18 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej też: SKO, organ odwoławczy, decyzja SKO) uchyliło w całości własną decyzję z dnia 17 grudnia 2010 r. (stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 marca 1950 r. w części stanowiącej własność m.st. Warszawy) i stwierdziło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 marca 1950 r. nr PB/2239/50 (odmawiającego dotychczasowej właścicielce - [...] - przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] nr [...], oznaczonej Nr hip. rej. hip. [...], której to nieruchomości była właścicielką na mocy aktu darowizny z dnia 29 grudnia 1948 r.) uległo umorzeniu z mocy prawa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO - uznało, że - wobec treści art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r. poz. 1491; dalej jako: ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r., ustawa zmieniająca, ustawa nowelizująca k.p.a.) - należało uchylić decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2010 r. w całości i stwierdzić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 marca 1950 r. uległo umorzeniu z mocy prawa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]i [...].
Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Trafnie wskazało SKO w Warszawie, że orzeczenie administracyjne Prezydenta m.st. Warszawy z 31 marca 1950 r. zostało doręczone adresatce orzeczenia [...] 4 kwietnia 1950 r. i przez to weszło do zewnętrznego obrotu prawnego co potwierdza zwrotne poświadczenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych, niniejsze postępowanie nieważnościowe zostało zaś zainicjowane wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. (data wpływu do Kolegium: 16 kwietnia 2008 r.). W ocenie Sądu, w sprawie znajdował zatem zastosowanie art. 2 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej k.p.a. zaistniały bowiem wszystkie przesłanki obligujące organ do umorzenia postępowania nadzorczego.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiedli [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("ppsa"), mając na względzie obowiązek bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., o którym mowa w art. 8 ust. 2 Konstytucji, oraz ratyfikowanych przepisów prawa międzynarodowego, tj. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2, art, 21 ust. 2, art. 21 ust. 1 w zw. z art. 20, art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3, a także art. 1. - Protokołu dodatkowego Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 6 tej Konwencji,
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1a) ppsa - poprzez błędną interpretację, pozwalającą na zastosowanie w sposób skuteczny regulacji, mających na celu pozbawienie skarżących odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, przy jednoczesnym pozbawieniu strony prawa do rozpoznania jej sprawy, znajdującej się w toku od kilkudziesięciu już lat; a także poprzez zakończenie postępowania w toku, bez umożliwienia stronie merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii związanej z prawami podstawowymi, tj. prawem własności oraz ochroną przed nadużyciami władzy;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1c) ppsa, poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 2 ust 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2010 r. w całości i stwierdzenie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 marca 1950 r. uległo umorzeniu z mocy prawa, podczas gdy organ odwoławczy, w świetle ww. art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej mógł jedynie umorzyć postępowanie na takim etapie, na jakim ono się znajdowało.
W oparciu o przedstawione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym koszów zastępstwa procesowego a także zrzeczono się rozprawy, oraz wniesiono o przyspieszenie terminu rozpoznania sprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
Analizując zarzuty kasacyjne w powyżej określonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej - odmówić słuszności należy zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 2 ust 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie znajdował zastosowanie zarówno art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jak i art. 2 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej k.p.a. zaistniały bowiem wszystkie przesłanki obligujące organ do umorzenia postępowania nadzorczego. Tym samym niezasadne byłoby także zastosowanie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa.
Kontroli Sądu I instancji podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. uchylająca w całości decyzję własną z dnia 17 grudnia 2010 r. (stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 marca 1950 r. w części stanowiącej własność m.st. Warszawy) i stwierdzająca, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 marca 1950 r. nr PB/2239/50 (odmawiającego w oparciu o art. 5 i art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gurtów na obszarze m.st. Warszawy, dotychczasowej właścicielce - [...] - przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] nr [...], oznaczonej Nr hip. rej. hip. [...] - uległo umorzeniu z mocy prawa.
Istotą postępowania odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a organ odwoławczy jest obowiązany uwzględnić zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu I instancji. W tym aspekcie kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie miało wejście w życie z dniem 16 września 2021 r., przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. SKO przytoczyło treść art. 1 i art. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. i wskazało, że przedmiotowa sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną, gdyż w stosunku do decyzji SKO z dnia 17 grudnia 2010 r. został w ustawowym terminie złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. A zatem, jeżeli przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone ostateczną decyzją do dnia 15 września 2021 r., zastosowanie w sprawie znajduje ulokowany w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a.
W realiach sprawy, w związku ze stanowiskiem środka zaskarżania, przypomnieć również należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwracano uwagę, że art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej dotyczą dwóch odmiennych sytuacji prawnych (zob. m. in. wyroki NSA z dnia: 4 grudnia 2022 r., I OSK 1827/22; 10 kwietnia 2024r., I OSK 2282/22, 11 kwietnia 2025 r., I OSK 1775/22, pub. www.nsa.gov.pl). W wyrokach tych wskazywano, że pierwsza sytuacja (art. 158 § 3 k.p.a.) dotyczy odmowy wszczęcia postępowania, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, a więc stosuje się ją do spraw, które jeszcze nie zostały wszczęte przed dniem 16 września 2021 r. Jednoznaczny sposób zredagowania przez ustawodawcę art. art. 158 § 3 k.p.a. uniemożliwia więc wnioskodawcy, po upływie 30 lat, skutecznego żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego, a w konsekwencji brak jest możliwości uzyskania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji lub stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa z upływem ww. terminu. Druga natomiast sytuacja (art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej) dotyczy postępowań nieważnościowych, toczących się już w chwili wejścia w życie nowelizacji (16 września 2021 r.). Postępowania takie powinny zostać umorzone po spełnieniu określonych w art. 2 ust. 2 warunków (zob. A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt–Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2026, s. 869).
Z powyższego jasno wynika, że intencją ustawodawcy było wprowadzenie dwóch sposobów zakończenia postępowań, dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, w zależności od daty jego wszczęcia. Przyjęcie interpretacji, że sposób zakończenia postępowania nieważnościowego, bez względu na datę jego wszczęcia jest obojętny, nieuchronnie prowadziłaby do wniosku, że uregulowania zawarte w art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej są tożsame. Byłoby to zatem niedopuszczalne pozbawienie normy istotnego znaczenia, sprzeczne z założeniem racjonalnego ustawodawcy (vide np. wyroki NSA: z dnia 10 kwietnia 2024 r., I OSK 2282/22, wyrok z dnia 11 kwietnia 2025 r., I OSK 1775/22).
Przenosząc powyższe w okoliczności rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy – w ramach realizowanej sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej – stwierdzić należy, że jeżeli przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone ostateczną decyzją do dnia 15 września 2021 r., zasadnie został zastosowany ulokowany w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., jak trafnie przyjął Sąd wojewódzki.
Nie budzi wątpliwości, że samorządowe SKO wydając decyzję w drugiej instancji jako organ odwoławczy wyjaśniło, że orzeczenie administracyjne Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 marca 1950 r. zostało doręczone adresatce orzeczenia [...] w dniu 4 kwietnia 1950 r. i przez to weszło do zewnętrznego obrotu prawnego co potwierdza zwrotne poświadczenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych, niniejsze postępowanie nieważnościowe zostało zaś zainicjowane wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. (data wpływu do Kolegium: 16 kwietnia 2008 r.). Powyższe świadczy o tym, że wniosek został złożony ponad 30 lat po doręczeniu kwestionowanego orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 marca 1950 r. nr PB/2239/50.
W skardze kasacyjnej niezasadnie zakwestionowano również zgodność regulacji prawnych wprowadzonych ustawą nowelizującą z przepisami Konstytucji RP. W tej kwestii szeroko wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 25 lutego 2026 r., sygn. akt I OSK 462/23 oraz z dnia 8 kwietnia 2026 r. I OSK 966/23, a skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zaprezentowaną w nich argumentację. W uzasadnieniach tych wyroków wskazano, że zgodnie z treścią art. 156 § 2 k.p.a. przed nowelizacją przepis ten stanowił, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Jeżeli natomiast decyzja była dotknięta pozostałymi - niewymienionymi w tym przepisie wadami, a więc wadami z pkt 2, 5 i 6 art. 156 § 1 k.p.a. - nie istniała żadna granica czasowa uniemożliwiająca stwierdzenie nieważności decyzji. W tym stanie prawnym Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. z 2015, poz. 702) zasygnalizował potrzebę stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzjami ostatecznymi i utrwalenia praw nabytych z takich decyzji, podnosząc, że pozostaje to w interesie porządku publicznego. Nowelizacja k.p.a. dokonana przepisami ustawy, jak wynika z jej uzasadnienia, miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją RP. Z treści powołanego wyroku wynika, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał przypomniał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego. W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazano przy tym, że trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji.
Zatem sama potrzeba wprowadzenia terminu przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji, od których wydania upłynęło kilkadziesiąt lat, nie powinna budzić wątpliwości z punktu widzenia zasad konstytucyjnych. Wprowadzenie tych zmian było też wynikiem orzecznictwa, w którym wskazywano na potrzebę wprowadzenia cezury czasowej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1822/18, Lex nr 2608345, 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2024/19, Lex nr 3045626, 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2099/15, Lex nr 2315653; 15 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2825/19, źródło CBOSA).
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, przepis ten nie powinien mieć zastosowania w sprawie, gdyż umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego z wniosku skarżącej w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, jest błędną interpretacją zastosowanych przepisów, pozwalającą na zastosowanie w sposób skuteczny regulacji, mających na celu pozbawienie skarżących odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość; przy jednoczesnym pozbawieniu strony prawa do rozpoznania jej sprawy, znajdującej się w toku od kilkudziesięciu już lat; a także poprzez zakończenie postępowania w toku, bez umożliwienia stronie merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii związanej z prawami podstawowymi, tj. prawem własności oraz ochroną przed nadużyciami władzy.
Nie jest jednak kwestionowane, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. dniem 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Dla wydania decyzji w trybie art. 2 ust. 2 noweli k.p.a. istotne jest zatem ustalenie czy upłynęło trzydzieści lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Nie jest konieczne precyzyjne wskazanie daty wejścia decyzji do obrotu prawnego, o ile zachowana dokumentacja pozwala stwierdzić, że od tego momentu upłynęło więcej niż 30 lat. Z powyższego wynika, że stwierdzenie przez organ w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego, iż zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego w tym trybie rozstrzygnięcia stanowi obligatoryjną przesłankę do umorzenia postępowania administracyjnego. Zatem ponownie wskazać trzeba, że za niesłuszny uznać należy zarzut naruszenia zarówno art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a.
Zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wypowiadał się na temat problematyki związanej ze zgodnością z Konstytucją RP zastosowania art. 2 ustawy nowelizującej (por. np. wyroki z: 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1827/22, 2 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2052/22, 21 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2074/22, 5 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2214/22, 12 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2499/20, 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2282/22, 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2298/22, 3 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2215/22, 7 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2475/22 i 16 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 57/23, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu. Takie ograniczenia czasowe przewiduje prawo cywilne. Można tu wymienić przykładowo zasiedzenie, następujące odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2, art. 4421 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, obecnie t.j. Dz.U. z 2025, poz. 1071, dalej: k.c., kodeks cywilny). Również w prawie administracyjnym ustawodawca niejednokrotnie ograniczył dochodzenie roszczeń a także stwierdzania nieważności decyzji w czasie. Tytułem przykładu wskazać można obowiązujący od 1 stycznia 1992 r. przepis art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 107, poz. 464 ze zm., dalej: u.g.n.r.). Zgodnie z art. 63 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowania toczące się w tych sprawach podlegają umorzeniu. Przepis ten był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 10 czerwca 2020 r. (OTK-A 2020/21) orzekł o zgodności wymienionych wyżej przepisów z ustawą zasadniczą. Trybunał uznał, że jednym z przejawów bezpieczeństwa prawnego jest stabilizacja sytuacji prawnej jednostki, przekładająca się w efekcie na stabilizację sytuacji stosunków społecznych. Obowiązek ustawodawcy ukształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności, został wywiedziony z klauzuli zawartej w art. 2 Konstytucji, a potrzeba ustanowienia przedawnienia - z zasady bezpieczeństwa prawnego (zob. wyrok z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt P 41/10, OTK ZU nr 6/A/2012, poz. 65). Trybunał stwierdził również, że prawomocność jest sama w sobie wartością konstytucyjną, a ochrona prawomocności ma zakotwiczenie w art. 7 Konstytucji RP, tj. w zasadzie praworządności (zob. wyrok z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108). W świetle przywołanego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego niezbędne jest ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być bowiem pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt K 5/11, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 16). W wyrokach dotyczących zgodności z Konstytucją art. 63 ust. 2 i 3 u.g.n.r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną, a ograniczenie terminów zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. akt SK 13/98, Dz. U. z 1999, Nr 43, poz. 431). Trybunał wskazał też, że ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także z uwagi na potrzebę ochrony praw nabytych przez osoby trzecie (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99, Dz.U. z 2000, Nr 40, poz. 474). W tę linię orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącą ograniczenia dochodzenia praw w czasie, wpisują się także wyroki Trybunału dotyczące oceny zgodności z Konstytucją art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872). W wyrokach z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt K 20/09 (Dz. U. z 2011, Nr 115, poz. 674) oraz z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 (Dz. U. z 2009, Nr 160, poz. 1275), ale także we wcześniejszym wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 (Dz. U. z 2004, Nr 169, poz. 1782) Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z Konstytucją RP. W wyroku z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 (Dz. U. z 2009, Nr 160, poz. 1275) Trybunał przesądził, że art. 73 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją w wyroku Trybunału z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie o sygn. akt SK 11/02, zgodnie z którym art. 73 ust. 4 ustawy nie różnicuje pozycji prawnej byłych właścicieli, ponieważ wszystkie osoby zainteresowane uzyskaniem odszkodowania były uprawnione do złożenia wniosku w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Skoro ustawodawca zdecydował, że wywłaszczenie nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to każdy były właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia żądania odszkodowania w zakreślonym przez prawo terminie. Stan prawny wyraźnie bowiem wskazuje, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Zgłoszenie wniosku w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy okresie było wystarczającą czynnością, by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Oznacza to, że z upływem ustawowego terminu strona traci możliwość dochodzenia przysługujących jej uprawnień do zgłoszenia żądania bez względu na okoliczności usprawiedliwiające spóźnienie zgłoszenia wniosku, nawet jeżeli są to zdarzenia niezależne od strony.
Z poczynionych rozważań wynika, że wprowadzenie przez ustawodawcę ograniczenia czasowego w dochodzeniu prawa nie nasuwa zastrzeżeń co do zgodności tej regulacji z Konstytucją. Odnośnie spraw będących w toku niewątpliwie ustawodawca nie powinien "zaskakiwać" obywatela regulacjami, które są wprowadzane później, aniżeli zdarzenia, które miały miejsce przed ich uchwaleniem i twierdzić, że regulacje te powinny być stosowane do stanów faktycznych i prawnych powstałych przed datą wejścia w życie nowych uregulowań prawnych. Jednakże zasady bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilności stosunków prawnych, które wyprowadzane są z wyrażonej w art. 2 Konstytucji klauzuli państwa prawnego, nie mają charakteru bezwzględnego, dopuszczalne są bowiem od nich wyjątki (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt K 11/18; podobnie w odniesieniu do prawa unijnego wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 kwietnia 2005 r., C-376/02). Również sam ustawodawca dopuszcza takie wyjątki stanowiąc w art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1461) o możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Odstąpienie od ww. zasad przemawiające za retroaktywnością regulacji prawnych zawartych w ustawie może być uzasadnione koniecznością poszanowania innych wartości i zasad konstytucyjnych.
Również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt I OPS 3/22 (ONSAiWSA 2024/2/15) wywiódł, mając na uwadze orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, że jednostka musi w każdym czasie liczyć się ze zmianą regulacji prawnych i uwzględniać podczas planowania przyszłych działań ryzyko zmian prawodawczych, uzasadnionych zmianą warunków społecznych. Na gruncie obowiązującej Konstytucji nie można całkowicie wykluczyć stanowienia regulacji prawnych o charakterze retroaktywnym. Ustawodawca musi jednak wyważyć uzasadniony interes jednostki i interes publiczny, stanowiąc nowe regulacje (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt P 44/10, OTK ZU nr 4/A/2013, poz. 39). W świetle dotychczasowego i utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt P 66/07, OTK-A 2009/5/65, i z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt K 4/19, OTK-A 2020/33) przepisy działające wstecz można, wyjątkowo, uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Cel ustanowienia określonej regulacji może uzasadniać jej zastosowanie z mocą wsteczną. Pod pojęciem "celu ustawy" należy rozumieć przede wszystkim przyczynę jej uchwalenia (zob. M. Kłoda, Prawo międzyczasowe prywatne. Podstawowe zasady, Warszawa 2007, s. 166; por. też uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1971 r., sygn. akt III CZP 8/71, OSNC 1972/1/3).
Należy także zwrócić uwagę na art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który wyraża zasadę proporcjonalności. Stanowi ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 40/04 (Dz. U. z 2006, Nr 21, poz. 164), z dnia 29 września 2008 r., sygn. akt SK 52/05 (Dz. U. z 2008, Nr 178, poz. 1103), z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt K 45/04 (Dz. U. z 2006, Nr 183, poz. 1363). Odnośnie do tej zasady Trybunał niejednokrotnie wskazywał, że należy rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania danej ochrony a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone. Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (tu czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela. (vide wyroki NSA: z dnia 8 kwietnia 2026 r. I OSK 966/23, z dnia 25 lutego 2026 r., sygn. akt I OSK 462/23 CBOSA ).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała z przywoływanego na wstępie wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 46/13. Doprowadziła także do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków, tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły ich prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt III CZP 30/07, OSNC 2008/5/43) i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten czas, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Skoro w takim długim czasie jednostka nie korzystała z przysługujących jej praw, to musi się liczyć z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiona. W takim przypadku zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. (vide wyroki NSA: z dnia 8 kwietnia 2026 r. I OSK 966/23, z dnia 25 lutego 2026 r., sygn. akt I OSK 462/23 CBOSA ).
Dodać trzeba, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ nie ma żadnych uprawnień do badania prawidłowości uchwalenia określonych przepisów prawa. Jego zadaniem jest rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), a nie ocena procesu legislacyjnego, w którym podstawa prawna decyzji została uchwalona. Zasada ta dotyczy również sądów administracyjnych, a wyjątek ma miejsce tylko i wyłącznie w sytuacji, w której po wniesieniu skargi bądź skargi kasacyjnej przez stronę, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, nawet jeżeli niekonstytucyjny przepis nie został wskazany w podstawach kasacyjnych. Wówczas sądy administracyjne powinny zastosować bezpośrednio przepisy art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego, a Naczelny Sąd Administracyjny nie pozostaje wówczas związany treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. (uchwała składu 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 9/09; J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 183, https://sip.lex.pl, dostęp: 2024-08-28). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna swojej zasadności upatruje w zasadzie głównie w naruszeniu przepisów Konstytucji RP, o których szeroko już Sąd rozpisał się powyżej art. 45 ust. 7 w zw. z art. 2, art. 21 ust. 2, art. 21 ust. 1 w zw. z art. 20, art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3. Wyjaśnić także trzeba, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich wprawdzie zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Jednakże w sprawie tej dotychczas nie zapadło orzeczenie. W sytuacji jednak uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, strona, której postępowanie nieważnościowe zostało zakończone umorzeniem postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, będzie mogła żądać wznowienia postępowania, w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z art. 145a k.p.a.
Odmówić słuszności należy także tej części zarzutu, w którym autor skargi kasacyjnej wskazuje na naruszenie art. 1 Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. weszła w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej dnia 19 stycznia 1993 r. (oświadczenie rządowe z dnia 7 kwietnia 1993 r. - Dz. U. Nr 61, poz. 285). Przepisy Konwencji mają zastosowanie tylko do takich naruszeń praw i wolności, które miały miejsce po wejściu w życie Konwencji wobec danego państwa. Punktem wyjścia dla określenia jurysdykcji ratione temporis jest więc moment zaistnienia faktów stanowiących naruszenie któregoś z praw czy wolności gwarantowanych przez Konwencję (L. Garlicki (w:) Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Tom I. Komentarz do artykułów 1-18 pod red. L. Garlickiego, Warszawa 2010, s. 45, wyrok ETPCz z 8 marca 2006 r. w sprawie Blecić przeciwko Chorwacji, skarga nr 59532/00, § 70). Skarga kasacyjna naruszenia Konwencji upatruje w wejściu w życie przepisu art. 2 pkt 2 noweli k.p.a., co miało miejsce w 2021r. Kwestionowany przez stronę skarżącą kasacyjnie przepis art. 2 ust. 2 Noweli k.p.a. stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania administracyjnego jest zakończeniem postępowania bez rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty. Z kwestionowanego przepisu wynika brak możliwości prowadzenia postępowania nieważnościowego w określonych sprawach. Umorzenie postępowania ma charakter formalny i zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron. Z kolei orzeczenie, którego dotyczył złożony w niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności zostało wydane w 1950 r., a podstawę prawną jego wydania stanowiły przepisy, które weszły w życie jeszcze przed wejściem w życie w stosunku do Polski Konwencji oraz Protokołu Nr 1. Z tych też przyczyn nietrafnie skarga kasacyjna w Protokole nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poszukuje ochrony własności, do pozbawienia której doszło na mocy orzeczenia wydanego w 1950 r. (zob. wyroki NSA: z dnia 26 czerwca 2024 r. I OSK 152/23; z dnia 28 maja 2025, I OSK 1848/23, z dnia 25 listopada 2025, I OSK 3031/23. Por. P. Przybysz, Usuwanie skutków prawnych aktów nacjonalizacji wydanych po II wojnie światowej a Europejska Konwencja Praw Człowieka, [w:] Europejska Konwencja Praw Człowieka w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych. Redakcja Naukowa K. Wojtyczek, Warszawa 2025, s. 137–146).
Konkludując uznać należy, że zrealizowana przez Naczelny Sąd Administracyjny sądowa kontrola instancyjna pozwala stwierdzić, że nie miały miejsca naruszenia przepisów prawa wskazywane przez skarżącą. Godzi się zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dotyczącej rzetelnie zrealizowanej przez Sąd wojewódzki kontroli w następstwie wniesienia skargi na ostateczną decyzję SKO z 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności spornego orzeczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt I OSK 414/21; 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 275/20; 10 kwietnia 2024 sygn. akt I OSK 712/23). Przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej należało zatem uznać za nieuprawnione, a odmienne zapatrywanie strony skarżącej kasacyjnie w tym zakresie pozostaje w realiach sprawy chybione. Wobec tego należało uznać, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.