I OSK 1289/24Umorzenie postępowania nawaznosciowego po 30 latach 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Decyzją z 7 grudnia 2021 r. SKO uchyliło własną decyzję z 2010 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z 1950 r. i stwierdziło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uległo umorzeniu z mocy prawa. Podstawą tej decyzji był art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa ta wprowadziła zasadę, że postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji, umarza się z mocy prawa. Sąd I instancji uznał, że orzeczenie z 1950 r. zostało doręczone w 1950 r., a postępowanie nieważnościowe zainicjowano w 2008 r., co uzasadniało zastosowanie art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA. Skarżący kasacyjnie zarzucali naruszenie przepisów Konstytucji RP (m.in. prawa własności, ochrony przed nadużyciami władzy) oraz Konwencji o Prawach Człowieka, kwestionując zgodność z nimi art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA i sposób jego zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zastosowanie art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA było prawidłowe. Sąd szczegółowo analizował zgodność tych przepisów z Konstytucją RP, powołując się na liczne orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i własne, podkreślając potrzebę stabilizacji stanu prawnego i ochrony praw nabytych. NSA stwierdził, że wprowadzenie terminu 30 lat na wszczęcie postępowania nieważnościowego jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego i nie narusza Konstytucji. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących Konwencji o Prawach Człowieka, wskazując na ich temporalny zakres zastosowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie przepisów nowelizujących Kodeks postępowania administracyjnego dotyczących terminów do stwierdzenia nieważności decyzji, zgodność tych przepisów z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Człowieka, a także zasady bezpieczeństwa prawnego i stabilności stosunków prawnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania nieważnościowego na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA, gdzie pierwotne orzeczenie administracyjne zostało wydane w 1950 r. i postępowanie zostało zainicjowane po upływie 30 lat.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, który przewiduje umorzenie z mocy prawa postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia decyzji, jest zgodne z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Człowieka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest zgodne z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Człowieka, ponieważ wprowadza uzasadnione ograniczenia czasowe w dochodzeniu praw, zapewniając bezpieczeństwo prawne i stabilność stosunków prawnych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wprowadzenie 30-letniego terminu na wszczęcie postępowania nieważnościowego jest zgodne z Konstytucją RP, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące potrzeby stabilizacji prawnej i ochrony praw nabytych. Podkreślono, że takie ograniczenia są konieczne w demokratycznym państwie prawa i nie naruszają istoty praw, a czas 30 lat jest wystarczający do podjęcia inicjatywy. Zarzuty dotyczące Konwencji o Prawach Człowieka uznano za nietrafione ze względu na temporalny zakres zastosowania.
Czy organ odwoławczy, uchylając własną decyzję stwierdzającą nieważność orzeczenia z 1950 r., mógł stwierdzić umorzenie postępowania z mocy prawa na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował wskazane przepisy, stwierdzając umorzenie postępowania z mocy prawa, gdyż spełnione zostały przesłanki określone w art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że w sytuacji, gdy postępowanie nieważnościowe nie zostało zakończone ostateczną decyzją przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 2021 r., a wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po upływie 30 lat od doręczenia pierwotnego orzeczenia, organ odwoławczy miał obowiązek umorzyć postępowanie z mocy prawa.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (7)
Główne
ustawa nowelizująca k.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
k.p.a. art. 138 § par. 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i w tym zakresie stwierdzić nieważność orzeczenia.
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i w tym zakresie stwierdzić nieważność orzeczenia.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej, sąd oddala skargę.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
dekret o gruntach warszawskich art. 5
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
dekret o gruntach warszawskich art. 7
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest zgodne z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Człowieka. • Postępowanie nieważnościowe zainicjowane po upływie 30 lat od doręczenia decyzji podlega umorzeniu z mocy prawa. • Stabilizacja stanu prawnego i ochrona praw nabytych uzasadniają ograniczenia czasowe w dochodzeniu praw.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1a) ppsa poprzez błędną interpretację przepisów, pozbawiającą strony prawa do rozpoznania sprawy i merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii praw podstawowych. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1c) ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przepisów postępowania (art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 2 ust 2 ustawy nowelizującej k.p.a.). • Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 45 ust. 1, art. 2, art. 21 ust. 2, art. 21 ust. 1, art. 20, art. 64 ust. 3, art. 31 ust. 3) oraz art. 1 Protokołu dodatkowego Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Godne uwagi sformułowania
zaistniały bowiem wszystkie przesłanki obligujące organ do umorzenia postępowania nadzorczego. • W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie znajdował zastosowanie zarówno art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jak i art. 2 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej k.p.a. • Intencją ustawodawcy było wprowadzenie dwóch sposobów zakończenia postępowań, dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, w zależności od daty jego wszczęcia. • Sama potrzeba wprowadzenia terminu przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji, od których wydania upłynęło kilkadziesiąt lat, nie powinna budzić wątpliwości z punktu widzenia zasad konstytucyjnych. • Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. • W takim długim czasie jednostka nie korzystała z przysługujących jej praw, to musi się liczyć z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiona.
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Karol Kiczka
sprawozdawca
Anna Wesołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów nowelizujących Kodeks postępowania administracyjnego dotyczących terminów do stwierdzenia nieważności decyzji, zgodność tych przepisów z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Człowieka, a także zasady bezpieczeństwa prawnego i stabilności stosunków prawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania nieważnościowego na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA, gdzie pierwotne orzeczenie administracyjne zostało wydane w 1950 r. i postępowanie zostało zainicjowane po upływie 30 lat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z terminami w postępowaniu administracyjnym i jego zgodnością z Konstytucją, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy 30 lat to za długo na stwierdzenie nieważności decyzji? NSA rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.