I OSK 1279/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.G. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawną matką, argumentując, że zakres sprawowanej opieki nie wymuszał rezygnacji z pracy zarobkowej i że istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji. WSA w Krakowie podzielił to stanowisko, choć uznał błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez SKO. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego za zasadne. Sąd kasacyjny podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy zakres opieki obiektywnie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, a nie moment powstania niepełnosprawności czy istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji. W ocenie NSA, stan zdrowia matki skarżącej, wymagający stałej i długotrwałej opieki, w tym pomocy w czynnościach fizjologicznych i przemieszczaniu się, obiektywnie uniemożliwiał skarżącej podjęcie pracy zarobkowej. Sąd odrzucił argumentację o konieczności uwzględnienia obowiązku alimentacyjnego siostry, wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane jednej z osób zobowiązanych, jeśli spełnia ona przesłanki ustawowe. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów administracji, zasądzając zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny może obiektywnie uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia, a istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji nie jest przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o świadczeniach rodzinnych i wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny obiektywnie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zakres opieki nad matką o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej pomocy w codziennym funkcjonowaniu, obiektywnie uniemożliwiał skarżącej podjęcie zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stan zdrowia matki, jej ograniczenia ruchowe i problemy z higieną wymagały stałej, długotrwałej opieki, co wykluczało możliwość podjęcia przez córkę zatrudnienia. Ocena powinna być dokonana na moment rozpoznawania wniosku, a nie na podstawie wcześniejszej rezygnacji z pracy.
Czy fakt istnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji (np. rodzeństwa) może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej faktyczną opiekę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji nie może być podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która spełnia ustawowe przesłanki.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że osoby zobowiązane do alimentacji mają prawo wyboru sposobu wypełnienia obowiązku, a decyzje dotyczące osoby odpowiedzialnej za pomoc i formy wsparcia należą do rodziny, a nie organów administracji. Świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane jednej z osób zobowiązanych, jeśli spełnia ona przesłanki.
Czy czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną, które można wykonać przed lub po pracy lub w dni wolne, wykluczają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli całokształt opieki wymaga stałego zaangażowania i uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, nawet jeśli niektóre czynności można wykonać poza godzinami pracy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że twierdzenie, iż czynności opiekuńcze można wykonać przed lub po pracy, jest oderwane od realiów sprawy, gdy opieka nad osobą znacznie ograniczoną ruchowo i wymagającą pomocy w podstawowych potrzebach fizjologicznych ewidentnie koliduje z możliwością podjęcia zatrudnienia.
Przepisy (23)
Główne
uśr art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności z odpowiednimi wskazaniami. Kluczowe jest obiektywne uniemożliwienie podjęcia zatrudnienia przez zakres sprawowanej opieki.
Pomocnicze
uśr art. 17 § ust. 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis ten różnicował prawo do świadczenia w zależności od momentu powstania niepełnosprawności, co zostało uznane za niekonstytucyjne.
uśr art. 17 § ust. 1a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
ppsa art. 133 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 182 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 203 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
krio art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej art. 9 § ust. 1
Ustawa o świadczeniu wspierającym art. 63
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakres opieki nad niepełnosprawną matką obiektywnie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia przez córkę. • Istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby sprawującej faktyczną opiekę. • Ocena prawa do świadczenia powinna uwzględniać aktualny stan rzeczy i obiektywne potrzeby osoby niepełnosprawnej, a nie jedynie wcześniejszą rezygnację z pracy.
Odrzucone argumenty
Zakres sprawowanej opieki nie jest na tyle znaczący, aby uniemożliwić podjęcie zatrudnienia. • Konieczność sprawowania opieki nie jest bezpośrednio związana z rezygnacją z zatrudnienia. • Istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji (siostry) stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki • brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga • całkowicie niezrozumiałe jest stanowisko Sądu I instancji, że czynności wykowywane przez skarżącą w związku z opieką nad niepełnosprawną, mogą być wykonywane przed rozpocząłem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
członek
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny może obiektywnie uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia, a istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji nie jest przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o świadczeniach rodzinnych i wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń pielęgnacyjnych i opieki nad osobami niepełnosprawnymi, a rozstrzygnięcie NSA stanowi istotny głos w interpretacji przepisów.
“Czy opieka nad matką uniemożliwia pracę? NSA wyjaśnia kluczowe zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.