I OSK 1262/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-08-08
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowylicencjaczas pracy kierowcówprzewóz na potrzeby własnepracownikumowa cywilnoprawnaKodeks pracyustawa o transporcie drogowymkara pieniężnakontrola

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że przewóz drogowy bydła nie był transportem na potrzeby własne, gdyż kierowca nie był pracownikiem spółki.

Spółka A. Sp. z o.o. została ukarana za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców. Kluczowym zarzutem było to, że kierowca, choć wykonywał przewóz na rzecz spółki, nie był jej pracownikiem, a jedynie pracownikiem innej spółdzielni. Sąd pierwszej instancji i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że nie spełniono warunku prowadzenia pojazdu przez pracownika spółki, co wykluczało uznanie przewozu za transport na potrzeby własne i wymagało posiadania licencji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Organ nałożył na spółkę karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców. Głównym zarzutem było to, że kierowca pojazdu, I. G., nie był pracownikiem spółki A. Sp. z o.o., mimo że wykonywał przewóz na jej rzecz. Spółka argumentowała, że kierowca świadczył pracę pod jej kierownictwem i w wyznaczonym przez nią czasie, co powinno być traktowane jako stosunek pracy, nawet jeśli formalnie był zatrudniony przez inną spółdzielnię. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że definicja pracownika zawarta w Kodeksie pracy jest kluczowa. Ponieważ kierowca nie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę przez spółkę A. Sp. z o.o., nie można było uznać, że spełniony został warunek prowadzenia pojazdu przez pracownika spółki, wymagany dla transportu na potrzeby własne. Sąd uznał, że przewóz ten stanowił transport drogowy wymagający licencji, a tym samym nałożenie kary było zasadne. Skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taki przewóz nie może być uznany za transport na potrzeby własne, jeśli kierowca nie jest pracownikiem przedsiębiorcy w rozumieniu Kodeksu pracy.

Uzasadnienie

Ustawa o transporcie drogowym wymaga, aby pojazdy używane do przewozu na potrzeby własne były prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Definicja pracownika z Kodeksu pracy jest wiążąca. Skoro kierowca nie był formalnie pracownikiem spółki, nie spełniono kluczowego warunku, co skutkuje koniecznością posiadania licencji na transport drogowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.t.d. art. 4 § 4

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Definicja niezarobkowego przewozu drogowego (na potrzeby własne) wymaga m.in. prowadzenia pojazdu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników.

u.t.d. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania licencji.

u.t.d. art. 92 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Określa kary pieniężne za naruszenia przepisów ustawy.

k.p. art. 2

Kodeks pracy

Definicja pracownika.

k.p. art. 22 § 1

Kodeks pracy

Definicja stosunku pracy.

Pomocnicze

u.t.d. art. 4 § 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Transport drogowy obejmuje również przejazd wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo, niespełniający warunków przewozu na potrzeby własne.

u.t.d. art. 87 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Przedsiębiorca jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty, w tym zapisy urządzenia rejestrującego i wypis z licencji.

u.c.p.k. art. 31 § 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców

k.p. art. 22 § 11

Kodeks pracy

Ochrona pracownika przed niestosowaniem przepisów prawa pracy.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie 3821/85 art. 13

Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

Pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za prawidłowe funkcjonowanie i odpowiednie użytkowanie urządzeń rejestrujących.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kierowca nie był pracownikiem spółki w rozumieniu Kodeksu pracy, co wyklucza uznanie przewozu za transport na potrzeby własne. Spełnienie warunku prowadzenia pojazdu przez pracownika jest obligatoryjne dla transportu na potrzeby własne. Przedsiębiorca jest odpowiedzialny za dokumentację i prawidłowe używanie tachografu przez kierowcę wykonującego transport drogowy.

Odrzucone argumenty

Argumentacja spółki, że umowa cywilnoprawna z inną spółdzielnią może być traktowana jako spełnienie wymogu zatrudnienia pracownika. Twierdzenie, że potoczne rozumienie słowa 'pracownik' powinno być stosowane zamiast definicji ustawowej. Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 8, 80 K.p.a.) przez organy i sąd niższej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Użyte w pkt 4 art. 4 słowo 'łącznie' oznacza, że wszystkie warunki muszą być jednocześnie spełnione, aby przewóz mógł być uznany za przewóz samochodowy 'na potrzeby własne'. Ustawa o transporcie drogowym posługując się pojęciem pracownika nie formułuje jego definicji. W tym celu należy więc sięgnąć do przepisów Kodeksu pracy. W ustaleniach faktycznych niniejszej sprawy przez sam fakt wykonywania transportu na rzecz A. Sp. z o.o. I. G. nie stał się pracownikiem strony skarżącej, podczas gdy w świetle art. 4 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym tylko w sytuacji, gdy pojazd używany do przewozu jest prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przy spełnieniu pozostałych warunków wymienionych w przepisie, można mówić o przewozie na potrzeby własne.

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Borowiec

członek

Jan Paweł Tarno

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji 'transportu na potrzeby własne' w kontekście stosunku prawnego łączącego kierowcę z przedsiębiorcą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie kierowca jest formalnie zatrudniony przez inny podmiot, ale wykonuje przewóz na rzecz przedsiębiorcy ubiegającego się o status 'na potrzeby własne'.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów dotyczących transportu na potrzeby własne i statusu pracownika, co jest istotne dla wielu firm transportowych i przedsiębiorców.

Czy praca dla firmy to to samo co bycie jej pracownikiem? NSA rozstrzyga kluczową kwestię dla transportu na potrzeby własne.

Dane finansowe

WPS: 8300 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1262/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno
Małgorzata Borowiec
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 60/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-04-24
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec, Jan Paweł Tarno, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z/s w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2006 sygn. akt VI SA/Wa 60/06 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z/s w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 60/06 oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniesioną na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpoznaniu odwołania A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8300 zł, w tym kwoty 100 zł za nieużywanie lub nieprawidłowe używanie przełącznika tachografu, 200 zł za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego nieprowadzenie pojazdu za ostatni dzień poprzedniego tygodnia oraz za tydzień, w którym przeprowadzono kontrolę, 8000 zł za brak licencji na wykonywanie transportu drogowego – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 13, art. 15 ust. 3 i ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (D.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r.), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 92, poz. 879 ze zm.), art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 87 ust. 1 i ust. 2, art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) i lp. 1.1.1., lp. 1.11.9. ust. 3 lit. c, Ip. 1.11.11 ust. 1 lit. b załącznika do tej ustawy – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiło przeprowadzenie w dniu 26 kwietnia 2005 r. kontroli pojazdu marki DAF o nr rej. [...] należącego do A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], którym kierował I. G. W trakcie kontroli kierowca nie okazał wypisu z zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne lub wypisu z licencji na krajowy transport rzeczy, ponadto na wykresówce z dnia 21–25 kwietnia 2005 r. stwierdzono nieprawidłową pracę przełącznikiem grup czasowych, kierowca nie okazał tarcz tachografu za dzień 23 kwietnia 2005 r., w którym pracował jako kierowca na innym pojeździe, a także nie okazał zaświadczenia pracodawcy wskazującego na przyczynę braku wykresówki. Ponadto kierowca pojazdu wskazał, że zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w [...]. W dniu kontroli wykonywał transport bydła z [...] do Zakładów Mięsnych w [...] k. [...]. Bydło załadowano w siedzibie jego pracodawcy i należało do A. Sp. z o.o. Do kontroli załączono dowód zakupu bydła z dnia 26 kwietnia 2005 r. przez Zakłady Mięsne [...] od A. Sp. z o.o. oraz wypis nr 00002 z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wystawionego na rzecz A. Sp. z o.o. W wyjaśnieniu A. Sp. z o.o. podała, że nieprawidłowa praca przełącznika czasowego wyniknęła z nieprawidłowej interpretacji przepisów. Kierowca nie posiadał wykresówek za poprzednie dni pracy, gdyż nie wiedział o takiej potrzebie. Kierujący pojazdem był pracownikiem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w [...], natomiast wykonując pracę kierowcy na potrzeby własne [...] Sp. z o.o. wykonywał ją na podstawie umowy o usługach pomocniczych zawartej przez spółkę z Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną oraz na podstawie aneksu z dnia 26 lutego 2004 r. do tej umowy. W związku z tym organ uznał, że wykonywany przejazd, będący transportem drogowym, nie spełniał warunków przewozu na potrzeby własne. Ponieważ skarżąca nie okazała wymaganej licencji na wykonywanie transportu drogowego, została na nią nałożona stosowna kara pieniężna.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że stosownie do art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym niezarobkowy przewóz drogowy to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca spełniała warunki przewozu na potrzeby własne podane pod lit. b–d art. 4 pkt 4 ustawy. Pojazd znajdował się w prawnej dyspozycji spółki, przewożony towar, zgodnie z dowodami zakupu, był sprzedany przez spółkę Zakładom Mięsnym [...] w [...], a wykonywany przewóz nie był przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
W ocenie Sądu poza sporem pozostaje okoliczność, że kierujący pojazdem nie był pracownikiem spółki, co stanowiło podstawę do stwierdzenia przez organ administracji, iż nie został spełniony warunek z art. 4 pkt 4 lit. a powołanej ustawy, a jak wskazuje ten akt normatywny, dla niezarobkowego przewozu jako przewozu na potrzeby własne wymagane jest spełnienie łączne wszystkich warunków podanych w art. 4 pkt 4 ustawy, a nie tylko posiadanie zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, którym skarżąca się faktycznie legitymowała. Zaświadczenie to jest wymaganiem formalnym, które upoważnia do wykonywania przewozów na potrzeby własne (art. 31 ust. 1 ustawy) po spełnieniu, podczas wykonywania tego przewozu, warunków podanych w art. 4 pkt 4 ustawy.
Sąd wskazał, że skarżąca powołując się na Aneks Nr 2 do Umowy Dzierżawy zawartej z Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną w [...] udowadniała, że z kierowcą łączyła ją umowa zlecenia, co w przekonaniu skarżącej spełniało warunek z art. 4 pkt 4 lit. a powołanej ustawy. Sąd podkreślił, że stosownie do § 1 pkt 1 tej umowy spółka była obowiązana do wypłacania należności za wynajęcie kierowcy spółdzielni, a nie kierującemu. Ponadto, w § 1 pkt 3 tej umowy zastrzeżono, że wszystkie inne świadczenia, w szczególności podatki, świadczenia społeczne, zdrowotne, odszkodowawcze bądź wynikające z Kodeksu pracy, obowiązana była ponosić spółdzielnia, a nie skarżąca.
Zdaniem Sądu powyższe postanowienia umowy prowadzą do wniosku, że skarżąca umówiła się z Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną w [...] w taki sposób, iż ta ostatnia będzie wynajmowała spółce kierowców na potrzeby wykonywanych przewozów przez spółkę, które to przewozy należy, w takich warunkach, zaliczać jako transport drogowy. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 3 lit. a powołanej ustawy, transport drogowy obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 ustawy. Stosownie zatem do art. 5 ust. 1 ustawy na podjęcie i wykonywanie transportu drogowego spółka powinna uzyskać licencję.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że skoro ustawa o transporcie drogowym nie zawiera definicji pracownika to należy uznać, iż terminy i pojęcia używane przez odpowiedni kodeks traktuje się jako wzorcowe i domniemywa się, że inne ustawy nadają im takie samo znaczenie (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 1994 r. K 2/94). Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (art. 22 § 1 K.p.). Jak wynika z umowy zawartej przez skarżącą z Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną w [...] kierującego pojazdem nie łączył ze spółką stosunek pracy w rozumieniu powołanego art. 2 i art. 22 § 1 K.p. Natomiast Kodeks pracy nie przewiduje zamiennego lub tożsamego ujmowania zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i na podstawie umowy cywilnej. W tych okolicznościach Sąd Wojewódzki przyjął, że ustawodawca wprowadzając w art. 4 pkt 4 lit. a powołanej ustawy pojęcie pracownika odnosił to określenie wyłącznie do legalnej definicji z Kodeksu pracy.
Z faktu, że kierujący pojazdem nie był pracownikiem skarżącej, spółka wyprowadza wniosek, iż nie można jej karać za nieprawidłowe używanie przez kierowcę selektora czasowego oraz za nieokazanie przez niego wykresówek. Jak wskazuje bowiem skarżąca, zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących. W ocenie Sądu nie zmienia to jednak faktu, że podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 4 pkt 1 i pkt 2 ustawy, jest transportem drogowym, a jak wykazano wyżej, w świetle art. 4 pkt 3 lit. a ustawy, kontrolowany przewóz należało zaliczyć do transportu drogowego. Dla wykonywania natomiast transportu drogowego jest obojętne, jaki stosunek prawny łączy przewoźnika z kierującym pojazdem. W ocenie Sądu zapis art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 należy rozumieć jako odnoszący się także do przedsiębiorcy oraz kierującego pojazdem, albowiem przepis ten dotyczy prawidłowego używania w transporcie drogowym urządzenia rejestrującego, stanowiącego element koniecznego wyposażenia pojazdu, będącego w dyspozycji przedsiębiorcy, którym wykonuje on transportową działalność gospodarczą. Sąd nie podzielił tezy skarżącej, że w sytuacji, w której pracodawcą kierowcy będzie inny podmiot niż ten, którego pojazd był kontrolowany, to dysponent (właściciel) tego pojazdu nie odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie i używanie urządzenia kontrolnego zainstalowanego w pojeździe, którym wykonuje działalność transportową.
Stosownie bowiem do art. 87 ust. 3 powołanej ustawy, przedsiębiorca odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty. Do dokumentów tych zalicza się m.in.: zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz wypis z licencji (art. 87 ust. 1 ustawy). W rozpoznawanej sprawie organ administracji stwierdził, że kierujący pojazdem dokumentów tych nie okazał oraz nieprawidłowo posługiwał się lub w ogóle nie posługiwał się selektorem grup czasowych. Sąd uznał zatem, że na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym oraz załącznika lp. 1.1.1.; lp. 1.11.9. ust. 3 lit. c i lp. 1.11.11. ust. 1 lit. b tej ustawy, organ administracji właściwie nałożył na skarżącą odpowiednie kary pieniężne.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], zaskarżając go w części utrzymującej nałożenie kary pieniężnej w wysokości 8000 zł za brak licencji na dokonywanie transportu drogowego na potrzeby własne. W ramach pierwszej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez jego błędną wykładnię,
2) art. 22 § 11 K.p. przez jego niezastosowanie i w związku z tym wadliwą ocenę treści umowy, na podstawie której strona korzystała z pracy kierowcy.
W ramach drugiej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 145 § 1 P.p.s.a., poprzez nieuchylenie decyzji mimo niewątpliwego naruszenia tą decyzją prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz mimo naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, tj.:
a) art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie niesprzecznych z przepisami prawa interesów gospodarczych strony uzasadniających korzystanie w transporcie własnym z pracy kierowców na podstawie umów cywilnoprawnych a nie na podstawie umów o pracę,
b) art. 8 K.p.a. który wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa, zaś uzasadnienie decyzji i wyroku Sądu nie zawiera jakichkolwiek racjonalnych argumentów, by przekonać stronę, że jej racje zostały poważnie wzięte pod uwagę, a przyczyną ich nieuwzględnienia są istotne powody,
c) art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że jedynym dowodem spełnienia wymogu prowadzenia pojazdu przez pracownika jest umowa o pracę zawarta pomiędzy kierowcą a przedsiębiorcą i odmówienie mocy dowodowej w tym zakresie umowie przedłożonej przez stronę;
2) art. 233 § 1 K.p.c. w zw. art. 106 ust. 5 P.p.s.a. poprzez dokonanie oceny umowy stanowiącej podstawę wykonywania obowiązków przez kierowcę za umowę niemającą takiego charakteru wbrew jej treści i celom, dla których była zawarta.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że art. 7 K.p.a., zobowiązujący organ do wyjaśnienia wszystkich okoliczności niezbędnych do załatwienia sprawy, nie zwalnia organu orzekającego z obowiązku uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Istotną w sprawie okolicznością jest, czy treść art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym narzuca jako jedyną możliwą podstawę wykonywania obowiązków kierowcy w transporcie własnym przedsiębiorcy, umowę o pracę. Wymóg posiadania przez kierowcę statusu pracownika został przez organy administracji jak i Sąd wyintrepretowany w oparciu o definicję ustawową pracownika zawartą w Kodeksie pracy. Tymczasem potocznie to określenie obejmuje każdą formę świadczenia pracy. Jeżeli ustawodawca ma zamiar im nadać specjalne znaczenie definiuje to pojęcie we właściwym akcie lub wyraźnie odwołuje się do definicji zawartych w innych aktach prawnych. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że użyte w ustawie o transporcie drogowym określenie pracownika odwołuje się do Kodeksu pracy, a nie do powszechnego rozumienia językowego danego pojęcia. Tymczasem Sąd odnosząc się do regulacji Kodeksu pracy wybrał z niej tylko definicję legalną, zaś pominął podstawową zasadę prawa pracy, tj. domniemania stosunku pracy. Zdaniem skarżącej w kontekście sposobu wykonywania pracy przez kierowcę podczas transportu będącego przedmiotem kontroli nie ma wątpliwości, że doszło do wypożyczenia pracownika pomiędzy Spółdzielnią, a A. z zachowaniem wszystkich elementów stosunku pracy.
W ocenie skarżącej niedopuszczalne jest przyjęcie a priori, że w przedmiotowym przypadku nie mamy do czynienia ze stosunkiem pracy, albowiem skarżąca uznała ten fakt. Sąd zaś nie dokonał ustalenia rzeczywistych relacji prawnych pomiędzy kierowcą i skarżącą A. Sp. z o.o. Skarżąca podniosła, że z dowodów przeprowadzonych w sprawie bezsprzecznie wynika, iż kierowca był zobowiązany osobiście (ze względu na posiadane uprawnienia), na jej rzecz, pod jej kierownictwem, w miejscu i czasie (dyspozycyjność) przez nią wyznaczonym świadczyć pracę określonego rodzaju. Tym samym niewątpliwie kierowca miał status pracownika i w okresie transportu powinien być uznawany za pracownika skarżącej spółki. Kodeks pracy nie zna pojęcia wynajmowania "wypożyczania" pracowników. Jest to potoczne określenie dla opisu sytuacji, w której jeden pracodawca "użycza" pracownika drugiemu pracodawcy – jednak ze wszystkimi dla stosunku pracy uprawnieniami i rygorami dla kolejnego pracodawcy, ale też dla pracownika. Skarżąca stwierdziła zatem, że kierowca w czasie kiedy oddawał się do osobistego świadczenia pracy w miejscu, czasie i pod jej kierownictwem był oczywiście jej pracownikiem, bowiem to wyłącznie on, a nie Spółdzielnia mógł świadczyć jej te konkretne czynności.
Zdaniem skarżącej art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym wśród przesłanek definiujących transport na potrzeby własne nie tworzy bezwzględnego wymogu nawiązania stosunku pracy z kierowcą. Gdyby ustawodawca chciał ograniczyć ilość i rodzaj takich umów zapewne nie uczyniłby tego w ustawie o transporcie drogowym, a jedynie w przepisach prawa pracy. Tymczasem przepisy prawa pracy, co do zasady dopuszczają różne formy zawieranych umów. Definiują jedynie elementy, które jeżeli są zawarte w tych umowach przesądzają o zastosowaniu do tego stosunku prawnego przepisów prawa pracy. Interpretacja przepisu zastosowana przez Sąd jest błędna także z tego powodu, że alternatywą dla przedsiębiorcy, który dokonuje transportu na potrzeby własne okazjonalnie (lub incydentalnie) jest wymóg "zatrudnienia" pracownika wedle rygorów wyłącznie Kodeksu pracy.
Ponadto Sąd dokonał nieuprawnionej i niedopuszczalnej wykładni art. 4 pkt 4 lit. a ustawy poprzez interpretację o wymogu osobistego prowadzenia pojazdów samochodowych.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części utrzymującej w mocy nałożenie kary pieniężnej w wysokości 8000 zł za brak licencji na dokonywanie transportu drogowego na potrzeby własne i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zarzut, na podstawie którego została oparta skarga kasacyjna to zarzut naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 4 pkt 4 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) przez jego błędną wykładnię. Przepis ten zawiera definicję niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne. Ustawodawca przyjął, iż przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki określone w tym przepisie w punktach od a do d. Jednym z podstawowych warunków jest to, aby pojazdy samochodowe używane do przewozu były prowadzone przez samego przedsiębiorcę lub jego pracowników. Użyte w pkt 4 art. 4 słowo "łącznie" oznacza, że wszystkie warunki muszą być jednocześnie spełnione, aby przewóz mógł być uznany za przewóz samochodowy "na potrzeby własne".
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie w istocie zarzuca Sądowi I instancji błędne uznanie, iż I. G. kierujący pojazdem skarżącej nie był jej pracownikiem. Powyższe skarżąca wywodzi z faktu, iż w dniu kontroli kierowca świadczył pracę na rzecz A. Sp. z o.o., pod jej kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez Spółkę. Z tych względów zdaniem autora skargi kasacyjnej powinien być uznany za jej pracownika.
Ustawa o transporcie drogowym posługując się pojęciem pracownika nie formułuje jego definicji. W tym celu należy więc sięgnąć do przepisów Kodeksu pracy, który w art. 2 stanowi, iż pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.
W sprawie jest bezsporne, iż kierowca pojazdu nie pozostawał w zatrudnieniu w A. Sp. z oo. w oparciu o jakąkolwiek podstawę określoną w art. 2 Kodeksu pracy.
Z faktu, iż w dniu kontroli kierowca wykonywał transport na rzecz skarżącej nie można, tak jak chce tego autor skargi kasacyjnej, na podstawie art. 22 § 11 k.p. domniemywać, iż stał się pracownikiem skarżącej.
Stosownie do art. 22 § 1 i § 11 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Przytoczony przepis ma na celu ochronę jednostki przed niestosowaniem do niej przepisów prawa pracy i nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w stosunku jaki łączył kierowcę pojazdu z A. Sp. z o.o. brak jest konstytutywnych cech stosunku pracy.
Przede wszystkim I. G. w żadnej formie nie zobowiązał się do wykonywania pracy na rzecz strony skarżącej (brak stosownego oświadczenia woli), zaś A. Sp. z o.o. nie zobowiązała się do zatrudnienia ww. za wynagrodzeniem.
Kierowca pozostawał w stosunku pracy z innym pracodawcą, od którego otrzymywał należne wynagrodzenie. W takiej sytuacji nie tylko nie można domniemywać nawiązania stosunku pracy na podstawie umowy o pracę, ale także jakiegokolwiek innego stosunku zatrudnienia np. w oparciu o umowę zlecenia.
Do nawiązania stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 k.p. konieczne jest dokonanie jednej z czynności prawnych wymienionych w art. 2 k.p. W przypadku gdy podstawę stosunku pracy stanowi umowa o pracę wymagane jest złożenie przez strony tej umowy w dniu jej zawarcia zgodnych oświadczeń woli w zakresie przyjmowanych na siebie zobowiązań określonych w art. 22 § 1 k.p. W ustaleniach faktycznych niniejszej sprawy przez sam fakt wykonywania transportu na rzecz A. Sp. z o.o. I. G. nie stał się pracownikiem strony skarżącej, podczas gdy w świetle art. 4 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym tylko w sytuacji, gdy pojazd używany do przewozu jest prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przy spełnieniu pozostałych warunków wymienionych w przepisie, można mówić o przewozie na potrzeby własne.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał w zaskarżonym wyroku, iż kierowca wykonujący w dniu 26 kwietnia 2005 r. przewóz bydła na rzecz A. Sp. z o.o. nie był jej pracownikiem a tym samym prawidłowe jest ustalenie, iż przewóz ten nie miał charakteru niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne – w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym.
W tym stanie rzeczy skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI