I OSK 1232/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Rodziny i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Minister zarzucił naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez błędną wykładnię i uznanie, że uchylenie decyzji jest konstytutywne, a także naruszenie art. 25 ust. 1 tej ustawy przez bezpodstawne zastosowanie i błędne uznanie, że organ powinien wydać decyzję zobowiązującą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia bez uprzedniego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę, stwierdził, że stan faktyczny jest wiążący, a zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się niezasadne. Sąd podkreślił utrwalony pogląd, że decyzja o zmianie lub uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość). W przypadku świadczenia już skonsumowanego, organ powinien zastosować przepisy o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia (art. 25 ust. 1 ppwd), a nie uchylać decyzję z mocą wsteczną. Sąd I instancji zasadnie uznał, że informacja o zmianie sytuacji nie pozwalała na zastosowanie art. 27 ust. 1 ppwd do świadczenia już wypłaconego. Wobec powyższego, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących skutków prawnych uchylenia decyzji przyznającej świadczenia, w szczególności świadczenia wychowawczego, oraz odróżnienie tej procedury od postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego i świadczeniem wychowawczym, ale zasady dotyczące skutków decyzji administracyjnych są szersze.
Zagadnienia prawne (2)
Czy decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego, wydana na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, może mieć skutek wsteczny (ex tunc) w stosunku do świadczenia już skonsumowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość). W przypadku świadczenia już skonsumowanego, organ powinien zastosować przepisy o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość. W sytuacji, gdy świadczenie zostało już wypłacone i skonsumowane, organ powinien zastosować przepisy dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a nie uchylać decyzję z mocą wsteczną.
Jaka jest prawidłowa procedura postępowania w przypadku stwierdzenia, że świadczenie wychowawcze zostało nienależnie pobrane, a zostało już skonsumowane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku świadczenia już skonsumowanego, organ powinien wydać decyzję o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązać do jego zwrotu na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zamiast uchylać decyzję przyznającą świadczenie z mocą wsteczną.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że jeśli świadczenie zostało już wypłacone i skonsumowane, a organ stwierdzi, że było nienależne, powinien zastosować art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który stanowi podstawę do wydania decyzji o zwrocie nienależnych świadczeń. Procedura uchylenia decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 nie ma zastosowania w takim przypadku.
Przepisy (6)
Główne
ppwd art. 25 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Stanowi podstawę do wydawania decyzji administracyjnych o uznaniu świadczeń za nienależne oraz decyzji o zwrocie nienależnych świadczeń, gdy świadczenie zostało skonsumowane.
ppsa art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
ppwd art. 27 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość). Nie może być stosowana wstecz do świadczeń już skonsumowanych.
ppwd art. 20 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Obowiązek niezwłocznego informowania organu przez osobę otrzymującą świadczenie o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia.
ppsa art. 183
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
ppsa art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez błędną wykładnię i uznanie, że uchylenie decyzji jest konstytutywne. • Zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez bezpodstawne zastosowanie i błędne uznanie, że organ winien wydać decyzję zobowiązującą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia bez uprzedniego uchylenia.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja o zmianie lub uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne ma charakter konstytutywny. • Decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość). • W przypadku niedopełnienia obowiązku informowania i pobrania świadczenia, które się stronie nie należało, zamiast procedury uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia, organ obowiązany jest wdrożyć postępowanie polegające na uznaniu świadczenia pobranego za nienależnie pobrane i doprowadzić do jego zwrotu. • Konstytutywny charakter decyzji oznacza, że wywołuje ona jedynie skutek ex nunc - wyłącznie na przyszłość.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
sędzia
Maciej Dybowski
sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skutków prawnych uchylenia decyzji przyznającej świadczenia, w szczególności świadczenia wychowawczego, oraz odróżnienie tej procedury od postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego i świadczeniem wychowawczym, ale zasady dotyczące skutków decyzji administracyjnych są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu świadczeń rodzinnych i prawidłowości procedur administracyjnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym. Wyjaśnia kluczową różnicę między uchyleniem decyzji a zwrotem nienależnie pobranego świadczenia.
“Czy uchylenie decyzji o świadczeniu wychowawczym może cofnąć czas? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.