I OSK 1194/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-07-17
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowytachografkara pieniężnaustawa o transporcie drogowymzasada niedziałania prawa wsteczlex retro non agitNSAprawo administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną inspektora transportu drogowego, uznając, że kara pieniężna za brak tachografu nałożona na podstawie przepisów obowiązujących po nowelizacji ustawy o transporcie drogowym, narusza zasadę niedziałania prawa wstecz, gdyż zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę za brak tachografu w pojeździe wykonującym transport drogowy. Kontrola miała miejsce przed nowelizacją ustawy o transporcie drogowym, która zaostrzyła sankcje. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów administracji, wskazując na naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz. NSA oddalił skargę kasacyjną inspektora, podzielając argumentację WSA o konieczności stosowania przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, mimo przepisów przejściowych nowelizacji.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na M. Ł. - Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego i Usług "M." za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego tachografu. Kontrola miała miejsce 1 lipca 2003 r. Wówczas obowiązywały przepisy przewidujące karę 2000 zł. Po nowelizacji ustawy o transporcie drogowym, która weszła w życie 28 września 2003 r., kara za brak tachografu wzrosła do 3000 zł. Organy administracji, powołując się na przepis przejściowy nowelizacji, nałożyły karę w wyższej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, argumentując, że stosowanie nowych, surowszych przepisów do zdarzenia, które miało miejsce przed ich wejściem w życie, narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego, podzielając stanowisko WSA, że mimo przepisów przejściowych, zasada niedziałania prawa wstecz powinna być stosowana przy nakładaniu sankcji administracyjnych, zwłaszcza gdy nowe przepisy są surowsze.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, stosowanie surowszych przepisów wprowadzonych po dacie zdarzenia narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), która jest fundamentalną zasadą porządku prawnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo istnienia przepisu przejściowego nowelizacji ustawy o transporcie drogowym, nakazującego stosowanie nowych przepisów do postępowań wszczętych przed wejściem w życie noweli, zasada niedziałania prawa wstecz wyklucza stosowanie surowszych sankcji do zdarzeń, które miały miejsce przed datą wejścia w życie nowych przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

ppsa art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.t.d. art. 92 § ust. 1 pkt 10

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

W brzmieniu obowiązującym w dniu 1 lipca 2003 r. przewidywała karę 2000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego.

ustawa nowelizująca u.t.d. art. 92 § ust. 4

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw

Nadała nowe brzmienie art. 92, odsyłając do załącznika przewidującego karę 3000 zł za brak zainstalowanego przyrządu kontrolnego.

ustawa nowelizująca u.t.d. art. 8

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw

Stanowi, że do postępowań administracyjnych wszczętych, a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy tej ustawy.

rozp. MI § Lp. 10.7 załącznika

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym

Określało karę 2000 zł za naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego.

u.t.d. art. 92 § ust. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Przepis obowiązujący od 28 września 2003 r., który w nowym brzmieniu odnosił się do naruszeń obowiązków wynikających z umów międzynarodowych.

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stosowanie surowszych przepisów nowelizacji ustawy o transporcie drogowym do zdarzenia sprzed wejścia w życie nowelizacji narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit).

Odrzucone argumenty

Argumentacja Inspektora Transportu Drogowego opierająca się na przepisie przejściowym nowelizacji (art. 8 ustawy nowelizującej) i możliwości stosowania nowych przepisów do postępowań wszczętych przed ich wejściem w życie.

Godne uwagi sformułowania

zasada niedziałania prawa wstecz lex retro non agit fundamentalna zasada demokratycznego państwa prawnego przepis ma charakter normy procesowej, a nie normy materialnoprawnej i nie może stanowić podstawy do oceny, które przepisy należy stosować do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem jej wejścia w życie bezpośrednie stosowanie nowego prawa godzi w zasadę lex retro non agit

Skład orzekający

Anna Lech

przewodniczący

Henryk Ożóg

sprawozdawca

Joanna Runge - Lissowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w prawie administracyjnym, zwłaszcza przy nakładaniu sankcji pieniężnych, gdy przepisy zostały znowelizowane po dacie zdarzenia."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których nastąpiła nowelizacja przepisów prawa administracyjnego zaostrzająca sankcje po dacie zdarzenia, a istnieje przepis przejściowy nakazujący stosowanie nowych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady praworządności - niedziałania prawa wstecz, co jest istotne dla każdego obywatela i przedsiębiorcy. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy przejściowe w kontekście ochrony praw jednostki.

Czy nowe prawo może Cię ukarać za coś, co było legalne wczoraj? NSA odpowiada.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1194/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech /przewodniczący/
Henryk Ożóg /sprawozdawca/
Joanna Runge - Lissowska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 606/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-10-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie Joanna Runge - Lissowska NSA Henryk Ożóg (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 606/05 w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Katowicach nałożył na M. Ł. - Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego i Usług "M." karę pieniężną w kwocie 2.000 zł na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 10, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. nr 125, poz. 1371 ze zm.). Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło stwierdzone w czasie przeprowadzonej w dniu 1 lipca 2003r. kontroli należącego do M. Ł. pojazdu marki AVIA nr rejestracyjny [...], wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju.
Wskutek wniesionego odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego w dniu 6 lutego 2004r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Katowicach, z uwagi na brak ustaleń mających na celu udokumentowanie, czy w stosunku do kontrolowanego pojazdu może być zastosowany przepis art. 10 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.
Decyzją z dnia 28 maja 2004r. nr [...] podjętą na podstawie art. 50 i art. 51 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i art. 132 kpa Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Katowicach nałożył na M. Ł. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju.
W uzasadnieniu decyzji, odwołując się do regulacji art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i art. 92 ust. 1 pkt 6 przywoływanej ustawy, wskazał, że strona naruszyła obowiązek, o którym mowa w powołanym przepisie. Podkreślił również, że w sprawie nie ma zastosowania art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie niektórych ustaw przewidujący okres przejściowy na zainstalowanie tachografu ponieważ z oświadczenia strony wynika, że w dniu kontroli wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy między Polską a Ostrawą. Natomiast w sprawie ma zastosowanie art. 8 tej ustawy, zgodnie z którym był on zobowiązany do nałożenia kary w wysokości 3 000 zł.
M. Ł. złożył odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy o transporcie drogowym przez przyjęcie, iż pracownik wykonywał transport drogowy na potrzeby własne. Stwierdził, iż w dniu kontroli nie przewoził ani osób ani jakichkolwiek rzeczy, bo w zatrzymanym pojeździe znajdował się tylko kierowca, a samochód ten wykonywał jazdę z Gliwic do Ostrawy celem dojazdu do oddziału firmy "M." w Czechach. Tym samym więc nie było realizacji transportu drogowego. W opinii odwołującego pojazdy mechaniczne wyprodukowane przed 31 grudnia 1999r. nie muszą w świetle § 11.1 pkt 16 ppkt b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, posiadać tachografu. W odwołaniu wskazano ponadto, że nałożona kara pieniężna jest wyższa od kary nałożonej decyzją z dnia 22 lipca 2003r.
Decyzją z dnia [...]. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa , art. 92 ust. 1 powołanej ustawy i Lp.1.11.7 załącznika do tej ustawy oraz art. 10 ust. 1 umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe AETR -utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż z uwagi na wykonywanie przez stronę międzynarodowego przewozu drogowego w sprawie znajduje zastosowanie powołana umowa europejska AETR a zgodnie z art. 10 ust. 1 tej umowy, każdy pojazd wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy ma być wyposażony w tachograf. Umowa nie zwalnia bowiem określonych grup pojazdów z obowiązku instalowania przyrządu pomiarowo-kontrolnego. Wobec powyższego organ uznał, iż nałożona kara pieniężna znajduje uzasadnienie w art. 92 ust. 1 pkt 6 i ust. 4 powołanej ustawy i załączniku do tej ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 10 ust. 2. pkt b ust. 2 umowy europejskiej AETR. W jego ocenie zgromadzony materiał dowodowy i powołane przez organ przepisy wykluczają możliwość rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 10 ust. 1 umowy AETR, bo z jej art. 2 ust. 2 lit. b ust. 12 wynika, że jeżeli strony nie uzgodnią inaczej to rzeczona umowa nie ma zastosowania do międzynarodowych przewozów drogowych wykonywanych, w tym przypadku, "przez pojazdy używane do niehandlowych przewozów dóbr w celach prywatnych".
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 października 2005r. sygn. akt IV SA/Wa 606/05 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Wskazano, iż podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji stanowił przepis art. 92 ust. 1 powołanej ustawy, przepisy rozporządzenia (EWG) w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 149, poz. 1452).
Organ II instancji utrzymując decyzję organu I instancji w mocy oparł się również na art. 92 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o transporcie drogowym i na przepisach umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe - AETR (Dz.U. 1999r. , nr 94, poz. 1087), uznając, iż kara pieniężna nałożona decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na skarżącego - w kwocie 3.000zł na podstawie Lp. 1.11.7 załącznika do powołanej ustawy została nałożona z zachowaniem przepisów prawa.
Z powyższego wynika, iż oba organy rozstrzygając sprawę uwzględniły stan prawny obowiązujący w dacie podjęcia powyższej decyzji z uwagi na przepis art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, iż do postępowań administracyjnych objętych przepisami tej ustawy, wszczętych, a nie zakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tejże ustawy.
W opinii Sądu powołany przepis ma charakter normy procesowej, a nie normy materialnoprawnej i nie może stanowić podstawy do oceny, które przepisy należy stosować do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem jej wejścia w życie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że brak przepisu przejściowego oznacza założenie bezpośredniego stosowania prawa. Niemniej jednak, zwłaszcza, gdy chodzi o nałożenie sankcji administracyjnej o charakterze represyjnym należy rozważyć, czy jego stosowanie jest dopuszczalne z punktu widzenia zasad porządku prawnego, chyba że jest ono względniejsze dla strony.
Zdaniem Sądu taki przypadek względniejszego prawa w sprawie nie zachodzi co najmniej z tego powodu, że w dacie zdarzenia obowiązywało wydane na podstawie delegacji art. 92 ust. 2 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 27 września 2003r., (powołana ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 28 września 2003r.) - rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. 2002r. nr 115, poz. 999 ze zm.). Delegacja dla ministra właściwego do spraw transportu, o której mowa w tym przepisie obejmowała określenie w drodze rozporządzenia, wysokości kar pieniężnych za naruszenia wskazane w art. 92 ust. 1 tej ustawy. Załącznik do powołanego rozporządzenia, określał za naruszenie z art. 92 ust. 1 pkt 10 (wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy lub postoju) karę w wysokości 2000 zł.
Natomiast ustawa z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. nr 149, poz. 1452) nadała nowe brzmienie art. 92 powołanej ustawy (art. 1 pkt 6 ustawy nowelizującej). Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 4 cyt. ustawy w tym brzmieniu, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W załączeniu do tej ustawy wprowadzonym przepisami omawianej ustawy z dnia 23 lipca 2003r. Lp. 1.11.7 wprowadzono karę w wysokości 3000 zł za naruszenie w postaci wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez zainstalowanego przyrządu kontrolnego. Tym samym ustawodawca zaostrzył odpowiedzialność prawnoadministracyjną inaczej przy tym określając naruszenie skutkujące powyższą karą.
Załącznik do cytowanego rozporządzenia w Lp. 10.7 określał jako naruszenie wykonywanie transportu drogowego przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy lub postoju, które to naruszenie skutkowało karą pieniężną w wysokości 2.000 zł. Natomiast w załączniku do ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą z dnia. 23 lipca 2003r. i przez tę ustawę wprowadzonym w pozycji Lp. 1.11.7 wprowadzono naruszenie w postaci wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez zainstalowanego przyrządu kontrolnego wprowadzając karę z tego tytułu w kwocie 3000 zł. W takim przypadku bezpośrednie stosowanie nowego prawa godzi w zasadę lex retro non agit wywodzoną z fundamentalnej konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego. Podnieść przy tym należy, iż obie decyzje administracyjne odwoływały się do art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym tj. przepisu, który obowiązywał od 28 września 2003r. W tym dniu weszła bowiem jak wyżej wskazano cyt. ustawa z dnia 23 sierpnia 2003r., która nadała nowe brzmienie przepisowi art. 92. Z art. 92 ust. 1 wynika, iż karze podlega ten kto wykonuje transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wskazanych w tym przepisie ustaw oraz wiążących Rzeczpospolitą umów międzynarodowych (art. 92 ust. 1 pkt 6). Zdarzenie miało miejsce 22 lipca 2003r. tj. przed wejściem w życie powołanego przepisu.
Nie jest zatem w świetle podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego dopuszczalne odwoływanie się do powołanego przepisu i na tej podstawie wnioskowanie o odpowiedzialności skarżącego. W dacie zdarzenia naruszenie, o którym mowa w art. 92 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy nie było bowiem objęte sankcją.
Sąd zwrócił również uwagę, że na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej prawo Unii Europejskiej obowiązuje bezpośrednio od 1 maja 2004r. Zatem z punktu widzenia przepisów powołanego przez organ I instancji rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. mógł on dokonać oceny tylko takiego zdarzenia, które miało miejsce po dniu 30 kwietnia 2004r. Datą przedmiotowego zdarzenia jest jednak data wcześniejsza bo dzień 1 lipca 2003r.
Wskazano również, że w świetle jednoznacznych twierdzeń skarżącego trafnie ustalono, iż wykonywany był przewóz o charakterze międzynarodowym.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżając w całości wydany w sprawie wyrok. Wywiedziono zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 92 ust.1 pkt 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w wersji obowiązującej w dniu 1 lipca 2003 r. oraz art. 10 umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe - AETR (opubl. w Dz.U. z 1999 r. nr 94, poz. 1087) - zwaną dalej "umową AETR" i w konsekwencji L.p. 10.7 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115, poz. 999).
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że na stronie 6 uzasadnienia wyroku, którego treścią organ jest związany, zawarto pogląd, że w dacie zdarzenia, naruszenie o którym mowa w art 92 ust.1 pkt 6 cyt ustawy nie było objęte sankcją. W przepisie tym była mowa o obowiązkach wynikających z umów międzynarodowych. Tym samym w opinii organu jeżeli oczywiście słuszny jest pogląd, że w dacie zdarzenia wskazany przepis nie obowiązywał, to kwestia samej odpowiedzialności została przez Sąd pierwszej instancji ustalona wadliwie, wskutek wadliwej wykładni i wadliwego zastosowania wskazanych w petitum pisma przepisów.
Wskazano również, iż z regulacji art. 91 ust.1 pkt 10 ustawy o transporcie drogowym, obowiązującej w czasie zdarzenia, wynikało, że karze podlega wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne nie przestrzegając przepisów o czasie pracy i odpoczynku kierowców oraz nie posiadając zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju. W opinii skarżących, istniała zatem, wbrew twierdzeniom WSA, norma sankcjonująca, która łącznie z normą sankcjonowaną tj. art. 10 umowy z 1 lipca 1970 r. dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe umowy AETR tworzyła odpowiedzialność, w przypadku międzynarodowego transportu drogowego. Można było zatem zastosować wobec skarżącego sankcje zawarte w załączniku do ww. rozporządzenia, a nakaz ustawowego nakładania takich sankcji nie został naruszony.
Końcowo podniesiono, że wobec związania treścią uzasadnienia przez organy administracji skarga kasacyjna stała się konieczna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dla przejrzystości wywodu niezbędne jest uszeregowanie zdarzeń zaistniałych w sprawie istotnych z punktu widzenia końcowego jego efektu.
W dniu 1 lipca 2003r. pojazd należący do M. Ł. została poddany kontroli drogowej. Stwierdzono w nim brak tachografu – urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju (tak w protokole kontroli).
Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115, poz. 999 ze zm.) przewidywały za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju karę pieniężną w kwocie 2000 zł.
Decyzją z dnia 22 lipca 2003r. taką karę wymierzono M. Ł., który od decyzji tej się odwołał.
W dniu 28 września 2003r. weszła w życie ustawa z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 149 poz. 1452), która znowelizowała przepis art. 92, m.in. poprzez odesłanie w jego ust. 4 do załącznika przewidującego wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia. Jeśli przyrządu kontrolnego nie zainstalowano kara pieniężna wynosi 3000 zł, a nie 2000 zł jak orzekano przed nowelą.
Przypomnieć tu wypada o treści przepisu art. 139 kpa, który zabrania organowi odwoławczemu wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Główny Inspektor Transportu Drogowego nie naruszył jednakże tego zakazu gdyż decyzję z dnia 22 lipca 2003r. Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Katowicach uchylił i sprawę przekazał mu do ponownego rozpoznania. Wskazał konieczność zbadania, czy względem M. Ł. może być zastosowany przepis art. 10 wspomnianej noweli (jego treść można w tym miejscu pominąć). W takiej sytuacji zakaz reformationis in peius nie ma zastosowania.
Przepis art. 139 kpa nie ma też zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 kpa (por. uchwałę NSA z dnia 4 maja 1998r., sygn. akt FPS 2/98, o NSA 1998, z. 3, poz. 79).
Przepis art. 8 przytoczonej noweli stanowi, że do postępowań administracyjnych w sprawach objętych przepisami niniejszej ustawy wszczętych, a niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tej ustawy. Opierając się więc na tej zasadzie Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Katowicach nałożył decyzją z dnia 28 maja 2004r., na M. Ł. karę pieniężną w kwocie 3000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał tę decyzję w mocy swoją decyzją z dnia 14 stycznia 2005r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obydwa te orzeczenia uchylił nie wskazując jednakże dalszego toku postępowania. Konsekwencji zabrakło i obu decyzjom administracyjnym poprzedzającym wyrok Sądu. Skoro bowiem kara pieniężna została nałożona w myśl znowelizowanych przepisów ustawy o transporcie drogowym, a załącznik do niej, przewidywał sankcję za niezainstalowanie przyrządu kontrolnego, to nie można już było posługiwać się ani terminologią art. 92 ustawy sprzed jej nowelizacji, ani rozporządzenia z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju). Odpowiedzi wymagała natomiast kwestia jak się ma stwierdzenie protokołu kontroli pojazdu należącego do M. Ł. ("W pojeździe nie był zamontowany tachograf (...)" do treści pkt 1.11.7 załącznika do znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym.
Reasumując należy zauważyć, iż zdarzenie podlegające ocenie prawnej zaistniało pod rządami przepisów prawnych względniejszych dla jego "sprawcy". Z drugiej strony zasada art. 8 noweli do ustawy o transporcie drogowym nakazywała do postępowań administracyjnych, jak w niniejszym przypadku, stosować przepisy znowelizowane.
Wyraźnie jednakże konkuruje z tą zasadą inna zasada mająca istotne znaczenie w procesie tworzenia i stosowania prawa: zasada lex retro non agit. Zakaz działania prawa wstecz stanowi jeden z elementów zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Zasada niedziałania prawa wstecz, chociaż nie została wprost wyrażona w ustawie zasadniczej, stanowi podstawową zasadę porządku prawnego w państwie, opartego na założeniu, że "każdy przepis normuje przyszłość, nie zaś przeszłość".
Znajduje ona zastosowanie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006r., sygn. akt I OPS 1/06, ONSA wsa 2006, z. 3, poz. 71 stwierdził, iż przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz. 848 ze zm.), zmienione ustawą z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371), które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2002r., nie mają zastosowania w sprawach wymierzania opłaty podwyższonej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed wejściem w życie ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym.
Analizując dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego (por. treść uzasadnienia uchwały) skład 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego doszedł do przekonania, że sankcja administracyjna za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia.
Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela to zapatrywanie przenosząc je na grunt niniejszej sprawy. Pozwala bowiem na to dość podobny przedmiot sprawy, a zwłaszcza stosowanie w obu przypadkach sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej. W konsekwencji można przyjąć, iż uchylenie przez Sąd I instancji obu omówionych decyzji było trafne jednakże względy, które Sąd przywiodły do takiego rozstrzygnięcia niecałkiem można podzielić. W szczególności wniosek Sądu o całkowitej bezkarności tego rodzaju zachowania, co opisane na wstępie, pod rządami nowego prawa, o czym już wcześniej była mowa.
Tym bardziej, że odnotowany w protokole kontroli brak tachografu jest równoznaczny z niezainstalowaniem przyrządu kontrolnego, a jeśli mieć na uwadze pierwotny stan ustawy o transporcie drogowym to brak ów oznacza więcej niż brak zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju. Inaczej mówiąc brak tachografu to jednocześnie i brak zapisu urządzenia rejestrującego tego rodzaju zaszłości.
Z tych względów, na podstawie art. 184 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Przywołany przepis stanowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny oddala ten środek prawny, jeżeli nie ma on usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Drugie zdanie zamieszczone w cytowanym przepisie uzasadniało powyższe orzeczenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI