I OSK 1130/24

I OSK 1130/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/
Mariola Kowalska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2057/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) Protokolant asystent sędziego Anna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2057/23 w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 19 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2057/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. S. (Skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie (Kolegium) z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Skarżący zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie:
1) art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 41 § 1 k.p.a. "przez przyjęcie, że Skarżący polegające na niewyczerpującym i niezupełnym zbadaniu materiału dowodowego w sprawie polegające na przyjęciu, że Skarżący świadomie nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym podczas gdy w rzeczywistości Skarżący nie naruszył swoim zachowaniem art. 41 k.p.a. i nieświadomie nie brał udziału w postępowaniu, a całokształt okoliczności faktycznych sprawy nie pozwala przyjąć, że przywrócenie terminu jest nieuzasadnione";
2) art. 43 k.p.a. przez przyjęcie, że pismo zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w sytuacji gdy w rzeczywistości nie miało to miejsca.
Na podstawie ww. zarzutów Skarżący wniósł:
1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Kolegium;
2) z ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu
3) o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych;
Jednocześnie Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r., nr [...] Kolegium, po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z [...] czerwca 2023 r., nr [...], odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że jak wynika z akt sprawy decyzja organu I instancji została doręczona 20 czerwca 2023 r. pełnoletniemu domownikowi – T. S. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem 4 lipca 2023 r.
Kolegium podało, że 25 lipca 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej 21 lipca 2023 r.) pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji. We wniosku wskazał, że decyzja skierowana na adres zamieszkania Skarżącego, który nie był obecny w miejscu zamieszkania, została odebrana przez jego matkę, która nie poinformowała go o odebranej przesyłce, a ponadto wyrzuciła kopertę w której przesłano decyzję. Skarżący przebywał w tym czasie za granicą i o decyzji dowiedział się po powrocie do Polski. W Urzędzie Gminy został poinformowany, że decyzja została odebrana 20 czerwca. Odwołujący wskazał, że matka nie była uprawniona do odbioru korespondencji kierowanej do niego. Stwierdził, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło jedynie z winy matki, która nie poinformowała go o odebraniu przesyłki.
W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez stronę postępowania nie nastąpiło bez winy odwołującego, tym samym nie było możliwości uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku podzielił stanowisko wyrażone przez Kolegium w niniejszej sprawie.
Przechodząc do oceny zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na istotne cechy zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami. Sąd administracyjny nie orzeka na podstawie przepisów k.p.a., lecz na podstawie przepisów p.p.s.a. To na podstawie tej ustawy sąd administracyjny ocenia legalność postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie przepisów k.p.a. Stąd prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) powinien przywoływać odpowiednie przepisy procedury sądowoadministracyjnej, ale w powiązaniu z przepisami k.p.a., jak również innymi przepisami dotyczącymi postępowania jeżeli takie przepisy w danej sprawie miały zastosowanie.
W niniejszej sprawie Skarżący nie powiązał zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. z przepisami p.p.s.a., co oznacza, że zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowany został wadliwie. Niezależnie od tej oceny, tak sformułowane zarzuty wymagają jednak wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie przywołanej za ich pomocą argumentacji (por.: uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09).
Istota argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy i Sąd Wojewódzki prawidłowo uznali, że decyzja została doręczona Skarżącemu w trybie art. 43 k.p.a. 20 czerwca 2023 r.
Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Przy tym, z przepisu tego nie wynika, że norma prawna w nim zawarta wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynikać miałaby zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi. Doręczenie do rąk dorosłego domownika traktowane powinno być jako równoznaczne z doręczeniem stronie i wywołuje ono takie same skutki, łącznie z rozpoczęciem biegu terminów do wystąpienia ze środkami procesowymi. W orzecznictwie przyjmuje się, że niestaranność domownika, który odbierając korespondencję zobowiązał się do przekazania pisma adresatowi, nie powinna w sposób automatyczny zwalniać adresata z odpowiedzialności za skutek doręczenia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 174/09). Adresat będzie zmuszony ponieść konsekwencje zaniedbań domownika, bowiem niedbalstwo domownika jest traktowane tak samo, jak adresata przesyłki. To stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie, przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2025 r. sygn. akt I GSK 469/22.
Organ administracji publicznej dokonując oceny prawidłowości takiego doręczenia opiera się jedynie na urzędowym dokumencie, którym jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. W dokumencie tym adresat potwierdza własnoręcznie, że odebrał przesyłkę i wskazuje datę otrzymania przesyłki. Z dokumentu tego musi również wynikać, kim jest osoba odbierająca przesyłkę, a więc czy jest to faktyczny adresat, czy inny podmiot uprawniony do odbioru. Wypełnione w taki sposób zwrotne potwierdzenie doręczenia jest prawnie skuteczne i organ na jego podstawie wywodzi domniemanie skuteczności doręczenia. Zasady logiki i doświadczenia życiowego podpowiadają, że skoro osoba trzecia niebędąca adresatem korespondencji, będąca jego dorosłym domownikiem, podejmuje decyzję o odbiorze przesyłki i złożeniu podpisu na druku potwierdzenia odbioru, obejmuje zamiarem przekazanie jej adresatowi, w przeciwnym razie czynności takiej by nie podejmowała.
Jeśli zatem zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nie budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie ma obowiązku podejmowania jakichkolwiek dodatkowych czynności, albowiem doręczenie zostało dokonane prawidłowo i skutecznie.
Należy jednak mieć na względzie, że domniemanie to, jak każde domniemanie, może zostać obalone, gdy faktyczny adresat wykaże, że pomimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Co istotne, pojęcie przyczyn niezależnych obejmuje również brak winy po stronie domownika podejmującego się doręczenia, bowiem nawet lekkie niedbalstwo osoby odbierającej przesyłkę eliminuje możliwość przyjęcia, że przesłanka braku winy została spełniona (por. wyrok NSA z 1 października 2024 r. III OSK 4198/21).
W niniejszej sprawie Skarżący składając wniosek o przesłuchanie matki wskazał jedynie na okoliczność nieprzekazania mu przedmiotowej korespondencji, nie wskazywał natomiast na wystąpienie konkretnych przeszkód w przekazaniu mu korespondencji, których jego matka nie mogła pokonać a które można by uznać za niezawinione. Tymczasem samo zaniechanie domownika, a na to w istocie powoływał się Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, nie może być uznane za wyłączające domniemanie prawidłowości doręczenia uprawdopodobniające brak winy w terminowym dokonaniu czynności procesowej.
Nie doszło zatem do obalenia domniemania prawidłowości doręczenia decyzji, a Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy.
Podkreślić należy, że jak słusznie wskazał Sąd I instancji Skarżący regularnie odbierał pod tym adresem przesyłki i cały czas podawał ten adres jako swój we wszystkich pismach kierowanych do organów w niniejszym postępowaniu. Co istotne, powyższy adres został przez Skarżącego wskazany jako adres korespondencyjny, a Skarżący nie dokonywał zmian w tym zakresie. Podkreślenia również wymaga, że jak wynika z akt sprawy Skarżący wiedział o wszczętym i toczącym się postępowaniu administracyjnym. 30 marca 2023 r. (na ten sam adres) zostało do niego skierowane wezwanie do osobistego stawienia się 14 kwietnia 2023 r. w MGOPS w [...] celem przeprowadzenia wywiadu i złożenia oświadczenia majątkowego. W odpowiedzi Skarżący skontaktował się z Ośrodkiem telefonicznie informując, że nie może przybyć na wywiad 14 kwietnia 2023 r. ze względów zdrowotnych, lecz może stawić się w organie pomiędzy 17 a 21 kwietnia 2023 r. Powyższe wskazuje, że mimo przebywania za granicą, Skarżący był informowany o wpływającej na adres przy ulicy W. [...] korespondencji.
W konsekwencji, nie można stwierdzić, iż w niniejszej sprawie doszło do obalenia domniemania wynikającego z art. 43 k.p.a. Wobec powyższego uznać należy, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 41 § 1 k.p.a. wskazać należy, że również nie zasługuje on na uwzględnienie ponieważ nie stanowił on podstawy orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, oddalenie skargi nie było następstwem uznania przez Sąd Wojewódzki, że Skarżący zaniechał wypełnienia obowiązków wynikających z treści ww. przepisu, lecz związane było z kwestią nieuprawdopodobnienia, iż działania Skarżącego były podejmowane z należytą starannością, a terminowe dopełnienie czynności procesowej stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. W niniejszej sprawie nie przyjęto również fikcji doręczenia, ponieważ korespondencja została odebrana przez dorosłego domownika, tj. matkę Skarżącego.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw, a w konsekwencji podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.